Νέο μοντέλο ενισχύσεων και αυστηρότερο «πράσινο» πλαίσιο ενόψει της περιόδου 2028-2034
Με φόντο τις αλλαγές στις ευρωπαϊκές προτεραιότητες και την πίεση της κλιματικής κρίσης, ανοίγει στις 21 Απριλίου στην Αθήνα η διαδικασία διαβούλευσης για τη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική 2028-2034, σηματοδοτώντας την έναρξη ενός κύκλου αποφάσεων που θα επηρεάσει άμεσα τις αγροτικές ενισχύσεις τα επόμενα χρόνια.
Η εναρκτήρια συνεδρίαση, που πραγματοποιείται στο Grand Hyatt Athens, συγκεντρώνει περισσότερους από 100 εκπροσώπους από τον δημόσιο τομέα, την αυτοδιοίκηση, αγροτικούς φορείς και την ακαδημαϊκή κοινότητα, με στόχο τη διαμόρφωση της εθνικής στρατηγικής πριν από τις ευρωπαϊκές διαπραγματεύσεις.
Νέοι κανόνες και «πράσινες» προϋποθέσεις
Στο επίκεντρο των αλλαγών βρίσκεται η μετάβαση σε ένα νέο μοντέλο ενισχύσεων, καθώς η υφιστάμενη «αιρεσιμότητα» καταργείται και αντικαθίσταται από το σύστημα διαχείρισης εκμετάλλευσης (farm stewardship). Στο νέο πλαίσιο, οι παραγωγοί θα πρέπει να εφαρμόζουν συγκεκριμένες πρακτικές για την προστασία εδάφους και υδάτων, τη διατήρηση της βιοποικιλότητας και τον περιορισμό των περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
Καθοριστικό ρόλο θα έχει η αρχή της «μη πρόκλησης σημαντικής βλάβης» (DNSH), η οποία θα διαπερνά το σύνολο των ενισχύσεων, ενισχύοντας τον περιβαλλοντικό χαρακτήρα της πολιτικής.
Παράλληλα, τα οικολογικά σχήματα και τα αγροπεριβαλλοντικά μέτρα ενοποιούνται, δημιουργώντας ένα ενιαίο πλαίσιο δράσεων, με στόχο την άμεση επιβράβευση των αγροτών για τις περιβαλλοντικές υπηρεσίες που προσφέρουν.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η «πληρωμή μετάβασης», η οποία προβλέπει ενισχύσεις που μπορούν να φτάσουν έως και τις 200.000 ευρώ ανά εκμετάλλευση για επενδύσεις σε βιώσιμα παραγωγικά μοντέλα.
Οι επενδύσεις παραμένουν βασικός πυλώνας, αλλά συνδέονται πλέον με αυστηρότερα κριτήρια, όπως η εξοικονόμηση φυσικών πόρων, η μείωση εκπομπών και ο περιορισμός των εισροών, ενώ ειδικά για τους νέους αγρότες προβλέπονται υψηλά ποσοστά ενίσχυσης με πιο απαιτητικούς όρους.
Την ίδια ώρα, στο ευρωπαϊκό επίπεδο εντείνεται η συζήτηση για ανακατανομή πόρων, με σενάρια που θέλουν τη μείωση ενισχύσεων προς την κτηνοτροφία και τη μεταφορά τους σε πιο «πράσινες» δραστηριότητες, εξέλιξη που προκαλεί ανησυχία για βασικούς κλάδους της ελληνικής παραγωγής.
Με δεδομένο ότι η ΚΑΠ απορροφά περίπου το ένα τρίτο του προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η επόμενη περίοδος αναμένεται να συνοδευτεί από έντονες διαπραγματεύσεις, με το ισοζύγιο μεταξύ οικονομικής στήριξης και περιβαλλοντικών στόχων να βρίσκεται στο επίκεντρο.