Ανησυχία για παρατεταμένη κρίση και επιπτώσεις σε παραγωγή, τιμές και επισιτιστική ασφάλεια
Σημαντικές επιπτώσεις στις αγροδιατροφικές αλυσίδες ήδη προκαλεί η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, με το Διεθνές Συμβούλιο Σιτηρών (IGC) να προειδοποιεί ότι ενδεχόμενη παράτασή της θα εντείνει τις πιέσεις σε παγκόσμιο επίπεδο.
Σύμφωνα με την έκθεση της 19ης Μαρτίου, οι πρόσφατες διαταραχές στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ έχουν οδηγήσει σε απότομη αύξηση των τιμών λιπασμάτων και καυσίμων. Η συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδος, που συνδέει τον Περσικό Κόλπο με την Αραβική Θάλασσα, αποτελεί κομβικό σημείο για περίπου το 25% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και το 20% των εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου, ενώ ταυτόχρονα συγκεντρώνει σημαντικό μέρος της παραγωγής και εμπορίας λιπασμάτων, με έως 35% των εξαγωγών ουρίας και έως 30% της αμμωνίας.
Το IGC επισημαίνει ότι, παρότι οι παραγωγοί σιτηρών και ελαιούχων σπόρων στο βόρειο ημισφαίριο εμφανίζονται επαρκώς καλυμμένοι ενόψει της ανοιξιάτικης καλλιεργητικής περιόδου, μια παρατεταμένη κρίση ενδέχεται να επηρεάσει τις αποφάσεις φύτευσης αργότερα μέσα στο έτος, ιδίως σε περιοχές της Ασίας και της Αφρικής που εξαρτώνται από τις προμήθειες λιπασμάτων του Κόλπου. Παράλληλα, ενδέχεται να αναθεωρηθούν τα επίπεδα χρήσης λιπασμάτων, με πιθανές επιπτώσεις στις αποδόσεις και την ποιότητα των καλλιεργειών.
Η έκθεση αναδεικνύει επίσης ευπάθειες στην επισιτιστική ασφάλεια της περιοχής, σημειώνοντας ότι περίπου 2 εκατ. τόνοι σιτηρών, ελαιούχων σπόρων και συναφών προϊόντων διακινούνται μηνιαίως μέσω των Στενών του Ορμούζ προς τον Περσικό Κόλπο. Παρότι το ποσοστό αντιστοιχεί σε περίπου 3% του παγκόσμιου εμπορίου, οι χώρες της περιοχής εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές, με υψηλή κατά κεφαλήν κατανάλωση σίτου και ρυζιού. Τα διαθέσιμα αποθέματα μπορούν να λειτουργήσουν ως βραχυπρόθεσμο «μαξιλάρι», ωστόσο προβλήματα στην τροφοδοσία ενδέχεται να ενταθούν εάν οι διαταραχές παραταθούν.
Σε ό,τι αφορά τις προοπτικές παραγωγής, το IGC προβλέπει μείωση κατά 2% στην παραγωγή σιταριού και λοιπών δημητριακών για την περίοδο 2026-2027, λόγω περιορισμού των καλλιεργούμενων εκτάσεων και χαμηλότερων αποδόσεων. Την ίδια ώρα, η παγκόσμια κατανάλωση εκτιμάται ότι θα αυξηθεί για τέταρτη διαδοχική χρονιά, από 2,415 δισ. τόνους σε 2,440 δισ. τόνους, οδηγώντας σε μείωση των τελικών αποθεμάτων κατά 3,5% στους 609 εκατ. τόνους.
Αντίθετα, η παγκόσμια παραγωγή σόγιας προβλέπεται να ενισχυθεί άνω του 3% την περίοδο 2026-2027, φθάνοντας σε επίπεδο ρεκόρ 442 εκατ. τόνων, ισοσκελίζοντας την αντίστοιχη κατανάλωση.
Στο μεταξύ, ο δείκτης τιμών σιτηρών και ελαιούχων σπόρων του IGC (GOI) αυξήθηκε κατά 1% σε μηνιαία βάση, με το σιτάρι να καταγράφει άνοδο σχεδόν 6%. Σε ετήσια βάση, ο δείκτης ενισχύθηκε κατά 3,2%, με τις μεγαλύτερες αυξήσεις να σημειώνονται στη σόγια (+9%) και το κριθάρι (+4,4%), ενώ το ρύζι υποχώρησε κατά 3% σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα και κατά 14% σε σύγκριση με την περίοδο 2025-2026.