Κίνδυνοι για ποιότητα, ασφάλεια και ιχνηλασιμότητα – Στο μικροσκόπιο οι ανεπαρκείς έλεγχοι, ιδιαίτερα στα εισαγόμενα έλαια
Σοβαρές αδυναμίες στα συστήματα ελέγχου του ελαιολάδου στην Ευρωπαϊκή Ένωση εντοπίζουν οι ευρωπαίοι ελεγκτές, προειδοποιώντας ότι οι ελλείψεις αυτές ενδέχεται να θέσουν σε κίνδυνο την ποιότητα, την ασφάλεια και την ιχνηλασιμότητα του προϊόντος.
Σύμφωνα με την έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συμβουλίου, η οποία βασίστηκε σε ελέγχους που πραγματοποιήθηκαν την περίοδο 2018–2023 σε Ισπανία, Ιταλία, Ελλάδα και Βέλγιο, οι έλεγχοι για ορισμένους ρυπαντές εμφανίζονται ασυνεπείς μεταξύ των κρατών-μελών, ενώ επισημαίνεται ότι το εισαγόμενο ελαιόλαδο υποβάλλεται σε ελάχιστους ελέγχους για φυτοφάρμακα και άλλες επιβλαβείς ουσίες. Παράλληλα, διαπιστώνονται σημαντικές διαφοροποιήσεις στον τρόπο με τον οποίο τα κράτη-μέλη εποπτεύουν την ιχνηλασιμότητα του προϊόντος στο πλαίσιο των ελέγχων ασφάλειας τροφίμων και συμμόρφωσης.
Η έκθεση αναγνωρίζει ότι η Ισπανία και η Ιταλία, ως κύριες παραγωγές χώρες, παρακολουθούν την προέλευση των ελιών και του ελαιολάδου σε όλα τα στάδια της εφοδιαστικής αλυσίδας μέσω ηλεκτρονικών μητρώων, με στόχο την ενίσχυση της διαφάνειας και την πρόληψη της απάτης.
Οι ευρωπαίοι ελεγκτές απευθύνουν σειρά συστάσεων προς τις Βρυξέλλες, ζητώντας, μεταξύ άλλων, την ενίσχυση της εποπτείας των εθνικών συστημάτων ελέγχου, τη βελτίωση των ελέγχων για ρυπαντές –ιδίως στα εισαγόμενα έλαια– καθώς και την παροχή αναλυτικών στοιχείων από τα κράτη-μέλη σχετικά με τις αναλύσεις κινδύνου, τους ελέγχους που διενεργούν και τις κυρώσεις που επιβάλλουν.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δήλωσε ότι αντιμετωπίζει θετικά τις συστάσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου και δεσμεύεται να ενισχύσει την εποπτεία και τη στήριξη προς τα κράτη-μέλη, προκειμένου να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα των ελέγχων. Παράλληλα, αποδέχθηκε την ανάγκη αξιολόγησης των εθνικών συστημάτων και τη λήψη αναλογικών μέτρων όταν αυτά κρίνονται ανεπαρκή.
Στις προτάσεις περιλαμβάνεται επίσης η αποσαφήνιση των κανόνων για την ανάμειξη παρθένων ελαιολάδων διαφορετικών εσοδειών ή κατηγοριών, καθώς και η αναβάθμιση των κατευθυντήριων γραμμών για τους ελέγχους ρυπαντών. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο αίτημα τα εισαγόμενα ελαιόλαδα να ελέγχονται με τα ίδια κριτήρια που ισχύουν για την παραγωγή εντός ΕΕ.
Τέλος, το Ελεγκτικό Συνέδριο καλεί την Επιτροπή να ενθαρρύνει και να υποστηρίξει τα κράτη-μέλη στην ανάπτυξη συμβατών μητρώων για την καταγραφή της διακίνησης ελιών και ελαιολάδου, με στόχο τη βελτίωση της ιχνηλασιμότητας σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι, ως ο μεγαλύτερος παραγωγός παγκοσμίως, η Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει προσηλωμένη στη διασφάλιση υψηλών προτύπων ποιότητας και ασφάλειας, καθώς και στη διατήρηση ίσων όρων ανταγωνισμού και στην αποτροπή της απάτης στον τομέα του ελαιολάδου.