Data Act και δεδομένα αγροτικών μηχανημάτων: Τι αλλάζει από 12 Σεπτεμβρίου 2026 για νέα τρακτέρ, αισθητήρες και συνδεδεμένες υπηρεσίες.
Νέα δεδομένα στις σχέσεις αγροτών και κατασκευαστών αγροτικών μηχανημάτων δημιουργεί από τις 12 Σεπτεμβρίου 2026 ο ευρωπαϊκός Data Act. Τα νέα συνδεδεμένα τρακτέρ, συστήματα άρδευσης, αισθητήρες και άλλος ψηφιακός εξοπλισμός που διατίθενται στην αγορά της ΕΕ θα πρέπει, όπου αυτό είναι τεχνικά εφικτό, να σχεδιάζονται έτσι ώστε ο χρήστης να μπορεί να έχει άμεση πρόσβαση στα δεδομένα που παράγουν.
Η αλλαγή δεν σημαίνει ότι τα δεδομένα ενός μηχανήματος γίνονται δημόσια. Σημαίνει ότι ο αγρότης, ο συνεταιρισμός ή η επιχείρηση που χρησιμοποιεί τον εξοπλισμό αποκτά ισχυρότερο έλεγχο πάνω στις πληροφορίες που δημιουργούνται από τη δική του χρήση.
Ο Κανονισμός εφαρμόζεται γενικά από τον Σεπτέμβριο του 2025. Από τις 12 Σεπτεμβρίου 2026, όμως, ενεργοποιείται η πρόσθετη υποχρέωση τα νέα συνδεδεμένα προϊόντα να έχουν σχεδιαστεί εξαρχής ώστε τα δεδομένα και τα απαραίτητα μεταδεδομένα να μπορούν να παρέχονται με ασφαλή, εύκολο και μηχαναγνώσιμο τρόπο.
Στα αγροτικά μηχανήματα αυτά μπορεί να περιλαμβάνουν στοιχεία για την κατάσταση και τη λειτουργία του εξοπλισμού, τη θέση, την ταχύτητα, την κατανάλωση ή πιθανές βλάβες. Στη γεωργία ακριβείας μπορεί να περιλαμβάνονται ακόμη δεδομένα από αισθητήρες ή εφαρμογές, εφόσον δημιουργούνται απευθείας από το συγκεκριμένο μηχάνημα.
Ο κατασκευαστής, πάντως, δεν υποχρεώνεται να παράγει δεδομένα που το μηχάνημα δεν δημιουργεί ήδη, ενώ προστατεύονται πληροφορίες που σχετίζονται με εμπορικά απόρρητα ή αποτελούν προϊόν σύνθετης επεξεργασίας ιδιόκτητων αλγορίθμων. Ιδιαίτερη σημασία έχει και η ενημέρωση πριν από την αγορά. Ο παραγωγός θα πρέπει να γνωρίζει τι δεδομένα παράγει το μηχάνημα, σε ποια μορφή, πού αποθηκεύονται και με ποιον τρόπο μπορούν να ανακτηθούν ή να κοινοποιηθούν.
Το σημαντικότερο είναι ότι ο χρήστης μπορεί να ζητήσει τα δεδομένα του ή να επιλέξει να τα διαθέσει σε τρίτους. Αυτό μπορεί να επιτρέψει, για παράδειγμα, τη χρήση τους από ανεξάρτητο συνεργείο, γεωπόνο ή διαφορετική πλατφόρμα διαχείρισης της εκμετάλλευσης.Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί ότι αυτή η δυνατότητα μπορεί να ενισχύσει τον ανταγωνισμό στις υπηρεσίες επισκευής και συντήρησης και να βοηθήσει τις αγροτικές επιχειρήσεις να αξιοποιούν καλύτερα τα δεδομένα απόδοσης του εξοπλισμού τους.
Όσο η έξυπνη γεωργία επεκτείνεται στην Ελλάδα, ένα σύγχρονο τρακτέρ ή ένα σύστημα άρδευσης μπορεί να συγκεντρώνει μεγάλο όγκο πληροφοριών, αλλά μέχρι σήμερα η μεταφορά τους από μία πλατφόρμα σε άλλη δεν ήταν πάντοτε εύκολη.
Η ίδια συζήτηση συνδέεται πλέον και με την αυξανόμενη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στη γεωργία, τις εφαρμογές έξυπνης γεωργίας και τεχνολογίες όπως η τηλεπισκόπηση μέσω UAV.
Το επόμενο στοίχημα είναι η ελευθερία επιλογής του παραγωγού, να μπορεί να αλλάζει συνεργείο, γεωπόνο ή ψηφιακή πλατφόρμα, παίρνοντας μαζί του τα δεδομένα της εκμετάλλευσής του. Από το αν αυτό θα λειτουργήσει χωρίς εμπόδια θα φανεί και η πραγματική αξία του Data Act για τη γεωργία.
Γιατί στην επόμενη αγορά αγροτικού μηχανήματος δεν θα μετρούν μόνο η ιπποδύναμη και η τιμή. Θα μετρά και το ποιος έχει πρόσβαση στα δεδομένα, σε ποια μορφή τα παραδίδει και πόσο εύκολα μπορούν να μεταφερθούν σε άλλη υπηρεσία.
Παράλληλα, στα νέα σχέδια βελτίωσης οι αγρότες θα πρέπει να είναι πλήρως ενημερωμένοι για τις δυνατότητες του εξοπλισμού που επιλέγουν και για τα δικαιώματά τους σχετικά με την πρόσβαση και τη χρήση των δεδομένων.