Το ενδεχόμενο επιβολής τελών διέλευσης στα πλοία προκαλεί ανησυχία στις διεθνείς αγορές
Νέα εστία ανησυχίας για το κόστος παραγωγής στον αγροτικό τομέα δημιουργεί η συζήτηση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς στον κόσμο για τη μεταφορά πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Σύμφωνα με πληροφορίες που μεταδίδει το Bloomberg, το Ομάν φέρεται να έχει ενημερώσει Ευρωπαίους αξιωματούχους ότι η επιστροφή στο προηγούμενο καθεστώς ελεύθερης διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ δεν θεωρείται δεδομένη. Στο τραπέζι βρίσκεται το ενδεχόμενο επιβολής χρεώσεων σε διερχόμενα πλοία, για υπηρεσίες όπως η ναυτιλιακή υποστήριξη ή ο καθαρισμός της θαλάσσιας περιοχής από ρύπανση.
Παραμένει, πάντως, ασαφές αν οι πληρωμές αυτές θα έχουν υποχρεωτικό χαρακτήρα ή αν θα αφορούν συγκεκριμένες υπηρεσίες. Ωστόσο, ακόμη και η συζήτηση για νέα τέλη έχει προκαλέσει προβληματισμό σε Ηνωμένες Πολιτείες, ευρωπαϊκές χώρες και αραβικά κράτη του Κόλπου, καθώς υπάρχει φόβος ότι θα μπορούσε να δημιουργηθεί ένας νέος μηχανισμός ελέγχου ή χρέωσης της διέλευσης των πλοίων.
Για την αγροτική οικονομία, το ζήτημα έχει ιδιαίτερη σημασία. Από τα Στενά του Ορμούζ περνά μεγάλο μέρος των παγκόσμιων φορτίων πετρελαίου και φυσικού αερίου, δηλαδή δύο βασικών παραγόντων που επηρεάζουν άμεσα το κόστος παραγωγής. Η ενέργεια επηρεάζει την τιμή των καυσίμων, των μεταφορών, της άρδευσης, της λειτουργίας γεωργικών μηχανημάτων και, κυρίως, την παραγωγή αζωτούχων λιπασμάτων.
Ενδεχόμενη επιβάρυνση στη ναυσιπλοΐα ή νέα αναταραχή στην περιοχή θα μπορούσε να μετακυλιστεί στις διεθνείς τιμές ενέργειας και λιπασμάτων, επιβαρύνοντας περαιτέρω τους παραγωγούς. Το κόστος των λιπασμάτων παραμένει ήδη υψηλό για τους Ευρωπαίους αγρότες, ενώ κάθε νέα αύξηση στο φυσικό αέριο ή στις θαλάσσιες μεταφορές μπορεί να επηρεάσει την τελική τιμή των αγροτικών εφοδίων.
Η ανησυχία ενισχύεται από το γεγονός ότι η περιοχή του Κόλπου έχει κρίσιμη σημασία και για τις πρώτες ύλες που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή λιπασμάτων, όπως η αμμωνία, η ουρία και το θείο για τα φωσφορικά λιπάσματα. Επομένως, οποιαδήποτε διαταραχή στις μεταφορές από την περιοχή μπορεί να έχει επιπτώσεις όχι μόνο στην ενέργεια, αλλά και στη διαθεσιμότητα βασικών εισροών για τη γεωργία.
Το θέμα αναμένεται να τεθεί και σε πολιτικό επίπεδο, καθώς ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν πρόκειται να το συζητήσει με τον σουλτάνο του Ομάν, Χάιθαμ μπιν Ταρίκ, στο Παρίσι. Σύμφωνα με το Ελιζέ, βασικό αντικείμενο της συνάντησης θα είναι η διασφάλιση της ελεύθερης και απρόσκοπτης διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ.
Την ίδια ώρα, Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε ότι το Ιράν έχει διαβεβαιώσει την Ουάσιγκτον πως δεν σχεδιάζει την επιβολή δασμών, ασφαλιστικών χρεώσεων ή άλλων τελών στα πλοία που περνούν από τη θαλάσσια οδό. Παρ’ όλα αυτά, η Τεχεράνη επιμένει στην ανάγκη κοινής διαχείρισης της κυκλοφορίας των πλοίων με το Ομάν, γεγονός που διατηρεί την αβεβαιότητα.
Η επιβολή υποχρεωτικών τελών, σύμφωνα με εκτιμήσεις, θα μπορούσε να κοστίσει στις ναυτιλιακές εταιρείες και στους εμπόρους δεκάδες δισ. δολάρια ετησίως. Ένα τέτοιο κόστος δύσκολα θα απορροφηθεί πλήρως από τις εταιρείες και πιθανότατα θα περάσει σε όλη την αλυσίδα, από τις μεταφορές και την ενέργεια έως τις πρώτες ύλες και τα τρόφιμα.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Βρετανία, η Γαλλία, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν ήδη προειδοποιήσει ότι τυχόν απόπειρα επιβολής τελών ή ελέγχου της διέλευσης μπορεί να αντίκειται στο διεθνές ναυτικό δίκαιο. Παράλληλα, αν και το Ομάν και το Ιράν υπέγραψαν κοινή δήλωση για συζητήσεις σχετικά με τη διαχείριση των στενών και το σχετικό κόστος, η Μουσκάτ στήριξε στη συνέχεια και δήλωση των ΗΠΑ με το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου, η οποία απορρίπτει τέλη ή απόπειρες ελέγχου της διέλευσης.
Μετά τις προσωρινές συμφωνίες μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, οι ροές πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ άρχισαν να ανακάμπτουν και οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν. Ωστόσο, η ναυσιπλοΐα παραμένει κάτω από τα προπολεμικά επίπεδα, ενώ οι κίνδυνοι για τα πλοία δεν έχουν εξαλειφθεί.
Για τους αγρότες, το ζήτημα δεν είναι μακρινό. Κάθε αναταραχή στα Στενά του Ορμούζ μπορεί να επηρεάσει το κόστος καυσίμων, λιπασμάτων και μεταφορών, δηλαδή τρεις από τους βασικότερους παράγοντες που καθορίζουν την τελική δαπάνη παραγωγής. Σε μια περίοδο που οι εκμεταλλεύσεις πιέζονται από υψηλές εισροές και ασταθείς αγορές, η γεωπολιτική αβεβαιότητα στον Κόλπο παραμένει ένας ακόμη παράγοντας κινδύνου για την ευρωπαϊκή και ελληνική γεωργία.