Η επιχείρηση «Mamma Mia» του ιταλικού ICQRF αποκάλυψε εκατοντάδες χιλιάδες λίτρα ελαιολάδου που εμφανίζονταν ως ιταλικό εξαιρετικό παρθένο
Η υπόθεση της νοθείας και της παραπλανητικής επισήμανσης στο ελαιόλαδο επιστρέφει στο προσκήνιο μέσα από τα επίσημα στοιχεία των ιταλικών και ευρωπαϊκών αρχών, που δείχνουν ότι το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο παραμένει ένα από τα πιο ευάλωτα προϊόντα στην απάτη τροφίμων. Στο κέντρο των ερευνών βρέθηκαν κυκλώματα που αξιοποιούσαν την υψηλή εμπορική αξία της ένδειξης «Made in Italy», εμφανίζοντας ως ιταλικό ελαιόλαδο παρτίδες διαφορετικής προέλευσης.
Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση του ιταλικού ICQRF, η επιχείρηση «Mamma Mia» πραγματοποιήθηκε υπό τον συντονισμό της Εισαγγελίας του Trani και αφορούσε ελέγχους σε 24 στόχους, μεταξύ των οποίων 16 επιχειρήσεις και 8 πρόσωπα. Στην επιχείρηση συμμετείχαν περισσότερα από 90 στελέχη, ενώ σε ορισμένους ελέγχους συνέδραμε και η Guardia di Finanza. Οι αρχές κατέσχεσαν 76 τόνους εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου και απέσυραν από την αγορά ακόμη 275,6 τόνους, με το συνολικό δεσμευμένο προϊόν να φθάνει τα 351.600 λίτρα.
Κατά το ICQRF, το σύστημα βασιζόταν σε εταιρείες βιτρίνα με έδρα την Πούλια και την Καλαβρία, οι οποίες εξέδιδαν πλαστά έγγραφα πιστοποιώντας ως ιταλικής προέλευσης ελαιόλαδο που στην πραγματικότητα ήταν ισπανικό ή ελληνικό. Μέσω λογιστικών και εμπορικών τριγωνικών διαδρομών, το προϊόν διοχετευόταν ως Made in Italy σε εμφιαλωτές, οι οποίοι αναλάμβαναν τη συσκευασία και τη διανομή του στην αγορά.
Η υπόθεση δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό. Η Europol ανακοίνωσε το 2023 τη σύλληψη 11 ατόμων σε έρευνα για κύκλωμα παραποίησης ελαιολάδου, στο πλαίσιο της επιχείρησης OPSON, με τις ισπανικές και ιταλικές αρχές να κατάσχουν περισσότερα από 260.000 λίτρα προϊόντος που εμφανιζόταν ως εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο.
Σε άλλη υπόθεση, η Eurojust είχε ανακοινώσει ότι οργανωμένη ομάδα στην Ιταλία και τη Γερμανία διακινούσε νοθευμένο ελαιόλαδο, με προσθήκη ουσιών όπως χλωροφύλλη, βήτα καροτένιο και σογιέλαιο για την αλλοίωση του χρώματος. Το προϊόν διανεμόταν σε εστιατόρια, καταστήματα και σούπερ μάρκετ ως εξαιρετικό παρθένο, ενώ οι αρχές κατέσχεσαν περισσότερα από 150.000 λίτρα έτοιμου προς πώληση λαδιού.
Το ζήτημα αποκτά ευρωπαϊκή διάσταση, καθώς το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο έχει επισημάνει ότι η ιχνηλασιμότητα του ελαιολάδου στις διασυνοριακές ροές παραμένει δύσκολη, ειδικά όταν το προϊόν μετακινείται, αναμειγνύεται, εμφιαλώνεται και επανεξάγεται μέσα από διαφορετικά στάδια της αγοράς.
Η απάτη στο ελαιόλαδο συνδέεται κυρίως με τρεις πρακτικές, την ψευδή δήλωση προέλευσης, την παραπλανητική χρήση της κατηγορίας εξαιρετικό παρθένο και την ανάμειξη με χαμηλότερης αξίας έλαια. Στην πράξη, η ετικέτα εμφανίζει ένα προϊόν υψηλής αξίας, ενώ η πραγματική σύσταση ή προέλευση μπορεί να παραπέμπει σε διαφορετικό εμπόρευμα.