Στην Αμβέρσα, η ευρωπαϊκή βιομηχανία ζητά «έκτακτα μέτρα» πριν από το ραντεβού του Άλντεν Μπίζεν
Εχθές το πρωί στην Αμβέρσα, μέσα σε μια αίθουσα γεμάτη από διευθύνοντες συμβούλους, συνδικαλιστές και εργάτες παραγωγής, το μήνυμα που ακούστηκε δεν ήταν σύνθημα αλλά μια προειδοποίηση. Η ευρωπαϊκή βιομηχανία λέει ότι η επόμενη απώλεια επένδυσης δεν θα είναι “κύκλος”. Θα είναι μόνιμη μετατόπιση παραγωγικής ισχύος προς τις ΗΠΑ, την Ασία ή οπουδήποτε αλλού μπορεί να κλειδωθεί φθηνότερη ενέργεια και σταθερότερη προβλεψιμότητα
Πάνω από 500 επιχειρηματικοί ηγέτες και δεκάδες εργάτες εργοστασίων στάθηκαν δίπλα σε πολιτικούς αξιωματούχους και υπέγραψαν αυτό που αποκαλούν «Antwerp Call to Action», ένα πακέτο επείγουσας βιομηχανικής πολιτικής με τρεις άξονες, μείωση κόστους ενέργειας και άνθρακα, δίκαιο εμπόριο και πρόσβαση σε χρηματοδότηση, προτίμηση σε ευρωπαϊκά προϊόντα.
Το timing δεν είναι τυχαίο tην Πέμπτη 12 Φεβρουαρίου 2026, οι ηγέτες της ΕΕ συναντώνται σε άτυπη “retreat” στο κάστρο Άλντεν Μπίζεν για να συζητήσουν ανταγωνιστικότητα, ενιαία αγορά και οικονομικές εξαρτήσεις, με τον Μάριο Ντράγκι και τον Ενρίκο Λέττα να συμμετέχουν στη συζήτηση.
Στην καρδιά των αιτημάτων βρίσκεται μια αριθμητική που η βιομηχανία μεταφράζει ως το μείζων πρόβλημα. Οι εταιρείες περιγράφουν το ευρωπαϊκό κόστος ηλεκτρισμού ως επίμονα υψηλό και ασταθές, με φόρους, συμφόρηση δικτύων και τιμολόγηση CO₂ να λειτουργούν ως πολλαπλασιαστές. Σε αυτό το πλαίσιο, στελέχη βαριάς βιομηχανίας προειδοποιούν ότι αν η διαφορά κόστους με ανταγωνιστές παγιωθεί, οι αποφάσεις επένδυσης θα “γράφουν” εκτός Ευρώπης.
Στο ίδιο πνεύμα, ο πρόεδρος της EUROFER, Henrik Adam, έθεσε δημόσια ως σημείο αναφοράς το 50 €/MWh για να «σταθούν» επενδύσεις χαμηλού άνθρακα στον ευρωπαϊκό χάλυβα, ενώ ο Cefic που εκπροσωπεί τη χημική βιομηχανία, μιλά για επιστροφή σε επίπεδα προ του 2021. Η ουσία δεν είναι ο ακριβής αριθμός αλλά το σήμα κινδύνου, χωρίς προβλέψιμο κόστος ενέργειας, η αποανθρακοποίηση γίνεται οικονομικά αμφίβολη.
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, μιλώντας στην Αμβέρσα, αναγνώρισε ότι οι τιμές παραμένουν «υψηλές και ασταθείς» και περιέγραψε τη λογική της Κομισιόν ως εξής, το φυσικό αέριο σπρώχνει τις τιμές προς τα πάνω, ενώ ΑΠΕ και πυρηνική τις πιέζουν προς τα κάτω. Παρέθεσε ενδεικτικά μέσα επίπεδα κόστους: περίπου 100 €/MWh για αέριο, περίπου 34 €/MWh για ΑΠΕ, και 50–60 €/MWh για πυρηνικά
Το κρίσιμο στοιχείο, ωστόσο, δεν είναι ότι όλοι συμφωνούν στο πρόβλημα. Είναι ότι η διαφωνία αρχίζει στο “πώς” και στο “ποιος πληρώνει”. Η Πρόεδρος της Επιτροπής παρουσίασε μια δέσμη που επιχειρεί να συνδέσει ταχύτητα, κλίμακα, ενέργεια και νέες αγορές σε ένα αφήγημα “business case for Europe”.
Στο σκέλος των πόρων και των κινήτρων, είπε ότι οι επενδύσεις στις βιομηχανικές μεταβάσεις υπερδιπλασιάστηκαν από 52 δισ. ευρώ το 2024 σε 115 δισ. το 2025, ότι προτάθηκαν μέτρα για μείωση διοικητικού κόστους κατά 15 δισ. ευρώ ετησίως, και ότι ενεργοποιήθηκε “Battery Booster” 1,8 δισ. ευρώ για ευρωπαϊκή παραγωγή μπαταριών.
Στο σκέλος της στρατηγικής αυτονομίας, ανέδειξε την έγκριση 60 νέων έργων για κρίσιμες πρώτες ύλες και την προσπάθεια να «κλειδώσουν» αλυσίδες εφοδιασμού.
Στο σκέλος των κανόνων, έβαλε στο στόχαστρο το λεγόμενο gold-plating, την υπερ-ενσωμάτωση κανόνων σε εθνικό επίπεδο που κατακερματίζει την ενιαία αγορά – και προανήγγειλε την πρόταση για το “28ο καθεστώς” (EU Inc.), ένα πανευρωπαϊκό εταιρικό “κουτί εργαλείων” που θα επιτρέπει ίδρυση εταιρείας σε 48 ώρες, πλήρως online, με ενιαίο πλαίσιο λειτουργίας σε όλη την Ένωση.
Και στο σκέλος της ζήτησης, προανήγγειλε ότι ο επερχόμενος Industrial Accelerator Act θα αξιοποιήσει την ισχύ των δημόσιων προμηθειών περίπου 14% του ΑΕΠ της ΕΕ, όπως σημείωσε, ώστε να ενισχυθούν ευρωπαϊκά προϊόντα σε στρατηγικούς τομείς, μαζί με κριτήρια χαμηλού άνθρακα.
Εκεί που η σύγκρουση γίνεται πιο αιχμηρή είναι στο κόστος άνθρακα και στο πού καταλήγουν τα έσοδα. Η φον ντερ Λάιεν υπερασπίστηκε το ETS ως μηχανισμό που συνέδεσε μείωση εκπομπών με ανάπτυξη στους καλυπτόμενους κλάδους, και μίλησε για έσοδα άνω των 260 δισ. ευρώ από το 2005, με 100% των ευρωπαϊκών εσόδων να επανεπενδύονται στην καινοτομία. Ταυτόχρονα, επέμεινε ότι τα κράτη-μέλη κατευθύνουν λιγότερο από 5% των εσόδων τους σε βιομηχανική απανθρακοποίηση και προανήγγειλε ότι η θερινή μεταρρύθμιση του ETS θα εστιάσει στη μεγαλύτερη διοχέτευση πόρων πίσω στη βιομηχανία.
Απέναντι σε πιέσεις για χαλάρωση της πράσινης ατζέντας, μέρος της κοινωνίας των πολιτών προειδοποιεί ότι το πρόβλημα δεν λύνεται με αποδυνάμωση του κλιματικού πλαισίου, αλλά με φθηνότερη καθαρή ενέργεια, υποδομές και έξυπνους κανόνες.
Η ευρωπαϊκή βιομηχανία δεν ζητά απλώς στήριξη αυτό που ζητά σήμα η μια κατεύθυνση ότι η Ευρώπη μπορεί να επιταχύνει αδειοδοτήσεις, να μειώσει κατακερματισμό, να κινητοποιήσει κεφάλαια και να ρίξει το ενεργειακό κόστος χωρίς να εγκαταλείψει τους κλιματικούς στόχους. Αυτό είναι το στοίχημα της «ανθεκτικότητας» που επικαλείται η Αμβέρσα –όχι ως σύνθημα, αλλά ως ικανότητα παραγωγής.
Αν το Άλντεν Μπίζεν βγάλει μόνο γενικές διαπιστώσεις, η ανησυχία της βιομηχανίας είναι ότι το 2026 θα γίνει χρονιά «κλειδώματος» αποφάσεων αλλού. Αν, αντίθετα, η συζήτηση καταλήξει σε μετρήσιμες δεσμεύσεις για ενέργεια, δίκτυα, φορολογία, κεφάλαια και δημόσιες προμήθειες, τότε το μήνυμα προς τις αγορές μπορεί να αλλάξει: ότι η Ευρώπη δεν ζητά χρόνο – αγοράζει χρόνο με πράξεις.