Έκθεση του ΟΗΕ προειδοποιεί ότι η κατανάλωση νερού ξεπερνά πλέον τη φυσική αναπλήρωση σε ποτάμια, λίμνες και υπόγεια ύδατα
Σε μια νέα, ιδιαίτερα ανησυχητική φάση εισέρχεται η παγκόσμια διαχείριση υδάτων, καθώς ο κόσμος βιώνει πλέον συνθήκες «παγκόσμιας υδατικής χρεοκοπίας», σύμφωνα με έκθεση ερευνητικού φορέα του Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών.
Η έκθεση εκπονήθηκε από το UN University Institute for Water, Environment and Health (UNU-INWEH) και διαπιστώνει ότι ποτάμια, λίμνες και υπόγεια υδροφόρα συστήματα εξαντλούνται ταχύτερα απ’ ό,τι μπορεί να τα αναπληρώσει η φύση. Οι συντάκτες αποδίδουν την κατάσταση σε δεκαετίες υπερκατανάλωσης, ρύπανσης, καταστροφής φυσικών οικοσυστημάτων και στην αυξανόμενη πίεση από την κλιματική αλλαγή.
Σύμφωνα με το έγγραφο, οι όροι «υδατικό στρες» και «υδατική κρίση» δεν αποτυπώνουν πλέον την πραγματικότητα, καθώς περιέγραφαν προειδοποιητικά στάδια που θα μπορούσαν να αποφευχθούν. Αντίθετα, οι ερευνητές προτείνουν τον όρο «υδατική χρεοκοπία», ο οποίος ορίζεται ως η κατάσταση κατά την οποία η μακροχρόνια κατανάλωση νερού υπερβαίνει σταθερά τη φυσική αναπλήρωση και προκαλεί τόσο σοβαρές περιβαλλοντικές ζημιές, ώστε η επιστροφή σε προηγούμενα επίπεδα να μην είναι ρεαλιστική.
Η έκθεση καταγράφει ως ενδείξεις αυτής της κατάστασης τη συρρίκνωση μεγάλων λιμνών και τον αυξανόμενο αριθμό ποταμών που δεν φτάνουν πλέον στη θάλασσα για μέρος του έτους. Την τελευταία πεντηκονταετία, έχουν χαθεί παγκοσμίως περίπου 410 εκατ. εκτάρια υγροτόπων, έκταση σχεδόν ίση με το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στα υπόγεια ύδατα, καθώς περίπου το 70% των μεγάλων υδροφορέων που χρησιμοποιούνται για πόσιμο νερό και άρδευση εμφανίζουν μακροχρόνια πτώση της στάθμης τους. Το φαινόμενο αυτό έχει οδηγήσει στην αύξηση των λεγόμενων κρίσεων «Day Zero», όταν η ζήτηση υπερβαίνει τις διαθέσιμες ποσότητες, κυρίως σε αστικά κέντρα.
Η κλιματική αλλαγή επιδεινώνει περαιτέρω την κατάσταση. Από το 1970, έχει χαθεί πάνω από το 30% της παγκόσμιας μάζας των παγετώνων, μειώνοντας τα εποχικά αποθέματα λιωμένου νερού από τα οποία εξαρτώνται εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι.
Ο διευθυντής του UNU-INWEH και βασικός συντάκτης της έκθεσης, Kaveh Madani, δήλωσε στο AFP ότι οι συνέπειες είναι ορατές σε όλες τις κατοικημένες ηπείρους, αν και δεν έχουν όλες οι χώρες εισέλθει ακόμη σε καθεστώς υδατικής χρεοκοπίας. Όπως τόνισε, οι κυβερνήσεις πρέπει να αναγνωρίσουν ότι η έλλειψη νερού δεν αποτελεί προσωρινό πρόβλημα και να αλλάξουν ριζικά την προσέγγισή τους στην υδατική πολιτική.
Η έκθεση υπογραμμίζει ότι βασίζεται σε υφιστάμενα δεδομένα και δεν φιλοδοξεί να καταγράψει εξαντλητικά όλα τα προβλήματα που σχετίζονται με το νερό. Στόχος της είναι η επαναξιολόγηση της κατάστασης, ενώ η επιστημονική τεκμηρίωση της έννοιας «υδατική χρεοκοπία» θα δημοσιευθεί προσεχώς στο επιστημονικό περιοδικό Water Resources Management.
Ο επικεφαλής της διεθνούς οργάνωσης WaterAid, Τιμ Γουέινραϊτ, χαρακτήρισε την έκθεση «αντανάκλαση μιας πικρής αλήθειας», υποστηρίζοντας ότι η παγκόσμια υδατική κρίση έχει ξεπεράσει το σημείο μη επιστροφής. Την ίδια ώρα, επιστήμονες που δεν συμμετείχαν στη μελέτη σημειώνουν ότι, παρά τη σημασία της προειδοποίησης, οι συνθήκες διαφέρουν σημαντικά από περιοχή σε περιοχή και ότι γενικευμένες διατυπώσεις ενδέχεται να μην αποτυπώνουν τοπικές βελτιώσεις.