Το νέο σήμα “Product of the USA” αναδεικνύει τη σημασία της ιχνηλασιμότητας και της προέλευσης τροφίμων
του Γ. Μπακόλα
Η πρωτοβουλία των Ηνωμένων Πολιτειών να θεσπίσουν ένα σαφές και αυστηρό σήμα προέλευσης για τα τρόφιμα αναδεικνύει ένα ερώτημα που δύσκολα αποφεύγεται στην ευρωπαϊκή και ιδιαίτερα στην ελληνική πραγματικότητα, θα μπορούσε η Ελλάδα να κάνει το ίδιο. Η απάντηση δεν βρίσκεται στο μέγεθος της χώρας, αλλά στην ικανότητα οργάνωσης του αγροδιατροφικού της συστήματος.
Στην Ελλάδα, όπου η παραγωγή είναι κατακερματισμένη, οι έλεγχοι συχνά αποσπασματικοί και η ιχνηλασιμότητα παραμένει ζητούμενο σε κρίσιμους τομείς, η εφαρμογή ενός αυστηρού σήματος πλήρους προέλευσης θα απαιτούσε ένα επίπεδο συντονισμού που σήμερα δεν υπάρχει.
Το πρόβλημα δεν είναι ότι δεν υπάρχουν ποιοτικά προϊόντα. Αντιθέτως, η χώρα διαθέτει ισχυρά συγκριτικά πλεονεκτήματα, από το ελαιόλαδο μέχρι τα γαλακτοκομικά. Το πραγματικό έλλειμμα βρίσκεται στην αδυναμία του συστήματος να εγγυηθεί με συνέπεια και αξιοπιστία τη διαδρομή από το χωράφι στο ράφι. Σε αυτό προστίθενται χρόνιες παθογένειες, από τις ελλείψεις στους ελεγκτικούς μηχανισμούς έως τις στρεβλώσεις στην αγορά και τις «γκρίζες ζώνες» στις εισαγωγές, που υπονομεύουν την ίδια την έννοια της προέλευσης.
Έτσι, ενώ σε χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες το σήμα λειτουργεί ως εργαλείο ενίσχυσης του παραγωγού και διαφάνειας για τον καταναλωτή, στην Ελλάδα ένα αντίστοιχο εγχείρημα σκοντάφτει όχι στη φιλοδοξία, αλλά στην πραγματικότητα της λειτουργίας του αγροτικού τομέα.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Υπουργός Γεωργίας των ΗΠΑ, Brooke Rollins, ανακοίνωσε την εισαγωγή νέου εθελοντικού σήματος επισήμανσης με την ονομασία “Product of the USA”, το οποίο αφορά προϊόντα κρέατος, πουλερικών και αυγών.
Το βασικό χαρακτηριστικό του νέου σήματος είναι ότι θα αποδίδεται αποκλειστικά σε προϊόντα που έχουν γεννηθεί, εκτραφεί και σφαγεί εξ ολοκλήρου στις Ηνωμένες Πολιτείες, επιχειρώντας να βάλει τέλος στη σύγχυση που επικρατούσε έως σήμερα σχετικά με την προέλευση των προϊόντων.
Μέχρι πρότινος, η ένδειξη “Product of the USA” μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ακόμη και σε περιπτώσεις όπου το προϊόν είχε απλώς υποστεί επεξεργασία ή συσκευασία εντός της χώρας, γεγονός που δημιουργούσε στρεβλώσεις τόσο για τους καταναλωτές όσο και για τους εγχώριους παραγωγούς.
Με τη νέα αυτή πρωτοβουλία, το USDA στοχεύει να ενισχύσει τη διαφάνεια στην αγορά, επιτρέποντας στους καταναλωτές να γνωρίζουν με σαφήνεια την πραγματική προέλευση των προϊόντων που αγοράζουν, ενώ παράλληλα ενδυναμώνει τη θέση των Αμερικανών παραγωγών απέναντι στον διεθνή ανταγωνισμό.
Η κίνηση αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική ενίσχυσης της εγχώριας παραγωγής και διαφοροποίησης των αλυσίδων εφοδιασμού, σε μια περίοδο όπου η προέλευση των τροφίμων μετατρέπεται σε εργαλείο πολιτικής και εμπορίου.
Παρά το γεγονός ότι το σήμα θα είναι εθελοντικό, εκτιμάται ότι θα λειτουργήσει ως ισχυρό εργαλείο εμπορικής διαφοροποίησης, ιδιαίτερα σε μια αγορά όπου οι καταναλωτές εμφανίζονται ολοένα και πιο ευαίσθητοι σε ζητήματα ιχνηλασιμότητας.
Σε επίπεδο αγοράς, η εξέλιξη αυτή αναμένεται να επηρεάσει όχι μόνο την εσωτερική κατανάλωση, αλλά και τις εμπορικές ροές, καθώς η ενίσχυση της “εγχώριας ταυτότητας” των προϊόντων μπορεί να μεταβάλει τους όρους ανταγωνισμού για εισαγόμενα τρόφιμα.
Η ανακοίνωση της Rollins σηματοδοτεί ουσιαστικά την επιστροφή της προέλευσης ως πολιτικού εργαλείου, σε μια περίοδο όπου η γεωργία επανέρχεται στο επίκεντρο της οικονομίας και της στρατηγικής ισχύος.