Παραγωγικοί περιορισμοί, εξαγωγικοί περιορισμοί και ουκρανικά πλήγματα δυσκολεύουν την αύξηση της παραγωγής
Η Ρωσία, ο μεγαλύτερος εξαγωγέας λιπασμάτων παγκοσμίως, δύσκολα θα μπορέσει να καλύψει ένα ενδεχόμενο παγκόσμιο έλλειμμα που θα προκύψει από τη σύγκρουση ΗΠΑ-Ιράν, καθώς οι δυνατότητες αύξησης της παραγωγής της παραμένουν περιορισμένες, σύμφωνα με πηγές της βιομηχανίας που επικαλείται το Reuters.
Ο πόλεμος έχει ήδη οδηγήσει σε διακοπή λειτουργίας εγκαταστάσεων παραγωγής λιπασμάτων στη Μέση Ανατολή, ενώ έχει προκαλέσει σοβαρές διαταραχές στη θαλάσσια μεταφορά μέσω των Στενών του Ορμούζ, διαδρομή από την οποία διέρχεται περίπου το ένα τρίτο του παγκόσμιου εμπορίου λιπασμάτων.
Παρότι η Ρωσία καλύπτει περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου λιπασμάτων, η περιορισμένη παραγωγική δυναμικότητα, οι εγχώριοι περιορισμοί στις εξαγωγές και τα πρόσφατα ουκρανικά πλήγματα σε μεγάλες εγκαταστάσεις περιορίζουν τη δυνατότητα ταχείας αύξησης της παραγωγής.
Σύμφωνα με πηγές της αγοράς, νέες εγκαταστάσεις που προορίζονται για εξαγωγές δεν αναμένεται να τεθούν σε λειτουργία πριν από το 2027. Επιπλέον, οι παραγωγοί υποχρεούνται να διασφαλίζουν την τροφοδοσία της εγχώριας αγοράς, ιδιαίτερα ενόψει της περιόδου φύτευσης.
Όπως ανέφερε πηγή του κλάδου, οι υψηλότερες τιμές μπορεί να φαίνονται ελκυστικές, ωστόσο οι ρωσικές εταιρείες δεσμεύονται από υποχρεώσεις προς την εγχώρια αγορά, ενώ τυχόν αυξημένα κέρδη ενδέχεται να προσελκύσουν την προσοχή της κυβέρνησης, η οποία αναζητά τρόπους ενίσχυσης των δημοσίων εσόδων.
Πλήγματα σε μονάδες παραγωγής
Στις 25 Φεβρουαρίου ουκρανικό drone έπληξε το εργοστάσιο Dorogobuzh, μία από τις μεγαλύτερες μονάδες παραγωγής λιπασμάτων της Ρωσίας, που ανήκει στην εταιρεία Acron. Η επίθεση έθεσε προσωρινά εκτός λειτουργίας περίπου το 5% της συνολικής παραγωγικής δυναμικότητας της χώρας και είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο επτά ανθρώπων.
Το συγκεκριμένο εργοστάσιο αντιστοιχεί στο 11% της παραγωγής νιτρικής αμμωνίας στη Ρωσία και στο 9% της παραγωγής λιπασμάτων τύπου NPK.
Η Ρωσία είχε επιβάλει περιορισμούς στις εξαγωγές λιπασμάτων ήδη από το 2021, προκειμένου να διασφαλίσει επάρκεια στην εγχώρια αγορά. Ο επικεφαλής του κλαδικού λόμπι, Andrey Guryev, είχε εκτιμήσει το 2025 σε συνάντηση με τον πρόεδρο Vladimir Putin ότι η διαφορά μεταξύ χαμηλότερων εγχώριων τιμών και υψηλότερων εξαγωγικών τιμών ανέρχεται περίπου στο 15%, σημειώνοντας παράλληλα ότι η Ρωσία στοχεύει να κατακτήσει το 25% του παγκόσμιου εμπορίου λιπασμάτων έως το 2030.
Παρότι οι ρωσικές εταιρείες λιπασμάτων δεν συμπεριλήφθηκαν στις δυτικές κυρώσεις που επιβλήθηκαν λόγω του πολέμου στην Ουκρανία, προκειμένου να μην τεθεί σε κίνδυνο η παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια, εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν δυσκολίες στις πληρωμές και στη μεταφορά προϊόντων λόγω των περιορισμών που σχετίζονται με τις κυρώσεις.
Μεγαλύτεροι αγοραστές ρωσικών λιπασμάτων είναι η Βραζιλία, η Ινδία και η Κίνα, ενώ μέρος της παραγωγής εξάγεται και στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Στο μεταξύ, οι μετοχές των ρωσικών εταιρειών λιπασμάτων Acron και PhosAgro που είναι εισηγμένες στο χρηματιστήριο ενισχύθηκαν κατά περίπου 3% και 4% αντίστοιχα στο Χρηματιστήριο της Μόσχας, μετά την έναρξη των επιθέσεων ΗΠΑ και Ισραήλ στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου.
Αναλυτές της T-Bank επισημαίνουν ότι η άνοδος των τιμών στην αγορά οφείλεται σε συνδυασμό παραγόντων, όπως η έλλειψη φωσφορικών λιπασμάτων, οι περιορισμοί εξαγωγών από την Κίνα, η διακοπή παραγωγής θείου στο Κατάρ και οι εντάσεις γύρω από τα Στενά του Ορμούζ.
Όπως σημειώνουν, η έλλειψη φωσφορικών λιπασμάτων σε συνδυασμό με τους παραπάνω παράγοντες αποτελεί ισχυρό μοχλό ανόδου των τιμών στην αγορά.