Αγρότες και ευρωβουλευτές ζητούν πιο άμεσες λύσεις απέναντι στην εκτίναξη του κόστους
Στην αξιοποίηση της κοπριάς και των αγροτικών αποβλήτων ως εναλλακτική πηγή λιπάσματος στρέφεται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, επιχειρώντας να απαντήσει στη νέα πίεση που δέχεται η ευρωπαϊκή γεωργία από την αύξηση του κόστους παραγωγής. Το σχέδιο των Βρυξελλών, που αναμένεται να παρουσιαστεί την Τρίτη, εστιάζει κυρίως σε μακροπρόθεσμες ρυθμιστικές παρεμβάσεις και όχι σε άμεσα μέτρα ανακούφισης για τους παραγωγούς.
Η συζήτηση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι τιμές των λιπασμάτων παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, με φόντο τον πόλεμο στο Ιράν, την άνοδο των τιμών του φυσικού αερίου και την αναταραχή στις διεθνείς αγορές. Η Ευρώπη παράγει μεγάλο μέρος των λιπασμάτων της με εισαγόμενο αέριο, γεγονός που κάνει τον αγροτικό τομέα ιδιαίτερα ευάλωτο σε γεωπολιτικές κρίσεις και διαταραχές στις μεταφορές.
Ωστόσο, το σχέδιο της Κομισιόν δεν φαίνεται να ικανοποιεί όσους ανέμεναν ταχύτερη παρέμβαση. Εκπρόσωποι αγροτών και μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου εκφράζουν επιφυλάξεις, υποστηρίζοντας ότι οι παραγωγοί χρειάζονται άμεσα εργαλεία για να αντεπεξέλθουν στο αυξημένο κόστος και όχι μόνο έναν οδικό χάρτη που θα αποδώσει σε βάθος χρόνου.
Σύμφωνα με τα προσχέδια που επικαλείται το κείμενο, οι Βρυξέλλες αποφεύγουν δύο από τις πιο άμεσες, αλλά πολιτικά δύσκολες επιλογές: την αναστολή δασμών στις εισαγωγές λιπασμάτων από τη Ρωσία και τη Λευκορωσία και το προσωρινό «πάγωμα» του μηχανισμού συνοριακής προσαρμογής άνθρακα, του CBAM, για τα εισαγόμενα λιπάσματα.
Η πρώτη επιλογή θα μπορούσε να μειώσει το κόστος, αλλά θα ενίσχυε έσοδα που συνδέονται με τη Ρωσία. Η δεύτερη θα έκανε φθηνότερες τις εισαγωγές από χώρες με χαλαρότερους κλιματικούς κανόνες, όμως θα ερχόταν σε σύγκρουση με την πράσινη ατζέντα της ΕΕ. Έτσι, η Επιτροπή φαίνεται να επιλέγει τη διατήρηση της υφιστάμενης γραμμής, δίνοντας έμφαση στη στρατηγική απεξάρτηση από τα ρωσικά προϊόντα και στην ενίσχυση του CBAM.
Στον πυρήνα του σχεδίου βρίσκεται η μεγαλύτερη χρήση ανακυκλωμένων θρεπτικών στοιχείων από κοπριά, βιοαπόβλητα και υπολείμματα βιοαερίου. Η Κομισιόν εξετάζει αλλαγές σε υφιστάμενους κανόνες, μεταξύ των οποίων και οι προβλέψεις της Οδηγίας για τα Νιτρικά, ώστε να διευκολυνθεί η αξιοποίηση αζώτου που προέρχεται από ζωικά απόβλητα και χωνεμένα υπολείμματα.
Η προσέγγιση αυτή θεωρείται από τις Βρυξέλλες μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής για τη μείωση της εξάρτησης από τα λιπάσματα που βασίζονται στα ορυκτά καύσιμα. Παράλληλα, προβλέπονται σήματα στήριξης προς τους παραγωγούς λιπασμάτων που θα επενδύσουν σε καθαρότερες μορφές παραγωγής.
Παρόλα αυτά, οι αντιδράσεις δείχνουν ότι το σχέδιο δεν απαντά πλήρως στην αγωνία της αγοράς. Αγροτικές οργανώσεις τονίζουν ότι η κρίση δεν αφορά μόνο τις τιμές, αλλά και την επισιτιστική ασφάλεια, την ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής παραγωγής και τη βιωσιμότητα των εκμεταλλεύσεων.
Η Επιτροπή από την πλευρά της φαίνεται να θεωρεί ότι δεν υπάρχει άμεση κρίση για την τρέχουσα καλλιεργητική περίοδο, καθώς μεγάλο μέρος των λιπασμάτων είχε ήδη εξασφαλιστεί πριν από την τελευταία γεωπολιτική κλιμάκωση. Το βάρος, επομένως, πέφτει στον επόμενο κύκλο παραγωγής και στον κίνδυνο να μεταφερθούν οι αυξήσεις από τα χωράφια στα ράφια των σούπερ μάρκετ.
Το κρίσιμο ερώτημα για τους αγρότες είναι αν η ευρωπαϊκή απάντηση θα φτάσει εγκαίρως. Για την ώρα, οι Βρυξέλλες επιλέγουν μια λύση με ορίζοντα ετών, ενώ ο αγροτικός κόσμος ζητά μέτρα που θα φανούν άμεσα στο κόστος παραγωγής.