Οι νέοι κανόνες αποσκοπούν στην επιτάχυνση της ανάπτυξης της ανανεώσιμης ενέργειας και της διάδοσης εγχώριας καθαρής ενέργειας σε ολόκληρη την ΕΕ
Σήμερα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να παραπέμψει την Ελλάδα, τη Μάλτα και την Πορτογαλία στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επειδή δεν μετέφεραν στο εθνικό τους δίκαιο τους πρόσφατους κανόνες της ΕΕ για την προώθηση της ανανεώσιμης ενέργειας, οι οποίοι θεσπίστηκαν με την οδηγία (ΕΕ) 2023/2413, με την οποία τροποποιήθηκε η οδηγία (ΕΕ) 2018/2001 για την προώθηση της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές.
Οι νέοι κανόνες αποσκοπούν στην επιτάχυνση της ανάπτυξης της ανανεώσιμης ενέργειας και της διάδοσης εγχώριας καθαρής ενέργειας σε ολόκληρη την ΕΕ, προκειμένου να μειωθούν οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, να ενισχυθεί η ενεργειακή ανεξαρτησία και να μειωθούν οι τιμές της ενέργειας. Αποσκοπούν επίσης στην ανάπτυξη της ανανεώσιμης ενέργειας σε όλους τους τομείς της οικονομίας, όχι μόνο στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά και, ιδίως, στους τομείς στους οποίους είναι δυσκολότερο να σημειωθεί πρόοδος, όπως η θέρμανση και η ψύξη, τα κτίρια, οι μεταφορές και η βιομηχανία, όπου έχουν τεθεί νέοι ή ενισχυμένοι στόχοι. Θεσπίζουν οριζόντια και εγκάρσια μέτρα για την προώθηση της ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, όπως η ενίσχυση των εγγυήσεων προέλευσης, η διευκόλυνση της ενοποίησης του ενεργειακού συστήματος μέσω της προώθησης του εξηλεκτρισμού και του ανανεώσιμου υδρογόνου, καθώς και διασφαλίσεις για την εξασφάλιση πιο βιώσιμης παραγωγής βιοενέργειας. Η προώθηση της ανανεώσιμης ενέργειας είναι ζωτικής σημασίας για την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης και την πορεία της προς την κλιματική ουδετερότητα, ενώ αποτελεί βασικό στοιχείο του σχεδίου δράσης για την οικονομικά προσιτή ενέργεια, καθώς και του σχεδίου REPowerEU.
Η Ελλάδα, η Μάλτα και η Πορτογαλία όφειλαν να μεταφέρουν στο εθνικό τους δίκαιο τις περισσότερες από τις νέες διατάξεις της οδηγίας έως την 21η Μαΐου 2025, προωθώντας την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε όλους τους τομείς (ηλεκτρική ενέργεια, θέρμανση και ψύξη, μεταφορές, κτίρια και βιομηχανία). Η Επιτροπή απέστειλε στα εν λόγω τρία κράτη μέλη προειδοποιητική επιστολή τον Ιούλιο του 2025, επειδή δεν είχαν κοινοποιήσει μέτρα μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο. Τον Δεκέμβριο του 2025, αφού αξιολόγησε τις απαντήσεις τους, η Επιτροπή απέστειλε αιτιολογημένη γνώμη στην Ελλάδα και την Πορτογαλία, επειδή δεν κοινοποίησαν μέτρα μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο, και στη Μάλτα, επειδή δεν κοινοποίησε πίνακα αντιστοιχίας ή επεξηγηματικό έγγραφο στο οποίο να προσδιορίζεται πού έχει μεταφερθεί κάθε διάταξη της οδηγίας στο εθνικό δίκαιο. Η μη κοινοποίηση των μέτρων μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο ή η μη παροχή επαρκώς σαφών και επακριβών πληροφοριών σχετικά με τον τρόπο μεταφοράς της οδηγίας στο εθνικό δίκαιο μπορούν να αποτελέσουν αίτια δίωξης και επιβολής προστίμων δυνάμει του άρθρου 260 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ, δεδομένου ότι σε μια τέτοια περίπτωση θεωρείται πως δεν έχει πραγματοποιηθεί μεταφορά στο εθνικό δίκαιο.
Μέχρι σήμερα, περισσότερο από ένα έτος μετά τη λήξη της προθεσμίας μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο, η Ελλάδα και η Πορτογαλία δεν έχουν ακόμη κοινοποιήσει μέτρα μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο και η Μάλτα δεν έχει ακόμη κοινοποιήσει πίνακα αντιστοιχίας ή επεξηγηματικό έγγραφο στο οποίο να προσδιορίζεται πού έχει μεταφερθεί κάθε διάταξη της οδηγίας στο εθνικό δίκαιο. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή παραπέμπει τα εν λόγω κράτη μέλη στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ζητεί την επιβολή οικονομικών κυρώσεων από το Δικαστήριο.
Η οδηγία (ΕΕ) 2023/2413 τροποποίησε την οδηγία (ΕΕ) 2018/2001 προκειμένου να αυξηθεί η χρήση ανανεώσιμης ενέργειας στην Ένωση ως μέσου απανθρακοποίησης του ενεργειακού τομέα, μείωσης των τιμών της ενέργειας και αύξησης της ενεργειακής ανεξαρτησίας, ιδίως μετά τον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας. Η οδηγία (ΕΕ) 2023/2413 τέθηκε σε ισχύ τον Νοέμβριο του 2023 και προβλέπει μία γενική προθεσμία μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο (21 Μαΐου 2025) και ειδική προθεσμία μεταφοράς για ορισμένες διατάξεις που σχετίζονται με τις διαδικασίες αδειοδότησης για έργα ανανεώσιμης ενέργειας (1 Ιουλίου 2024). Οι διατάξεις που καλύπτονται από τη γενική προθεσμία μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο θέτουν ως δεσμευτικό στόχο σε επίπεδο ΕΕ για το 2030 την παραγωγή ανανεώσιμης ενέργειας σε ποσοστό τουλάχιστον 42,5 %. και περιλαμβάνουν μέτρα για την προώθηση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών και την αύξηση της ανανεώσιμης ενέργειας στα κτίρια, τη βιομηχανία, τη θέρμανση και ψύξη και τις μεταφορές. Περιλαμβάνουν επίσης μέτρα για την επιτάχυνση των διαδικασιών αδειοδότησης για εγκαταστάσεις ανανεώσιμης ενέργειας σε ορισμένες περιοχές και τη διευκόλυνση της ενσωμάτωσης της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στο σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας χάρη στη συμβολή των ηλεκτρικών οχημάτων. Επιπλέον, επιδιώκουν να αυξήσουν τη χρήση ανανεώσιμου υδρογόνου στους τομείς στους οποίους ο εξηλεκτρισμός δεν είναι πλήρως εφικτός και να ενισχύσουν τα κριτήρια για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας της βιοενέργειας.
Ως θεματοφύλακας των Συνθηκών, η Επιτροπή οφείλει να διασφαλίζει την πλήρη και ορθή μεταφορά του δικαίου της ΕΕ στο εθνικό δίκαιο. Όσον αφορά την επιβολή της οδηγίας (ΕΕ) 2023/2413, η Επιτροπή έχει κινήσει μέχρι στιγμής διαδικασίες επί παραβάσει κατά 26 κρατών μελών για μη κοινοποίηση των μέτρων πλήρους μεταφοράς της οδηγίας στο εθνικό δίκαιο έως την προθεσμία της 21ης Μαΐου 2025.