Το ευρωπαϊκό έργο THALLA ολοκλήρωσε πέντε ζωντανά εργαστήρια από τη Λάρισα έως την Ιστιαία, δημιουργώντας ένα πρωτοποριακό δίκτυο αγροοικολογίας, συμμετοχικής καινοτομίας και συλλογικής ανθεκτικότητας για την επισιτιστική ασφάλεια της Ευρώπης
Στη Λάρισα, εκεί όπου η γη δοκιμάζεται από την κλιματική μεταβλητότητα και οι πλημμύρες αφήνουν ακόμη τα σημάδια τους, γεννιέται μια νέα αφήγηση για το μέλλον της γεωργίας. Το ευρωπαϊκό έργο THALLA (Thriving Agroecology Living Lab), με επιστημονικό συντονισμό από το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και το Εργαστήριο Οργανωσιακής Καινοτομίας και Συστημάτων Διοίκησης (ORIMAS Lab) του καθηγητή Π. Τριβέλλα, ολοκλήρωσε πέντε ερευνητικές ομάδες εργασίας σε όλη τη Στερεά Ελλάδα και τη Θεσσαλία. Το εγχείρημα δεν στοχεύει απλώς στη μελέτη των αγροτικών προκλήσεων, αλλά στην επανασύνδεση του ανθρώπου με το τοπίο μέσα από τη γνώση, τη συνεργασία και την πράξη.
Η φιλοσοφία του THALLA εδράζεται στη συν-δημιουργία πολιτικών και πρακτικών που αναδύονται από τους ίδιους τους παραγωγούς και τις κοινότητες. Υλοποιείται από ένα ευρύ δίκτυο εταίρων —την Ένωση Εργαζόμενων Καταναλωτών Ελλάδας (ΕΕΚΕ), την Ελληνική Εταιρεία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης (ΕΕΤΑΑ) και την Ένωση Αγροτών Farmers Union— και στηρίζεται στις αρχές της αγροοικολογίας και των Ζωντανών Εργαστηρίων (Living Labs), όπου η γνώση παράγεται συλλογικά και όχι ερήμην των ανθρώπων που τη βιώνουν.
Κάθε περιοχή αποτέλεσε και ένα εργαστήριο τοπικής ανθεκτικότητας.
Στη Λάρισα, το ενδιαφέρον εστίασε στη βιομηχανική τομάτα, έναν κλάδο που πλήττεται από την ξηρασία και την απορρύθμιση των υδάτινων πόρων.
Στην Άμφισσα, το THALLA συνεργάστηκε με ελαιοκαλλιεργητές ΠΟΠ, αναζητώντας τρόπους προστασίας των παραδοσιακών ποικιλιών ελιάς.
Στη Θήβα, η ομάδα εργάστηκε με παραγωγούς δημητριακών, για να χαρτογραφήσει την προσαρμογή των καλλιεργειών στις μεταβαλλόμενες θερμοκρασίες.
Στη Λαμία, το επίκεντρο ήταν η ιχθυοκαλλιέργεια, όπου η βιωσιμότητα συνδέεται με την ποιότητα των νερών και τη διαχείριση των φυσικών οικοτόπων.
Τέλος, στην Ιστιαία, οι μελισσοκόμοι συνέβαλαν σε μια συζήτηση για την απώλεια επικονιαστών και τη βιοποικιλότητα — εκεί όπου η μικρή κλίμακα αποκτά παγκόσμια σημασία.
Μέσα από αυτή τη συντονισμένη διαδικασία συν-σχεδιασμού, το THALLA συνέλεξε πολύτιμα δεδομένα για να διαμορφώσει περιπτωσιολογικές μελέτες, σχέδια έκτακτης ανάγκης και προτάσεις πολιτικής. Στόχος δεν είναι μόνο η προστασία των τοπικών οικοσυστημάτων, αλλά η δημιουργία ενός νέου παραδείγματος γεωργικής διακυβέρνησης που θα ενισχύει την επισιτιστική ασφάλεια και θα προάγει τη βιωσιμότητα σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Το THALLA δεν είναι απλώς ένα ερευνητικό πρόγραμμα· είναι ένας μηχανισμός κοινωνικής μάθησης. Μέσα από την ανταλλαγή εμπειριών, τη συμμετοχή και τη συλλογική λήψη αποφάσεων, δημιουργεί μια “κοινότητα πρακτικής” — ένα ανοιχτό πεδίο όπου η επιστήμη, η παραγωγή και η τοπική γνώση συναντώνται. Το έργο φιλοδοξεί να αφήσει μια παρακαταθήκη που υπερβαίνει την τυπική ερευνητική του διάρκεια: ένα δίκτυο ανθρώπων που μοιράζονται τη δέσμευση για έναν αγροδιατροφικό τομέα ικανό να επιβιώσει, να προσαρμοστεί και να καινοτομήσει.
Όπως παρατηρεί ο καθηγητής Π. Τριβέλλας, «η ανθεκτικότητα δεν είναι τεχνικός δείκτης, αλλά τρόπος συλλογικής σκέψης και πράξης». Και ίσως εκεί ακριβώς να κρύβεται η ουσία του THALLA: στην αναβίωση της εμπιστοσύνης μεταξύ επιστήμης και κοινωνίας, στη συνεταιριστική ευφυΐα που γεννιέται όταν οι άνθρωποι σχεδιάζουν μαζί το μέλλον τους.
Στην εποχή όπου η κλιματική κρίση απειλεί να αναδιατάξει τα θεμέλια της παραγωγής, το THALLA υπενθυμίζει πως η γεωργία δεν είναι απλώς ένας οικονομικός τομέας. Είναι ένας πολιτισμός ανθεκτικότητας, ένα συνεχές πεδίο διαλόγου ανάμεσα στη γη και σε όσους την καλλιεργούν — και ίσως, τελικά, το πιο πειστικό παράδειγμα ότι η αλλαγή μπορεί να ξεκινήσει από ένα χωράφι.