Νέοι κανόνες στις μεταβιβάσεις, αυστηρότερες διασταυρώσεις και πιθανή καταβολή της Βασικής Ενίσχυσης σε τρία στάδια
Με νέο πλαίσιο για τα δικαιώματα, τις μεταβιβάσεις και τον έλεγχο των αιτήσεων αναμένεται να λειτουργήσει το ΟΣΔΕ του 2026. Οι αλλαγές επηρεάζουν άμεσα τον τρόπο με τον οποίο οι παραγωγοί θα δηλώσουν τις εκτάσεις τους, θα τεκμηριώσουν τις προϋποθέσεις λήψης των ενισχύσεων και θα πληρωθούν τη Βασική, την Αναδιανεμητική και τις Συνδεδεμένες Ενισχύσεις.
Στο επίκεντρο του νέου σχεδιασμού βρίσκονται η ολοκλήρωση της σύγκλισης των δικαιωμάτων, η αλλαγή του τρόπου εφαρμογής της παρακράτησης στις μεταβιβάσεις, οι αυξημένοι έλεγχοι των παραστατικών μέσω της ΑΑΔΕ και η πιθανή διαφοροποίηση του χρονοδιαγράμματος πληρωμών.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Agrocapital, οι εκτάσεις που εκτιμάται ότι θα ενταχθούν στις πληρωμές του 2026 μπορεί να φθάσουν έως τα 3,3 εκατ. στρέμματα. Ο σχεδιασμός προβλέπει προσπάθεια διαμόρφωσης των ενισχύσεων στα υψηλότερα δυνατά επίπεδα, ανάλογα με την αγρονομική περιφέρεια.
Οι ενδεικτικές αξίες υπολογίζονται σε:
23 ευρώ ανά στρέμμα για τις αρόσιμες καλλιέργειες,
28,2 ευρώ ανά στρέμμα για τις δενδρώδεις καλλιέργειες,
16 ευρώ ανά στρέμμα για τους βοσκότοπους.
Παραστατικά και στοιχεία υπό αυστηρότερο έλεγχο
Οι παραγωγοί θα πρέπει να δώσουν ιδιαίτερη προσοχή στην ακρίβεια των στοιχείων που καταχωρίζουν και στην ορθότητα των παραστατικών που χρησιμοποιούν για τη θεμελίωση του δικαιώματος πληρωμής.
Τα δεδομένα των αιτήσεων αναμένεται να διασταυρώνονται μέσω της ΑΑΔΕ, ενώ προβλέπονται και επιτόπιοι έλεγχοι. Στο πλαίσιο του νέου ελεγκτικού σχεδιασμού, οι έλεγχοι θα μπορούν να διενεργούνται από υπαλλήλους που υπηρετούν σε διαφορετική Περιφέρεια από εκείνη στην οποία βρίσκεται η αγροτική εκμετάλλευση.
Η ΑΑΔΕ έχει επισημάνει ότι «η έγκαιρη και ορθή καταχώρηση των στοιχείων θεωρείται καθοριστική για την επιβεβαίωση των ποσοτήτων παραγωγής και την ομαλή ολοκλήρωση των απαιτούμενων διοικητικών και διασταυρωτικών ελέγχων».
Οι διασταυρώσεις θα αφορούν, μεταξύ άλλων, τα παραστατικά που απαιτούνται για τη χορήγηση των Συνδεδεμένων Ενισχύσεων. Ελλείψεις, αναντιστοιχίες ή εκπρόθεσμες καταχωρίσεις ενδέχεται να προκαλέσουν καθυστερήσεις ή προβλήματα στην πληρωμή.
Έλεγχος στις μειώσεις των δηλωμένων εκτάσεων
Πρόσθετη τεκμηρίωση θα απαιτείται και για την Αναδιανεμητική Ενίσχυση, όταν ένας παραγωγός εμφανίζει μειωμένη έκταση σε σχέση με προηγούμενη δήλωση.
Σε αυτές τις περιπτώσεις θα πρέπει να προκύπτει με σαφήνεια ο λόγος για τον οποίο περιορίστηκε η δηλωμένη καλλιεργούμενη γη. Η μεταβολή μπορεί να συνδέεται με:
εκμίσθωση της έκτασης σε άλλο πρόσωπο ή διαφορετικό ΑΦΜ,
πώληση του αγροτεμαχίου,
λήξη του μισθωτηρίου.
Ιδιαίτερη κατηγορία αποτελούν οι περιπτώσεις στις οποίες η έκταση ή τα δικαιώματα μεταφέρονται σε συγγενικό πρόσωπο του προηγούμενου κατόχου, καθώς ενδέχεται να ακολουθείται διαφορετική διαδικασία ελέγχου.
Τέλος στις διαφορετικές αξίες των «ιστορικών» δικαιωμάτων
Η διαδικασία μεταβίβασης δικαιωμάτων αναμένεται να ενεργοποιηθεί μετά την έναρξη υποβολής των δηλώσεων ΟΣΔΕ 2026.
Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά την ολοκλήρωση της σύγκλισης. Τα αποκαλούμενα «ιστορικά» δικαιώματα δεν θα διατηρούν πλέον διαφορετικές αξίες, αλλά θα έχουν εξισωθεί ανά αγρονομική περιφέρεια.
Αλλαγή προβλέπεται και στον τρόπο υπολογισμού της παρακράτησης 25% στις μεταβιβάσεις χωρίς γη. Η παρακράτηση θα εφαρμόζεται στον αριθμό των δικαιωμάτων και όχι στην οικονομική αξία τους.
Από την παρακράτηση εξαιρούνται, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, οι μεταβιβάσεις μεταξύ συγγενικών προσώπων.
Στην πράξη, παραγωγός που επιθυμεί ο αποδέκτης να λάβει τελικά δέκα δικαιώματα θα πρέπει να μεταβιβάσει 12,5, ώστε μετά την παρακράτηση του 25% να απομείνουν τα δέκα.
Η Βασική Ενίσχυση ενδέχεται να πληρωθεί σε τρία στάδια
Νέος σχεδιασμός εξετάζεται και για την καταβολή της Βασικής Ενίσχυσης, καθώς μέρος των δικαιούχων ενδέχεται να πληρωθεί σε έως και τρία διαφορετικά στάδια.
Με βάση το αρχικό χρονοδιάγραμμα, όσοι παραγωγοί οριστικοποιήσουν τη δήλωσή τους έως το τέλος Αυγούστου προβλέπεται να λάβουν ένα πρώτο μέρος της ενίσχυσης.
Τον Νοέμβριο αναμένεται να ακολουθήσει η καταβολή μέρους της προκαταβολής στο σύνολο των δικαιούχων, ενώ το υπόλοιπο ποσό ενδέχεται να εξοφληθεί με κάποια από τις πληρωμές που θα πραγματοποιηθούν μέσα στο 2027.
Το τελικό χρονοδιάγραμμα θα εξαρτηθεί από την πορεία υποβολής των αιτήσεων, την ολοκλήρωση των διασταυρωτικών ελέγχων και την επίλυση τυχόν εκκρεμοτήτων στα στοιχεία των παραγωγών.
Τα ποσά των Συνδεδεμένων Ενισχύσεων
Οι διαθέσιμοι προϋπολογισμοί για τις Συνδεδεμένες Ενισχύσεις διαφοροποιούνται σημαντικά ανάλογα με τον κλάδο παραγωγής και κυμαίνονται από 708.000 ευρώ έως 67,2 εκατ. ευρώ.
Αναλυτικά, τα προβλεπόμενα ποσά διαμορφώνονται ως εξής:
* Σκληρό σιτάρι: 20.900.500 ευρώ
* Μαλακό σιτάρι: 2.350.000 ευρώ
* Κριθάρι: 3.660.000 ευρώ
* Καλαμπόκι: 42.350.000 ευρώ
* Ρύζι: 8.010.000 ευρώ
* Σπόροι σποράς: 6.345.000 ευρώ
* Βιομηχανική ντομάτα: 2.867.200 ευρώ
* Κορινθιακή σταφίδα: 2.262.000 ευρώ
* Μήλα: 708.000 ευρώ
* Πορτοκάλια: 3.459.500 ευρώ
* Όσπρια: 3.420.000 ευρώ
* Κτηνοτροφικά ψυχανθή: 13.449.600 ευρώ
* Σόγια: 2.248.250 ευρώ
* Σανοδοτικά ψυχανθή: 13.819.500 ευρώ
* Αιγοπρόβειος τομέας: 67.200.000 ευρώ
* Βοοειδή: 51.899.000 ευρώ
Το ΟΣΔΕ του 2026 αναμένεται, επομένως, να απαιτήσει αυξημένη προσοχή από τους παραγωγούς και τα Κέντρα Υποδοχής Δηλώσεων. Η σωστή καταχώριση των εκτάσεων, η έγκαιρη υποβολή των παραστατικών και η τεκμηρίωση κάθε μεταβολής θα αποτελέσουν βασικές προϋποθέσεις για την ομαλή ολοκλήρωση των ελέγχων και την αποφυγή καθυστερήσεων ή περικοπών στις ενισχύσεις.