Η επιστροφή της γεωπολιτικής στο εμπόριο και ο ρόλος-κλειδί των τροφίμων
Μια πρόσφατη διεθνής μελέτη που έφτασε στα χέρια μας μέσω επαγγελματικής ανταλλαγής στον ευρύτερο χώρο της στρατηγικής ανάλυσης, αξίζει κατά την εκτίμησή μας να διαβαστεί προσεκτικά. Όχι γιατί «προβλέπει» το μέλλον, αλλά γιατί περιγράφει με καθαρό τρόπο το παρόν έναν κόσμο όπου το εμπόριο, οι επιχειρήσεις και κυρίως τα τρόφιμα δεν λειτουργούν πλέον έξω από τη γεωπολιτική.
Η μελέτη, με τίτλο Navigating the GeoCommercial Era, υπογράφεται από την The Asia Group και υποστηρίζει ότι η διεθνής οικονομία έχει εισέλθει σε μια νέα φάση, τη λεγόμενη GeoCommercial Era., όπου οι πολιτικές ισορροπίες, οι κρατικές στρατηγικές και οι γεωστρατηγικές εντάσεις διαμορφώνουν άμεσα την αγορά .
Σύμφωνα με τα ευρήματά της, η παραδοσιακή αντίληψη ότι το παγκόσμιο εμπόριο αποτελεί «ουδέτερο πεδίο» έχει καταρρεύσει. Δασμοί, κυρώσεις, έλεγχοι εξαγωγών, περιορισμοί στις επενδύσεις, ακόμη και πολιτικές για τα δεδομένα ή το ανθρώπινο δυναμικό, δεν αποτελούν πλέον εξαιρέσεις αλλά εργαλεία κρατικής ισχύος που επηρεάζουν την καθημερινή λειτουργία των αγορών.
Η μελέτη εντοπίζει ως κομβικό σημείο την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022. Όχι μόνο λόγω των κυρώσεων, αλλά επειδή τότε έγινε σαφές ότι οι επιχειρήσεις από την ενέργεια έως τα τρόφιμα καλούνται να λαμβάνουν αποφάσεις με γεωπολιτικό βάθος, αποχώρηση από αγορές, αναδιάρθρωση εφοδιαστικών αλυσίδων, διαχείριση πολιτικού ρίσκου και επαναπροσδιορισμό επενδυτικών στρατηγικών.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η μελέτη δεν περιορίζεται στη βιομηχανία ή την τεχνολογία. Αντιθέτως, αναδεικνύει ότι οι αλυσίδες τροφίμων και πρώτων υλών βρίσκονται πλέον στον πυρήνα της γεωεμπορικής αντιπαράθεσης. Θαλάσσιες οδοί, ενεργειακές ροές, λιπάσματα, σιτηρά και βασικά τρόφιμα επηρεάζονται άμεσα από συγκρούσεις και πολιτικές εντάσεις σε περιοχές όπως η Ερυθρά Θάλασσα, η Μέση Ανατολή και η Ασία.
Σε αυτό το περιβάλλον, η μελέτη σημειώνει ότι η γεωπολιτική δεν αφορά πια μόνο τα τμήματα κανονιστικής συμμόρφωσης ή δημοσίων σχέσεων των εταιρειών. Αντίθετα, μεταφέρεται στο επίπεδο των διοικητικών συμβουλίων και της στρατηγικής διοίκησης, καθώς επηρεάζει την πρόσβαση σε αγορές, τη χρηματοδότηση, τη διαθεσιμότητα πρώτων υλών και τελικά την ανταγωνιστικότητα.
Η εικόνα που προκύπτει είναι αυτή ενός παγκόσμιου συστήματος όπου το τρόφιμο, το εμπόριο και η γεωστρατηγική συνδέονται πιο στενά από ποτέ. Όχι ως θεωρητικό σχήμα, αλλά ως καθημερινή πραγματικότητα για παραγωγούς, εμπόρους, μεταποιητές και κράτη.
Η μελέτη δεν παίρνει θέση υπέρ ή κατά συγκεκριμένων πολιτικώναλλά καταγράφει, όμως, με σαφήνεια ότι η επόμενη φάση του διεθνούς εμπορίου δεν θα κριθεί μόνο από το κόστος ή την παραγωγικότητα, αλλά από τη γεωπολιτική τοποθέτηση, την ανθεκτικότητα των αλυσίδων και την ικανότητα προσαρμογής σε έναν κατακερματισμένο κόσμο