Στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, ο Ευρωπαίος Επίτροπος Γεωργίας προειδοποιεί ότι η επισιτιστική ασφάλεια δεν είναι αγροτικό ζήτημα αλλά στρατηγικός πυλώνας σταθερότητας
Στις αίθουσες της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου (Munich Security Conference) όπου η έννοια της ισχύος μετριέται συνήθως σε στρατεύματα, εξοπλισμούς και στρατηγικές συμμαχίες, η παρέμβαση του Ευρωπαίου Επιτρόπου Γεωργίας και Τροφίμων ήρθε να μετατοπίσει το κέντρο βάρους της συζήτησης. Η επισιτιστική ασφάλεια δεν είναι περιφερειακό ζήτημα αγροτικής πολιτικής, αλλά πυλώνας της παγκόσμιας σταθερότητας, τόνισε ο Κριστόφ Χάνσεν, επισημαίνοντας ότι η παράμετρος της τροφής παραμένει συχνά υποτιμημένη στις μεγάλες στρατηγικές αναλύσεις.
Η προειδοποίησή του στηρίχθηκε σε σκληρά δεδομένα. Το 2024 σχεδόν 300 εκατομμύρια άνθρωποι βρέθηκαν αντιμέτωποι με οξεία επισιτιστική ανασφάλεια, με τον αριθμό αυτό να αυξάνεται για έξι συνεχόμενα έτη. Δεν πρόκειται, όπως υπογράμμισε, για μια παροδική διαταραχή της αγοράς ή για σύμπτωση αλλεπάλληλων κρίσεων. Πρόκειται για μια βαθύτερη μεταβολή στο διεθνές περιβάλλον, όπου η τροφή μετατρέπεται σταδιακά σε εργαλείο ισχύος και πίεσης.
Σύμφωνα με τον ίδιο, τα συστήματα τροφίμων ενσωματώνονται πλέον σε στρατηγικές υβριδικού πολέμου. Η στόχευση γεωργικών υποδομών, η διακοπή κρίσιμων διαδρόμων εξαγωγής, η αποσταθεροποίηση αλυσίδων εφοδιασμού και οι εκστρατείες παραπληροφόρησης που πλήττουν αγροτικές κοινότητες δεν αποτελούν θεωρητικά σενάρια, αλλά πρακτικές που έχουν ήδη καταγραφεί. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η αγροτική παραγωγή αποκτά στρατηγική σημασία αντίστοιχη με εκείνη της ενέργειας.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη ρωσική πολιτική, σημειώνοντας ότι τα σιτηρά έχουν εξελιχθεί στο δεύτερο πετρέλαιο της Ρωσίας, λειτουργώντας ως μοχλός γεωπολιτικής επιρροής. Όπως η ενέργεια χρησιμοποιήθηκε για να αναδιαμορφώσει ισορροπίες, έτσι και η διαχείριση των αγορών σιτηρών μπορεί να επηρεάσει χώρες που εξαρτώνται από εισαγωγές, ιδίως σε περιοχές με ήδη εύθραυστη κοινωνική και πολιτική συνοχή.
Ο Επίτροπος επέμεινε ότι η ευρωπαϊκή και διεθνής συζήτηση περί ασφάλειας παραμένει ημιτελής όταν αγνοεί την τροφή. Αν συζητούμε για την ασφάλεια χωρίς να συνυπολογίζουμε τα τρόφιμα, εξετάζουμε μόνο το μισό πεδίο της σύγκρουσης, ανέφερε χαρακτηριστικά, επιχειρώντας να εντάξει την αγροτική πολιτική στον πυρήνα της στρατηγικής σκέψης της Ένωσης.
Στο ίδιο πλαίσιο, ανέδειξε τον ρόλο των αγροτών ως κρίσιμο στοιχείο ανθεκτικότητας, οι αγρότες βρίσκονται στην πρώτη γραμμή απέναντι στις υβριδικές απειλές, ιδίως στα ανατολικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σημείωσε, αναφερόμενος στις επιτόπιες επισκέψεις του σε περιοχές που βιώνουν άμεσα τις επιπτώσεις γεωπολιτικών εντάσεων. Η καλλιέργεια της γης, υπό αυτές τις συνθήκες, δεν είναι μόνο οικονομική δραστηριότητα, αλλά πράξη σταθερότητας.
Στο Μόναχο έγινε σαφές ότι σήμερα οι οικονομίες, η ενέργεια και η τεχνολογία είναι δεμένες μεταξύ τους. Και όταν κάτι πάει στραβά σε έναν τομέα, το κόστος μεταφέρεται παντού. Η ανθεκτικότητα, η ετοιμότητα και η επισιτιστική ασφάλεια συνιστούν συλλογική στρατηγική επιλογή και η διασφάλιση σταθερής και βιώσιμης παραγωγής τροφίμων δεν αφορά αποκλειστικά τον πρωτογενή τομέα, αλλά την ίδια τη γεωπολιτική ισορροπία.
Μέσα σε μια ατμόσφαιρα όπου η έννοια της ασφάλειας ορίζεται συνήθως από στρατιωτικά δόγματα, ο Κριστόφ Χάνσεν επέμεινε σε μια διαφορετική ανάγνωση της ισχύος. Η τροφή, υποστήριξε, είναι ζήτημα στρατηγικής επιβίωσης και όχι απλώς οικονομικής διαχείρισης. Και αν η διεθνής κοινότητα συνεχίσει να την αντιμετωπίζει ως δευτερεύον ζήτημα, το κόστος ενδέχεται να αποδειχθεί βαρύτερο από όσο υπολογίζεται σήμερα.