Τα ρομπότ αλλάζουν τη σίτιση των ζώων. Τι πρέπει να κάνει σήμερα ο κτηνοτρόφος για να μειώσει κόστος, απώλειες και εργατοώρες.
Τα ρομπότ σίτισης ζώων δεν αποτελούν πλέον μια τεχνολογία επίδειξης για λίγες μεγάλες φάρμες της βόρειας Ευρώπης. Περνούν σταδιακά στην καθημερινή λειτουργία κτηνοτροφικών μονάδων, αναλαμβάνοντας τη ζύγιση, την ανάμειξη, τη διανομή και την προώθηση του σιτηρεσίου. Η αλλαγή αφορά πρωτίστως την αγελαδοτροφία, αλλά επεκτείνεται στην πάχυνση βοοειδών, στην αιγοπροβατοτροφία, στη χοιροτροφία και στην εκτροφή μοσχαριών.
Για τον κτηνοτρόφο, όμως, το πραγματικό ερώτημα δεν είναι ποιο ρομπότ εντυπωσιάζει περισσότερο. Είναι ποια τεχνολογία μπορεί να μειώσει το κόστος, να σταθεροποιήσει τη διατροφή των ζώων και να λειτουργήσει αξιόπιστα στις συνθήκες της δικής του μονάδας.
Η σίτιση περνά από τον αυτοματισμό στην πρόβλεψη. Η πρώτη γενιά αυτοματισμών είχε έναν σχετικά απλό σκοπό. Να μεταφέρει την τροφή από το σημείο παρασκευής στην ταΐστρα και να περιορίσει τις καθημερινές διαδρομές του τρακτέρ μέσα στον στάβλο.
Η νέα γενιά πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα. Τα συστήματα ζυγίζουν τα συστατικά, παρασκευάζουν διαφορετικές συνταγές για κάθε παραγωγική ομάδα, καταγράφουν τα υπολείμματα και προσαρμόζουν την επόμενη διανομή. Αισθητήρες ελέγχουν το ύψος της τροφής στην ταΐστρα, ενώ δεδομένα από το ρομπότ αρμέγματος, τα περιλαίμια μηρυκασμού και τη διαχείριση του κοπαδιού μπορούν να συγκεντρώνονται στην ίδια πλατφόρμα.
Το επόμενο στάδιο είναι η λεγόμενη σίτιση με συνεχή ανατροφοδότηση δεδομένων (closed-loop feeding). Το σύστημα δεν θα εκτελεί απλώς ένα σταθερό πρόγραμμα. Θα αξιολογεί τι κατανάλωσαν τα ζώα, πόσο γάλα παρήγαγαν, πώς μεταβλήθηκε ο μηρυκασμός, ποια ήταν η θερμοκρασία στον στάβλο και πόση τροφή απέμεινε. Με βάση αυτά τα στοιχεία θα προτείνει ή θα εφαρμόζει διορθώσεις στην ποσότητα και στον χρόνο της επόμενης διανομής.
Αυτό είναι το σημείο στο οποίο η τεχνητή νοημοσύνη αποκτά ουσιαστικό ρόλο. Όχι ως υποκατάστατο του κτηνοτρόφου ή του κτηνιάτρου , αλλά ως μηχανισμός έγκαιρης προειδοποίησης και καλύτερης λήψης αποφάσεων.
Ένα σύστημα μπορεί, για παράδειγμα, να εντοπίσει ότι μια ομάδα αγελάδων μειώνει την κατανάλωση πριν ακόμη γίνει εμφανής η πτώση της γαλακτοπαραγωγής. Μπορεί επίσης να αναγνωρίσει ασυνήθιστη αύξηση των υπολειμμάτων, λανθασμένη αναλογία συστατικών ή απόκλιση ανάμεσα στην προγραμματισμένη και στην πραγματική διανομή.
Δεν μπορεί, ωστόσο, να διορθώσει ένα κακής ποιότητας ενσίρωμα, μια λανθασμένη συνταγή ή την απουσία σωστών αναλύσεων των ζωοτροφών. Η αυτοματοποίηση εκτελεί με ακρίβεια τη στρατηγική που της δίνεται. Δεν μετατρέπει από μόνη της μια προβληματική διατροφή σε σωστή.
Δεν χρειάζονται όλες οι μονάδες το ίδιο ρομπότ. Η αγορά περιλαμβάνει διαφορετικές κατηγορίες εξοπλισμού. Στη μία άκρη βρίσκονται τα ρομπότ που επαναφέρουν την τροφή προς την ταΐστρα, όπως το DeLaval OptiDuo ή το Lely Juno. Στην άλλη βρίσκονται ολοκληρωμένα συστήματα, όπως τα Lely Vector, GEA DairyFeed F4500, Trioliet Triomatic, Hetwin Aramis, Wasserbauer Shuttle Eco και Schauer Transfeed, τα οποία μπορούν να αναμειγνύουν και να διανέμουν διαφορετικά σιτηρέσια.
Ανάμεσα στις δύο κατηγορίες υπάρχουν σταθεροί αναμικτήρες, εναέρια βαγόνια, ταινίες διανομής και ρομποτικά συστήματα που ακολουθούν ράγες, επαγωγικά καλώδια ή μαγνήτες στο δάπεδο.
| Στάδιο | Τεχνολογία | Πρακτική χρησιμότητα |
|---|---|---|
| Μέτρηση | Ζυγαριές, αναλύσεις ζωοτροφών, καταγραφή υπολειμμάτων | Δείχνει πόσο πραγματικά κοστίζει και αποδίδει το σιτηρέσιο |
| Μερικός αυτοματισμός | Ρομπότ προώθησης τροφής, αυτόματοι σταθμοί συμπυκνωμάτων | Μειώνει επαναλαμβανόμενες εργασίες χωρίς μεγάλη αλλαγή του στάβλου |
| Αυτοματοποιημένη διανομή | Εναέρια βαγόνια, ταινίες και κινητοί διανομείς | Επιτρέπει περισσότερες διανομές και διαφορετικές ποσότητες ανά ομάδα |
| Πλήρης ρομποτική σίτιση | Κουζίνα ζωοτροφών, αυτόματη φόρτωση, ανάμειξη και διανομή | Περιορίζει σημαντικά τη χειρωνακτική εργασία και τη χρήση τρακτέρ |
| Ευφυής σίτιση | Σύνδεση παραγωγής, κατανάλωσης, υγείας και περιβάλλοντος | Προσαρμόζει τη στρατηγική με βάση πραγματικά δεδομένα |
Για μια μεγάλη αγελαδοτροφική μονάδα με πολλές παραγωγικές ομάδες, η πλήρης ρομποτική παρασκευή ολικού μικτού σιτηρεσίου μπορεί να έχει οικονομική βάση. Για μια μικρότερη μονάδα, η καλύτερη πρώτη επένδυση μπορεί να είναι ένας αυτόματος προωθητής τροφής, μια αξιόπιστη ζυγαριά ή ένα λογισμικό που καταγράφει ποσότητες και υπολείμματα.
Στην ελληνική αιγοπροβατοτροφία, όπου πολλοί στάβλοι διαθέτουν στενούς διαδρόμους και διαφορετική διάταξη από τις μεγάλες βορειοευρωπαϊκές φάρμες, μπορεί να είναι καταλληλότερα τα συστήματα εναέριας ράγας, οι μικρές παρτίδες ανάμειξης και οι ατομικοί σταθμοί χορήγησης συμπυκνωμένων ζωοτροφών.
Το ακριβότερο σύστημα δεν είναι αυτομάτως και το αποδοτικότερο. Η σωστή λύση εξαρτάται από τον αριθμό των ζώων, τις παραγωγικές ομάδες, τη μορφή των ζωοτροφών, τη διαρρύθμιση των κτιρίων και τις πραγματικές εργατοώρες που μπορούν να εξοικονομηθούν.
Τι πρέπει να κάνει σήμερα ο κτηνοτρόφος. Η προετοιμασία για τον στάβλο του μέλλοντος δεν ξεκινά με την παραγγελία ενός ρομπότ. Ξεκινά με την καταγραφή της σημερινής κατάστασης.
1. Να υπολογίσει το πραγματικό κόστος σίτισης
Χρειάζεται να γνωρίζει το κόστος ζωοτροφών ανά ζώο και ανά κιλό γάλακτος ή κρέατος, τις εργατοώρες, την κατανάλωση καυσίμων, την ηλεκτρική ενέργεια και την ποσότητα των υπολειμμάτων. Χωρίς αυτά τα στοιχεία δεν μπορεί να υπολογιστεί η απόσβεση καμίας επένδυσης.
2. Να καταγράφει συστηματικά τα υπολείμματα
Η διαφορά ανάμεσα στην ποσότητα που διανέμεται και σε εκείνη που καταναλώνεται αποτελεί βασικό δείκτη. Η μείωση των υπολειμμάτων μπορεί να αποδειχθεί οικονομικά σημαντικότερη από μια μικρή αύξηση της παραγωγής.
3. Να χωρίσει σωστά τα ζώα σε ομάδες
Η αυτοματοποιημένη σίτιση αποκτά αξία όταν μπορεί να παρασκευάζει διαφορετικό σιτηρέσιο για ζώα υψηλής παραγωγής, ξηρά ζώα, νεαρά ζώα ή ομάδες πάχυνσης. Εάν όλα τα ζώα λαμβάνουν την ίδια τροφή ανεξαρτήτως αναγκών, ένα μέρος των δυνατοτήτων του συστήματος παραμένει ανεκμετάλλευτο.
4. Να προετοιμάσει τις υποδομές
Πριν από την επιλογή εξοπλισμού πρέπει να ελεγχθούν το πλάτος των διαδρόμων, οι κλίσεις, η ποιότητα του δαπέδου, οι αποστάσεις μεταξύ των κτιρίων, η ηλεκτρική παροχή, η πρόσβαση στο διαδίκτυο και ο χώρος της κουζίνας ζωοτροφών.
Ο σχεδιασμός ενός νέου στάβλου πρέπει πλέον να προβλέπει τη μελλοντική εγκατάσταση αυτοματισμών, ακόμη και αν η αγορά του ρομπότ μετατεθεί για αργότερα.
5. Να ζητήσει πρόσβαση στα δεδομένα
Ο κτηνοτρόφος πρέπει να γνωρίζει αν μπορεί να εξαγάγει τα στοιχεία του συστήματος και αν αυτά συνδέονται με εξοπλισμό άλλων κατασκευαστών. Ένα κλειστό λογισμικό μπορεί να τον δεσμεύσει για χρόνια σε μία εταιρεία.
Η σύνδεση της σίτισης με το άρμεγμα, τη γονιμότητα και την παρακολούθηση της υγείας αποτελεί βασικό μέρος της κτηνοτροφίας ακριβείας. Το Agrocapital έχει ήδη αναλύσει τόσο το κόστος μετάβασης στο ρομποτικό άρμεγμα όσο και τη θέση της Ελλάδας στην ψηφιοποίηση των εκμεταλλεύσεων.
6. Να εξετάσει τη συντήρηση πριν από την αγορά
Το σημαντικότερο ερώτημα προς τον προμηθευτή δεν είναι μόνο τι μπορεί να κάνει το μηχάνημα. Είναι ποιος θα το επισκευάσει, σε πόσες ώρες, ποια ανταλλακτικά υπάρχουν στην Ελλάδα και τι συμβαίνει εάν παρουσιαστεί βλάβη σε αργία.
Η μονάδα πρέπει να διαθέτει εναλλακτικό τρόπο παρασκευής και διανομής τροφής. Τα ζώα δεν μπορούν να περιμένουν μέχρι να αποκατασταθεί μια τεχνική βλάβη.
7. Να επενδύσει σταδιακά
Για πολλές μονάδες η σωστή διαδρομή είναι η σταδιακή μετάβαση. Πρώτα μέτρηση και οργάνωση των δεδομένων. Έπειτα αυτοματοποίηση της προώθησης ή της διανομής. Τέλος, εφόσον τα οικονομικά στοιχεία το δικαιολογούν, πλήρης ρομποτική σίτιση.
8. Να εκπαιδεύσει ανθρώπους, όχι μόνο μηχανήματα
Ο στάβλος του μέλλοντος θα χρειάζεται λιγότερη επαναλαμβανόμενη χειρωνακτική εργασία, αλλά περισσότερη τεχνική γνώση. Κάποιος στη μονάδα πρέπει να κατανοεί τις συνταγές, τις αποκλίσεις των ζυγίσεων, τις ειδοποιήσεις και τα δεδομένα που παράγει ο εξοπλισμός.
Η τεχνολογία δεν απομακρύνει τον κτηνοτρόφο από τα ζώα. Του αφαιρεί μέρος της βαριάς καθημερινής εργασίας και του δίνει περισσότερο χρόνο για να παρατηρεί το κοπάδι, να ελέγχει την υγεία του και να λαμβάνει αποφάσεις.
Ο κτηνοτρόφος του μέλλοντος δεν θα είναι εκείνος που θα διαθέτει απλώς περισσότερα ρομπότ. Θα είναι εκείνος που θα γνωρίζει με ακρίβεια τι τρώνε τα ζώα του, πόσο του κοστίζει, τι αποτέλεσμα παράγει και πότε πρέπει να παρέμβει.