Η EFSA καλεί επιστήμονες και φορείς να καταθέσουν σχόλια έως τις 10 Απριλίου 2026
Σε δημόσια διαβούλευση έθεσε η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) δύο νέες επιστημονικές αξιολογήσεις που εξετάζουν τις διαθέσιμες επιλογές για τον έλεγχο του βακτηρίου Xylella fastidiosa, καλώντας επιστήμονες, φορείς και πολίτες να υποβάλουν παρατηρήσεις έως τις 10 Απριλίου 2026.
Σύμφωνα με τα προκαταρκτικά αποτελέσματα των αναλύσεων, οι εγκεκριμένες στην ΕΕ συνθετικές δραστικές ουσίες εμφανίζουν μέχρι στιγμής τα πιο σταθερά αποτελέσματα στη μείωση της επιβίωσης των εντόμων-φορέων του παθογόνου. Παράλληλα, συνεχίζεται η έρευνα για βιολογικές και μη συνθετικές ουσίες, καθώς και για πρακτικές διαχείρισης των καλλιεργειών που θα μπορούσαν να περιορίσουν τα συμπτώματα της ασθένειας ή τον πληθυσμό του βακτηρίου στα φυτά-ξενιστές.
Οι αναλύσεις επισημαίνουν επίσης σημαντικά κενά γνώσης, όπως η περιορισμένη διαθεσιμότητα μελετών σε πραγματικές συνθήκες καλλιέργειας, οι διαφοροποιήσεις στον σχεδιασμό των πειραμάτων και η έλλειψη δεδομένων σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο οι θεραπείες επηρεάζουν τη μετάδοση του παθογόνου.
Δύο επιστημονικές αξιολογήσεις
Όπως δήλωσε ο πρόεδρος της Επιτροπής Υγείας Φυτών της EFSA, Antonio Vicent Civera, οι νέες αναλύσεις παρέχουν μια επικαιροποιημένη και ολοκληρωμένη εικόνα των διαθέσιμων στοιχείων σχετικά με τον έλεγχο των εντόμων-φορέων και τις στρατηγικές διαχείρισης στα φυτά, ενισχύοντας την επιστημονική βάση για μελλοντικές αποφάσεις σχετικά με το βακτήριο.
Η πρώτη γνωμοδότηση αποτελεί μια παγκόσμια συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση μέτρων άμεσου ελέγχου των εντόμων-φορέων, καλύπτοντας όλα τα γνωστά είδη εντόμων που τρέφονται από το ξύλωμα των φυτών και μπορούν να μεταδώσουν το βακτήριο.
Η δεύτερη γνωμοδότηση επικαιροποιεί την αξιολόγηση του 2019 για τα μέτρα αντιμετώπισης στα φυτά και προσθέτει νέες επιλογές μείωσης κινδύνου. Συγκεντρώνει και αξιολογεί πρόσφατα δεδομένα για χημικές, βιολογικές και αγρονομικές παρεμβάσεις σε ζωντανά φυτά, καθώς και αποτελέσματα εργαστηριακών μελετών.
Δημόσια διαβούλευση και επόμενα βήματα
Οι δύο γνωμοδοτήσεις θα παραμείνουν ανοιχτές σε δημόσια διαβούλευση έως τις 10 Απριλίου 2026. Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας, η EFSA θα εξετάσει τις παρατηρήσεις που θα υποβληθούν και θα τις ενσωματώσει στις τελικές εκδόσεις των επιστημονικών αξιολογήσεων.
Παράλληλα, η Αρχή προετοιμάζει την επικαιροποίηση της επιστημονικής γνωμοδότησης του 2019 για το Xylella fastidiosa, η οποία αναμένεται να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση στα μέσα του 2026.
Τα τελικά πορίσματα αναμένεται να στηρίξουν το έργο των κρατών-μελών και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ενόψει πιθανής αναθεώρησης των ισχυόντων μέτρων φυτοϋγείας της ΕΕ για το συγκεκριμένο παθογόνο.
Σοβαρή απειλή για καλλιέργειες
Το Xylella fastidiosa είναι βακτήριο που προσβάλλει το αγγειακό σύστημα πολλών καλλιεργειών και δέντρων, όπως ελιές, αμπέλια και αμυγδαλιές. Μεταδίδεται από έντομα που τρέφονται από το ξύλωμα των φυτών, όπως οι αφροίδες, και μπορεί να προκαλέσει ξήρανση φύλλων, νέκρωση κλάδων και, σε σοβαρές περιπτώσεις, την πλήρη παρακμή των φυτών.
Από την πρώτη εμφάνισή του στην Ευρώπη το 2013, θεωρείται μία από τις σημαντικότερες απειλές για την υγεία των φυτών, λόγω του μεγάλου εύρους φυτών-ξενιστών και των πιθανών οικονομικών επιπτώσεων.