Πώς οι 4 πυλώνες της νέας ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας θα ενισχύσουν τη γαλάζια οικονομία, την υπεράκτια ενέργεια και τη ναυτιλία έως το 2035.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε το Ocean Eye για την επέκταση του ρόλου της ΕΕ στην παρατήρηση των ωκεανών. Η πρωτοβουλία έχει ως στόχο να καταστήσει την ΕΕ τον κορυφαίο πάροχο πληροφοριών για τους ωκεανούς παγκοσμίως, συμβάλλοντας στο 35 % του παγκόσμιου συστήματος παρατήρησης των ωκεανών έως το 2035 και διασφαλίζοντας το 35 % της αγοράς τεχνολογιών παρατήρησης των ωκεανών.
Ο ωκεανός καλύπτει το 70% της επιφάνειας της Γης, αλλά μόνο το 5% έχει εξερευνηθεί. Η παρατήρηση των ωκεανών είναι ζωτικής σημασίας για την προστασία και την αποκατάσταση των ωκεανών, την πρόβλεψη του κλίματος, τις δραστηριότητες της γαλάζιας οικονομίας, όπως η αλιεία και η υδατοκαλλιέργεια, η υπεράκτια ενέργεια και η ναυτιλία, καθώς και για την ασφάλεια και την άμυνα στη θάλασσα.
Τέσσερις πυλώνες θα καθοδηγήσουν την προσέγγιση της ΕΕ —σε επίπεδο ΕΕ και παγκοσμίως— για τη μετουσίωση των στόχων αυτών σε απτά αποτελέσματα: Καλύτερη διακυβέρνηση για μια πιο ενοποιημένη ευρωπαϊκή προσέγγιση· παγκόσμια ηγετική θέση μέσω διεθνούς συμμαχίας και εταιρικών σχέσεων· το ευρωπαϊκό ψηφιακό δίδυμο του ωκεανού, την καινοτομία και την ανάπτυξη της βιομηχανίας· και τη συμμετοχή της κοινωνίας και την ανάπτυξη δεξιοτήτων. Η εξασφάλιση χρηματοδότησης θα χρησιμεύσει ως βασικός καταλύτης και θα διασφαλίσει τη μακροπρόθεσμη παρατήρηση των ωκεανών.
Η κ. Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, δήλωσε: «Με το OceanEye, η Ευρώπη θα ηγηθεί του αγώνα δρόμου για την κατανόηση των ωκεανών μας, την προστασία τους και τη βιώσιμη αξιοποίηση του δυναμικού τους. Πρόκειται για τη χρήση της επιστήμης και της χρηστής διακυβέρνησης για την κατανόηση των ωκεανών μας και τη διασφάλιση του μέλλοντός μας. Καλούμε όλα τα κράτη μέλη και τους παγκόσμιους εταίρους να συμμετάσχουν μαζί μας για να στηρίξουμε το παγκόσμιο σύστημα παρατήρησης των ωκεανών και να κάνουμε πραγματικότητα το Ocean Eye.»
Καλύτερη διακυβέρνηση για μια πιο ενοποιημένη ευρωπαϊκή προσέγγιση
Η παρατήρηση των ωκεανών της ΕΕ αντιμετωπίζει κατακερματισμό. Το OceanEye αποσκοπεί στη γεφύρωση αυτών των κενών μέσω μιας διαρθρωμένης προσέγγισης διακυβέρνησης, βελτιώνοντας τον συντονισμό μεταξύ των κρατών μελών, των ερευνητικών φορέων και της βιομηχανίας και στηρίζοντας τη συμβολή της ΕΕ στο παγκόσμιο σύστημα παρατήρησης των ωκεανών. Η διαρθρωμένη διακυβέρνηση θα συμβάλει στην ευθυγράμμιση των επενδύσεων και των προτεραιοτήτων, καθιστώντας την παρατήρηση των ωκεανών της ΕΕ πιο στρατηγική, μειώνοντας τις ανεπάρκειες και τις αλληλεπικαλύψεις στη συλλογή δεδομένων και καλύπτοντας τα υφιστάμενα κενά. Οι λεπτομέρειες θα καθοριστούν στην πρόταση νόμου για τους ωκεανούς στο τέλος του τρέχοντος έτους.
Η πρωτοβουλία προβλέπει ένα ευρωπαϊκό ψηφιακό σύστημα ωκεανών που θα περιλαμβάνει υφιστάμενες ευρωπαϊκές υπηρεσίες, όπως η θαλάσσια υπηρεσία Copernicus, το EMODnet, το WISE Marine και το WISE Freshwater, δημιουργώντας ένα ενιαίο σημείο εισόδου για υψηλής ποιότητας ωκεάνια δεδομένα και γνώσεις για τη θάλασσα. Το σύστημα αυτό θα περιλαμβάνει επίσης τον ευρωπαϊκό ψηφιακό δίδυμο ωκεανό, ο οποίος θα τεθεί σε πλήρη λειτουργία έως το 2030, επιτρέποντας την παρακολούθηση σε πραγματικό χρόνο και την προγνωστική μοντελοποίηση για την πολιτική και τη βιομηχανία.
Παγκόσμια ηγεσία μέσω διεθνών εταιρικών σχέσεων
Η ΕΕ θα δρομολογήσει διεθνή συμμαχία για την ενίσχυση του παγκόσμιου συστήματος παρατήρησης των ωκεανών για την αντιμετώπιση κρίσιμων κενών σε περιοχές που δεν παρακολουθούνται επαρκώς στο νότιο ημισφαίριο, στην Αρκτική, στα βαθέα ύδατα και στις παράκτιες περιοχές, για παράδειγμα.
Στο πλαίσιο του τρέχοντος προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη», η Επιτροπή θα επενδύσει 50 εκατ. ευρώ για την ενίσχυση της συνεισφοράς της ΕΕ στο παγκόσμιο σύστημα παρατήρησης των ωκεανών και επιπλέον 12 εκατ. ευρώ για τη στήριξη ανθεκτικών παγκόσμιων συστημάτων δεδομένων για τους ωκεανούς.
Ευρωπαϊκό ψηφιακό δίδυμο ωκεανού, καινοτομία και ανάπτυξη της βιομηχανίας
Η ισχυρή καινοτομία στον τομέα της παρατήρησης των ωκεανών και η βιομηχανική βάση αποτελούν θεμελιώδη οικονομική και γεωπολιτική επιλογή και στρατηγική επιταγή για την ΕΕ.
Ο ευρωπαϊκός ψηφιακός δίδυμος ωκεανός —μια εικονική αναπαράσταση του ωκεανού που επιτρέπει την απρόσκοπτη πρόσβαση σε θαλάσσια δεδομένα— θα είναι διαθέσιμος ως δημόσια υπηρεσία για τους Ευρωπαίους και τον υπόλοιπο κόσμο.
Το OceanEye θα στηρίξει επίσης την ανάπτυξη και την εφαρμογή νέων τεχνολογιών, συμπεριλαμβανομένων αισθητήρων, αυτόνομων συστημάτων και τεχνητής νοημοσύνης, και θα επιταχύνει τη μετάβασή τους από την έρευνα στην αγορά.
Τέλος, το OceanEye αποσκοπεί επίσης στην προώθηση συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, στη βελτίωση της πρόσβασης των νεοφυών επιχειρήσεων σε χρηματοδότηση και στην ευθυγράμμιση της έρευνας με τις ανάγκες της αγοράς. Επιπλέον 30 εκατ. ευρώ στο πλαίσιο του τρέχοντος προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» θα στηρίξουν βασικές καινοτομίες μέσω μιας θεματικής πρόκλησης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Καινοτομίας σχετικά με τις τεχνολογίες παρατήρησης των ωκεανών.
Συμμετοχή της κοινωνίας και ανάπτυξη δεξιοτήτων
Το OceanEye θα καταστήσει την παρατήρηση των ωκεανών και ευρύτερα τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες των ωκεανών πιο ορατές και σχετικές με την κοινωνία, συνδέοντάς τις με τον πολιτισμό, την εκπαίδευση και την ανάπτυξη δεξιοτήτων.
Για τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή θα δρομολογήσει ένα εργαστήριο για τις ωκεάνιες, παράκτιες και νησιωτικές κοινότητες του Νέου Ευρωπαϊκού Μπάουχαους με σκοπό τη διερεύνηση δημιουργικών τρόπων παρουσίασης ωκεάνιων δεδομένων και την ευαισθητοποίηση σχετικά με τους ωκεανούς —μέσω δημόσιων εγκαταστάσεων, μουσειακών εκθέσεων και συνεργασιών με καλλιτέχνες και σχεδιαστές.
Επιπλέον, θα εισαχθεί ειδική ετικέτα OceanEye, στην οποία θα προσδιορίζονται σαφώς όλες οι συνεισφέρουσες υποδομές.
Εξασφάλιση χρηματοδότησης για τη μακροπρόθεσμη παρατήρηση των ωκεανών
Η επίτευξη των στόχων του OceanEye θα απαιτήσει σημαντικές επενδύσεις, με σημαντική χρηματοδότηση που απαιτείται για επιτόπια παρακολούθηση, ψηφιακά εργαλεία και έρευνα.
Σε επίπεδο ΕΕ, η Επιτροπή κινητοποιεί τους διαθέσιμους πόρους και τα υφιστάμενα μέσα για τη στήριξη της πρωτοβουλίας OceanEye.
Συνολικά, η Επιτροπή θα επενδύσει 92 εκατ. ευρώ από το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» για την έναρξη του OceanEye:
- 50 εκατ. ευρώ – ενίσχυση της συνεισφοράς της ΕΕ στο παγκόσμιο σύστημα παρατήρησης των ωκεανών
- 12 εκατ. ευρώ – Στήριξη ανθεκτικών παγκόσμιων συστημάτων ωκεάνιων δεδομένων για τη βελτίωση της κοινοχρησίας δεδομένων και της προσβασιμότητας.
- 30 εκατ. ευρώ – Τόνωση της καινοτομίας μέσω του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Καινοτομίας
Σε εθνικό και διεθνές επίπεδο, η Επιτροπή καλεί τα κράτη μέλη, τις τρίτες χώρες και άλλους εταίρους, όπως φιλανθρωπίες και ιδιωτικούς οργανισμούς, να προσχωρήσουν στη Διεθνή Συμμαχία αυξάνοντας τη στήριξή τους για την παρατήρηση των ωκεανών, διασφαλίζοντας σταθερή χρηματοδότηση για βελτιωμένες σειρές μακροπρόθεσμων παρατηρήσεων.
Οι δεσμεύσεις αυτές μπορούν να περιλαμβάνουν την κινητοποίηση χρηματοδοτικών πόρων, την παροχή πρόσβασης σε ικανότητες παρατήρησης (όπως σκάφη παρατήρησης, αισθητήρες, μη επανδρωμένα αεροσκάφη και υποβρύχια καλώδια), την επένδυση και/ή την παροχή πρόσβασης σε υποδομές παρατήρησης και ψηφιακές υποδομές, τη διάθεση ανθρώπινων και τεχνικών ικανοτήτων στη Διακυβερνητική Ωκεανογραφική Επιτροπή (ΔΟΕ) ή στο Παγκόσμιο Σύστημα Ωκεανογραφικής Παρατήρησης (GOOS) και τη διάθεση σχετικών δεδομένων.