Η ΕΕ «κλειδώνει» τον στόχο του 2040 90% λιγότερες εκπομπές και νέοι κανόνες ευελιξίας στον ευρωπαϊκό νόμο για το κλίμα
Σήμερα, τα μέλη της Επιτροπή ENVI του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ψηφίζουν επί της προσωρινής συμφωνίας για την τροποποίηση του Ευρωπαϊκός Νόμος για το Κλίμα, η οποία εισάγει έναν δεσμευτικό ενδιάμεσο στόχο μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 90% έως το 2040, σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990. Η ψηφοφορία σηματοδοτεί ένα κρίσιμο θεσμικό ορόσημο στη διαδρομή προς την κλιματική ουδετερότητα της ΕΕ έως το 2050, μετατρέποντας την πολιτική φιλοδοξία σε νομικά μετρήσιμη υποχρέωση.
Η πολιτική συμφωνία επιτεύχθηκε στον άτυπο τριμερή διάλογο της 9ης Δεκεμβρίου 2025, μεταξύ Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Συμβουλίου και Επιτροπής. Το αποτέλεσμα αποτυπώνει μια διπλή κατεύθυνση: από τη μία, αυστηροποιεί τον μεσοπρόθεσμο κλιματικό πήχη· από την άλλη, εισάγει μηχανισμούς ευελιξίας ώστε η μετάβαση να γίνει με οικονομικά αποδοτικό και διαχειρίσιμο τρόπο για κράτη-μέλη και τομείς.
Κεντρικό στοιχείο της συμφωνίας είναι η δυνατότητα, από το 2036, να καλύπτεται έως και το 5% της απαιτούμενης μείωσης μέσω υψηλής ποιότητας διεθνών πιστωτικών μορίων άνθρακα, πλήρως συμβατών με τη Συμφωνία του Παρισιού. Η ρήτρα αυτή αναγνωρίζει ότι, σε ένα σύστημα καθαρών μηδενικών εκπομπών, ορισμένες μειώσεις μπορεί να επιτυγχάνονται αποτελεσματικότερα εκτός συνόρων, υπό αυστηρές προϋποθέσεις περιβαλλοντικής ακεραιότητας και πρόσθετης αξίας.
Παράλληλα, η συμφωνία επιτρέπει τη χρήση εγχώριων μόνιμων απορροφήσεων άνθρακα για την αντιστάθμιση των δύσκολα μειούμενων εκπομπών εντός του Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της ΕΕ. Το πλαίσιο προβλέπει επίσης βελτιωμένη ευελιξία εντός και μεταξύ τομέων και μέσων πολιτικής, ώστε οι εθνικές στρατηγικές να επιτυγχάνουν τον στόχο του 2040 με το χαμηλότερο δυνατό κόστος, χωρίς να υπονομεύεται η συνολική περιβαλλοντική φιλοδοξία.
Στο ίδιο πακέτο ρυθμίσεων εντάσσεται και η αναβολή κατά ένα έτος της εφαρμογής του ΣΕΔΕ2, δηλαδή του δεύτερου συστήματος εμπορίας εκπομπών που αφορά κυρίως τις οδικές μεταφορές και τα κτίρια. Η έναρξη μετατίθεται από το 2027 στο 2028, αντανακλώντας τις ανησυχίες για κοινωνικές και πληθωριστικές πιέσεις, αλλά και την ανάγκη επαρκούς προετοιμασίας των κρατών-μελών.
Η σημερινή ψηφοφορία στην Επιτροπή ENVI λειτουργεί ως το τελευταίο θεσμικό φίλτρο πριν η τροποποιητική πράξη πάρει τον δρόμο για την ολομέλεια. Αν εγκριθεί, ο στόχος του 90% έως το 2040 θα καταστεί νομικά δεσμευτικός, αναδιαμορφώνοντας τον σχεδιασμό πολιτικών για την ενέργεια, τη βιομηχανία, τις μεταφορές και τη γεωργία. Πέρα από τους αριθμούς, η απόφαση σηματοδοτεί την είσοδο της ευρωπαϊκής κλιματικής πολιτικής σε μια φάση αυστηρής λογοδοσίας, όπου η ευελιξία δεν αναιρεί τη δέσμευση, αλλά λειτουργεί ως εργαλείο για να επιτευχθεί.