Με λιγότερους πόρους και αυξημένες προκλήσεις, το βάρος μετατοπίζεται από την απορρόφηση στην ουσιαστική ενίσχυση της παραγωγής
Με την έναρξη της δημόσιας διαβούλευσης για τη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) 2028-2034, η Ελλάδα εισέρχεται σε μια διαδικασία που υπερβαίνει τα όρια μιας τυπικής θεσμικής υποχρέωσης και αποκτά χαρακτηριστικά στρατηγικής αναθεώρησης του αγροτικού της μοντέλου. Στο επίκεντρο τίθενται η στήριξη του αγροτικού εισοδήματος με δικαιότερους όρους, η ενδυνάμωση των μικρομεσαίων εκμεταλλεύσεων και των νέων αγροτών, καθώς και η προσαρμογή του πρωτογενούς τομέα στις πιέσεις της κλιματικής αλλαγής.
Η διαπραγματευτική διαδικασία εξελίσσεται σε ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας, τόσο σε γεωπολιτικό όσο και σε οικονομικό επίπεδο, με την ευρωπαϊκή γεωργία να βρίσκεται αντιμέτωπη με πολλαπλές προκλήσεις. Σε αυτό το πλαίσιο, η διαβούλευση αποκτά ουσιαστικό χαρακτήρα, λειτουργώντας ως πεδίο αναζήτησης νέας κατεύθυνσης για τον αγροτικό τομέα.
Τα πρώτα οικονομικά δεδομένα δεν είναι ενθαρρυντικά. Η αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προβλέπει για την Ελλάδα κονδύλια ύψους 14,6 δισ. ευρώ, ποσό μειωμένο κατά περίπου 5 δισ. ευρώ σε σύγκριση με τα 19,4 δισ. της τρέχουσας περιόδου, εφόσον δεν υπάρξουν αλλαγές κατά τις διαπραγματεύσεις.
Απέναντι σε αυτή τη συνθήκη, η ελληνική στρατηγική μετατοπίζει το κέντρο βάρους: από την απλή απορρόφηση πόρων στην αποδοτική αξιοποίησή τους. Το ζητούμενο δεν περιορίζεται πλέον στο ύψος των ενισχύσεων, αλλά επεκτείνεται στο κατά πόσο αυτές θα ενισχύσουν ουσιαστικά την παραγωγή και θα κατευθυνθούν πιο δίκαια προς τους ενεργούς παραγωγούς.
Η προσέγγιση αυτή συνοδεύεται από έμφαση στη βιωσιμότητα, στις επενδύσεις και στην ανανέωση του ανθρώπινου δυναμικού της υπαίθρου. Παράλληλα, τίθεται ως προτεραιότητα η απλούστευση των διαδικασιών, με στόχο τη μείωση της γραφειοκρατίας και την ενίσχυση της διαφάνειας και της αξιοπιστίας στις πληρωμές. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η μεταρρύθμιση του συστήματος καταβολής ενισχύσεων, με τη μετάβαση αρμοδιοτήτων από τον ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ, καθώς και η προώθηση συνεργασιών, εκπαίδευσης και καινοτομίας ως εργαλεία μετασχηματισμού.
Κομβική επιδίωξη αποτελεί επίσης η σταδιακή απεξάρτηση της ελληνικής γεωργίας από τις επιδοτήσεις, με στροφή προς ένα πιο παραγωγικό και εξωστρεφές μοντέλο ανάπτυξης.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Ελλάδα διεκδικεί τη διασφάλιση επαρκών πόρων και την προστασία της χρηματοδότησης για τους βασικούς πυλώνες της ΚΑΠ και της Πολιτικής Συνοχής, ενώ παράλληλα επιδιώκει μια δικαιότερη κατανομή των δημοσιονομικών βαρών, ώστε να μην επιβαρυνθούν δυσανάλογα οι οικονομίες μεσαίου εισοδήματος.
Ωστόσο, οι διαπραγματεύσεις διεξάγονται υπό πίεση, καθώς αρκετά κράτη-μέλη τάσσονται υπέρ της περιστολής δαπανών, την ώρα που νέες προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης —όπως η άμυνα, η ενέργεια και η τεχνολογία— διεκδικούν αυξημένους πόρους.
Η νέα προγραμματική περίοδος προμηνύει αλλαγές που ενδέχεται να επηρεάσουν άμεσα τόσο τον τρόπο κατανομής των ενισχύσεων όσο και τους δικαιούχους τους, οδηγώντας σε ένα πιο στοχευμένο σύστημα. Σε τελική ανάλυση, η επιτυχία της νέας ΚΑΠ δεν θα εξαρτηθεί αποκλειστικά από το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων, αλλά από την αποτελεσματική εφαρμογή της και από το κατά πόσο θα ανταποκριθεί στις πραγματικές ανάγκες των παραγωγών και των αγροτικών περιοχών.