Από την εκτίμηση της ζημιάς μέχρι το κλάδεμα και τη φυτοπροστασία – Τα κρίσιμα βήματα για την αναγέννηση της καλλιέργειας.
Οι πρόσφατες πυρκαγιές μεγάλης έντασης στην Κρήτη προκάλεσαν σημαντικές καταστροφές τόσο στο φυσικό περιβάλλον όσο και σε αγροτικές καλλιέργειες, πλήττοντας κυρίως ελαιόδεντρα. Το μέγεθος των ζημιών διαφέρει ανά περιοχή, καθώς εξαρτήθηκε από την ένταση της φωτιάς, τη διάρκεια παραμονής της στον ελαιώνα, αλλά και την ύπαρξη ξερών κλαδιών και χαμηλής βλάστησης που λειτούργησαν ως πρόσθετη καύσιμη ύλη. Παρά τη σφοδρότητα του φαινομένου, τα ελαιόδεντρα έχουν τη δυνατότητα να αναβλαστήσουν γρήγορα από το ριζικό σύστημα και τον λαιμό. Η εκκίνηση της αναγέννησης εξαρτάται από το μικροκλίμα, την υγρασία του εδάφους και τη σοβαρότητα της προσβολής, εμφανιζόμενη από 20 ημέρες σε δέντρα με ολοκληρωτική καταστροφή του υπέργειου τμήματος έως και τις αρχές της άνοιξης σε περιπτώσεις απλού τσουρουφλίσματος του φυλλώματος.
Η σωστή διαχείριση ξεκινά από την ακριβή εκτίμηση της ζημιάς, η οποία κατηγοριοποιείται σε τέσσερα επίπεδα: ελαφρές ζημιές (μόνο σε τμήμα του φυλλώματος), μέτριες ζημιές (καταστροφή όλης της κόμης χωρίς σοβαρή βλάβη σε κορμό και βραχίονες), σοβαρές ζημιές (καψίματα σε κορμό/βραχίονες με αποκόλληση φλοιού) και ολική ζημιά (πλήρης απανθράκωση καμβίου και ξύλου χωρίς ικανότητα αναβλάστησης). Οι κατηγορίες αυτές συχνά συνυπάρχουν στον ίδιο ελαιώνα, καθορίζοντας και τη διαφορετική μεταχείριση κάθε δέντρου.
Σε επίπεδο άμεσων ενεργειών, μετά την καταγραφή από τον ΕΛΓΑ, επιβάλλεται η απομάκρυνση των πεσμένων καμένων κλαδιών και των κατεστραμμένων αρδευτικών δικτύων. Μέχρι τα μέσα του φθινοπώρου δεν πρέπει να γίνει καμία άλλη παρέμβαση, ώστε να αποτυπωθεί ξεκάθαρα η πορεία αναβλάστησης. Η μόνη επιτρεπόμενη φροντίδα είναι η απομάκρυνση του χώματος γύρω από τον λαιμό για να εκτεθεί στο φως και να επιταχυνθεί η έκπτυξη των ισχυρότερων παραφυάδων. Παράλληλα, είναι κρίσιμη η αποφυγή της βόσκησης για την προστασία των νέων βλαστών, ενώ στους αρδευόμενους ελαιώνες συνιστώνται συχνές, ελαφρές αρδεύσεις. Αν κάποιο δέντρο δεν δείξει σημάδια αναβλάστησης μέχρι την επόμενη άνοιξη, κρίνεται απαραίτητη η εκρίζωση και επαναφύτευσή του.
Το κλάδεμα αποκατάστασης βασίζεται στην πορεία της αναβλάστησης και στην κατάσταση του φλοιού, καθώς τα νεκρά μέρη εμφανίζουν σχισίματα και αποκολλήσεις μετά από έναν περίπου μήνα. Οι εργασίες κλαδέματος εκτελούνται από τα μέσα του φθινοπώρου έως το τέλος του χειμώνα, ενώ οι τομές πρέπει απαραίτητα να καλύπτονται με ειδική προστατευτική αλοιφή. Για την επόμενη βλαστική περίοδο απαγορεύεται η αφαίρεση νέων βλαστών, προκειμένου να ενισχυθεί η φυλλική επιφάνεια και η ριζοβολία. Τέλος, η λίπανση, η άρδευση και η φυτοπροστασία συνεχίζονται κανονικά, με ιδιαίτερη επαγρύπνηση για φυλλοφάγα έντομα (μαργαρόνια, ρυγχίτης, ωτιόρυγχος), ξυλοφάγα (σκολύτες) και ακάρεα, πάντα σε συνεργασία με τους τοπικούς γεωτεχνικούς.