Κρίση στον Περσικό Κόλπο και διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα ωθούν ανοδικά την αγορά
Αύξηση των παγκόσμιων τιμών των λιπασμάτων κατά 15% έως 20% στο πρώτο εξάμηνο του 2026 προβλέπει η FAO, εφόσον συνεχιστεί η τρέχουσα κρίση, σύμφωνα με πρόσφατη έκθεσή της.
Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζουν οι εξελίξεις στον Περσικό Κόλπο, καθώς έως και το 30% του παγκόσμιου εμπορίου λιπασμάτων, περίπου 16 εκατ. τόνοι ετησίως, διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία έχουν μερικώς αποκλειστεί από το Ιράν σε απάντηση στις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ.
Η περιοχή του Κόλπου καλύπτει το 30%-35% των παγκόσμιων εξαγωγών ουρίας και το 20%-30% των εξαγωγών αμμωνίας, με αποτέλεσμα οι διαταραχές να επηρεάζουν άμεσα την παγκόσμια προσφορά. Όπως επισημαίνει η FAO, το εμπόριο λιπασμάτων πλήττεται, καθώς διακόπτονται οι γραμμές εφοδιασμού που συνδέουν τα πετροχημικά εργοστάσια της περιοχής με αγροτικές αγορές σε Ασία, Αφρική και άλλες περιοχές.
Ενδεικτική είναι η επίθεση στις εγκαταστάσεις του Ras Laffan στο Κατάρ, η οποία επηρέασε την παραγωγή 112 δισ. κυβικών μέτρων υγροποιημένου φυσικού αερίου και αμμωνίας. Παράλληλα, βασικές μονάδες λιπασμάτων σε Κατάρ, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Σαουδική Αραβία, Ιράν και Ιορδανία έχουν περιορίσει ή διακόψει τη λειτουργία τους λόγω της αστάθειας.
Η άνοδος των τιμών συνδέεται άμεσα με το φυσικό αέριο, βασική πρώτη ύλη για την παραγωγή λιπασμάτων. Η αύξηση των τιμών ενέργειας, σε συνδυασμό με τα προβλήματα παραγωγής και τις δυσκολίες στις θαλάσσιες μεταφορές, έχει οδηγήσει –κατά τη FAO– σε «ραγδαία» ενίσχυση των τιμών.
Ήδη, τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης λιπασμάτων έχουν αυξηθεί περίπου κατά 10% από τις 28 Φεβρουαρίου, όταν ξεκίνησε η κλιμάκωση της κρίσης.
Σε περιφερειακό επίπεδο, οι αυξήσεις είναι ακόμη εντονότερες: στην Αίγυπτο, οι τιμές της ουρίας ενισχύθηκαν κατά 28% μέσα σε λίγες ημέρες, φθάνοντας τα 625 δολάρια ανά τόνο, ενώ η κοκκώδης ουρία στη Μέση Ανατολή κατέγραψε άνοδο 19%, αγγίζοντας τα 590 δολάρια ανά τόνο.