Δύο υπήκοοι Λευκορωσίας (πατέρας και γιος) και μία εταιρεία υπό τον έλεγχό τους κρίθηκαν ένοχοι για απάτη σχετικά με επιδοτήσεις σε έργο ανάπτυξης δορυφορικών συσκευών πλοήγησης υψηλής ακρίβειας για τον αγροτικό τομέα, έπειτα από έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO) στο Βίλνιους (Λιθουανία). Η έρευνα, με την κωδική ονομασία «Precision», αποκάλυψε ισχυρούς δεσμούς μεταξύ των κατηγορουμένων και των στρατιωτικών βιομηχανιών της Ρωσίας και της Λευκορωσίας, οι οποίες υπόκεινται σε περιοριστικά μέτρα της ΕΕ.
Στο επίκεντρο της υπόθεσης βρίσκεται εταιρεία με έδρα τη Λιθουανία, η οποία εξασφάλισε ευρωπαϊκή χρηματοδότηση για την ανάπτυξη επαγγελματικών δεκτών δορυφορικής πλοήγησης ικανών να αξιοποιούν την Υπηρεσία Υψηλής Ακρίβειας (HAS) του συστήματος Galileo για αγροτικές εφαρμογές (όπως η καθοδήγηση γεωργικών μηχανημάτων και η υποστήριξη λειτουργιών γεωργίας ακριβείας), παρά το γεγονός ότι συνδεόταν με στρατιωτικές οντότητες της Ρωσίας και της Λευκορωσίας υπό καθεστώς κυρώσεων. Ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου ανερχόταν σε 1.064.933,81 ευρώ, με χρηματοδότηση 745.453,67 ευρώ από τον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Διαστημικό Πρόγραμμα (EUSPA), εκ των οποίων είχαν εκταμιευθεί 447.272 ευρώ.
Για να λάβει τη χρηματοδότηση, η εταιρεία υπέβαλε υπεύθυνη δήλωση στον EUSPA βεβαιώνοντας ψευδώς ότι δεν υπέκειτο σε κυρώσεις και δεν διατηρούσε σχέσεις με οντότητες υπό περιοριστικά μέτρα. Η εταιρεία, που ιδρύθηκε στη Λιθουανία και ανήκε στους κατηγορουμένους, άλλαξε ιδιοκτησιακό καθεστώς τον Απρίλιο του 2022 (λίγο μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία), τοποθετώντας στο τιμόνι μέλος της οικογένειας με αμερικανική υπηκοότητα και έναν Λιθουανό πολίτη, ώστε να παρακάμψει τους περιορισμούς που ίσχυαν για τους Λευκορώσους υπηκόους.
Ισχυροί δεσμοί με στρατιωτικές οντότητες Ρωσίας και Λευκορωσίας
Η έρευνα έδειξε ότι οι δύο Λευκορώσοι, οι οποίοι συνέχιζαν να ελέγχουν ουσιαστικά τη λιθουανική εταιρεία, κατείχαν ηγετικές θέσεις σε ρωσική επιχείρηση ανάπτυξης και δοκιμών τσιπ δορυφορικής πλοήγησης για στρατιωτικές εφαρμογές (υπό κυρώσεις της ΕΕ). Ένας εκ των κατηγορουμένων απέκτησε ρωσική υπηκοότητα το διάστημα 2020–2021 για προσωπικό όφελος, ενώ διατηρούσε σημαντικά μερίδια σε άλλες εταιρείες συνδεδεμένες με στρατιωτικά προγράμματα της Ρωσίας και της Λευκορωσίας. Σε μία από αυτές κατείχε την πλειοψηφία των μετοχών, ενώ σημαντικό μερίδιο κατείχε πρώην υψηλόβαθμος αξιωματικός των ρωσικών μυστικών υπηρεσιών. Μέσω ψευδών δηλώσεων, απέκτησαν πρόσβαση τόσο σε κονδύλια όσο και στην ευρωπαϊκή αγορά και σε γεωχωρικά δεδομένα.
Ομολογία ενοχής και αποζημίωση
Οι κατηγορούμενοι δήλωσαν ένοχοι και αποκατέστησαν τη ζημιά προς την ΕΕ καταβάλλοντας 447.272 ευρώ. Καταδικάστηκαν για απάτη επιδοτήσεων από κοινού, καθώς και για πλαστογραφία και χρήση πλαστών εγγράφων.
Το Περιφερειακό Δικαστήριο του Βίλνιους επέβαλε πρόστιμο 36.000 ευρώ στον γιο, το οποίο μειώθηκε κατά το ένα τρίτο λόγω απλοποιημένης διαδικασίας. Μετά τον συμψηφισμό των 73 ημερών κράτησής του (με 300 ευρώ/ημέρα), το τελικό ποσό πληρωμής διαμορφώθηκε σε 2.100 ευρώ. Στον πατέρα επιβλήθηκε πρόστιμο 34.500 ευρώ (μειωμένο κατά ένα τρίτο), το οποίο μετά τον συμψηφισμό μίας ημέρας κράτησης κατέληξε σε 22.700 ευρώ. Στην εταιρεία επιβλήθηκε πρόστιμο 36.000 ευρώ, μειωμένο τελικά σε 24.000 ευρώ.
Η Ευρωπαία Γενική Εισαγγελέας Laura Kövesi δήλωσε:
«Η επιχείρηση "Precision" αποδεικνύει την ταχύτητα και αποτελεσματικότητα της EPPO σε υποθέσεις καταστρατήγησης κυρώσεων της ΕΕ. Χρειάστηκε περίπου ένας χρόνος από την έναρξη μέχρι την καταδίκη. Αναδεικνύει επίσης έναν ιδιαίτερα ευαίσθητο τομέα όπου η δέουσα επιμέλεια και τα προληπτικά μέτρα πρέπει να ενισχυθούν κατά προτεραιότητα, θέτοντας το ζήτημα του πώς οι κανόνες προμηθειών της ΕΕ μπορούν να δυσχεράνουν την εγκληματική διείσδυση. Τέλος, η υπόθεση καθιστά σαφή την ανάγκη επέκτασης των αρμοδιοτήτων της EPPO στην παράκαμψη των κυρώσεων της ΕΕ, καθώς η ποινική απάντηση πρέπει να γίνει πολύ πιο αποτρεπτική.»
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη της Υπηρεσίας Διερεύνησης Οικονομικού Εγκλήματος της Λιθουανίας (FNTT). Η EPPO είναι η ανεξάρτητη εισαγγελία της ΕΕ, αρμόδια για τη διερεύνηση, δίωξη και παραπομπή στη δικαιοσύνη εγκλημάτων κατά των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης.
Ακολουθήστε το Agrocapital.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις