ΚΑΠ – Μέτρο 23: Πώς ενεργοποιείται το ευρωπαϊκό εργαλείο ανάκαμψης για την ελληνική γεωργία
Η Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) συνιστά τον κεντρικό θεσμικό πυλώνα στήριξης του ευρωπαϊκού αγροτικού τομέα, προβλέποντας ένα ευρύ φάσμα εργαλείων πολιτικής που υλοποιούνται μέσω των εθνικών στρατηγικών σχεδίων της ΚΑΠ. Στον πυρήνα της παραμένουν οι άμεσες ενισχύσεις στήριξης του εισοδήματος, οι οποίες εξακολουθούν να λειτουργούν ως βασικός μηχανισμός σταθερότητας και προβλεψιμότητας για τους γεωργούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σε απάντηση επίκαιρης ερώτησης που τέθηκε προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ο Christophe Hansen, απαντώντας εξ ονόματος της Επιτροπής, ανέπτυξε το πλαίσιο εφαρμογής της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) και τις δυνατότητες που παρέχει το Ελληνικό Στρατηγικό Σχέδιο. Η σημερινή ΚΑΠ δεν περιορίζεται στην παθητική αντιστάθμιση απωλειών, αλλά δίνει έμφαση στην προληπτική δράση και στην οικοδόμηση ανθεκτικότητας όπως χαρακτηριστικά ανέφερε. Σε αυτό το πλαίσιο, το ελληνικό στρατηγικό σχέδιο για την ΚΑΠ στηρίζει στοχευμένες επενδύσεις που αποβλέπουν στον εκσυγχρονισμό των γεωργικών εκμεταλλεύσεων, την αποκατάσταση του παραγωγικού δυναμικού και την ανάπτυξη εργαλείων διαχείρισης κινδύνου και τομεακών παρεμβάσεων.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται στην αντιμετώπιση των ακραίων καιρικών φαινομένων, τα οποία πλέον θεωρούνται διαρθρωτικός παράγοντας πίεσης για τη γεωργική παραγωγή. Στο πλαίσιο αυτό, θεσπίστηκε νέο μέτρο στα προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης, με στόχο τη στήριξη της ανάκαμψης των γεωργών από ζημίες. Η Ελλάδα έχει ενεργοποιήσει τη δυνατότητα αυτή μέσω του μέτρου 23, αξιοποιώντας την ευελιξία που παρέχει το κανονιστικό πλαίσιο της ΚΑΠ.
Παράλληλα, το ελληνικό στρατηγικό σχέδιο για την ΚΑΠ προβλέπει τη διάθεση 175 εκατ. ευρώ ετησίως για τη συμπληρωματική αναδιανεμητική εισοδηματική στήριξη για τη βιωσιμότητα, η οποία απευθύνεται κυρίως σε μικρομεσαίους γεωργούς. Η επιλογή αυτή αντανακλά τη διάρθρωση της ελληνικής γεωργίας και αποσκοπεί στη διατήρηση της οικονομικής ισορροπίας σε εκμεταλλεύσεις μικρής και μεσαίας κλίμακας, οι οποίες αποτελούν τον κορμό της παραγωγικής βάσης.
Για την ενίσχυση της θέσης των γεωργών στην αγροδιατροφική αλυσίδα αξίας, το στρατηγικό σχέδιο της ΚΑΠ στηρίζει τη συνεργασία, την καινοτομία και την κατάρτιση, αναγνωρίζοντας ότι η ανταγωνιστικότητα δεν εξαρτάται αποκλειστικά από το ύψος των ενισχύσεων, αλλά και από τη συλλογική οργάνωση, τη μεταφορά γνώσης και την πρόσβαση σε σύγχρονα εργαλεία.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπογραμμίζει ότι το Ελληνικό Στρατηγικό Σχέδιο βασίζεται στις ανάγκες που έχουν προσδιοριστεί και ανταποκρίνεται στις ιδιαιτερότητες της ελληνικής γεωργίας. Κατόπιν αιτήματος της Ελλάδας, είναι δυνατή η ανακατανομή κονδυλίων ή η θέσπιση νέων παρεμβάσεων, υπό την έγκριση της Επιτροπής, στοιχείο που καταδεικνύει τον υψηλό βαθμό ευελιξίας που παρέχει η ΚΑΠ στα κράτη μέλη.
Πέραν της εισοδηματικής στήριξης και των μέτρων αγροτικής ανάπτυξης, ένα ειδικό καθεστώς συνεχίζει να στηρίζει τον γεωργικό τομέα στα μικρά νησιά του Αιγαίου, αναγνωρίζοντας τις μόνιμες γεωγραφικές και παραγωγικές ιδιαιτερότητες της περιοχής. Πρόκειται για μια ακόμη ένδειξη ότι η ΚΑΠ λειτουργεί ως πλαίσιο προσαρμογής, ικανό να συνδυάζει κοινους κανόνες με στοχευμένες παρεμβάσεις.
Η απάντηση της Επιτροπής δεν εισάγει νέες εξαγγελίες, αποτυπώνει όμως με σαφήνεια τη λογική της σημερινής ΚΑΠ που είναι σταθερό εισόδημα, προληπτική ανθεκτικότητα και θεσμική ευελιξία, σε έναν αγροτικό τομέα που καλείται να λειτουργήσει υπό αυξημένες πιέσεις αλλά με σαφές κανονιστικό πλαίσιο.