Πώς ο Άρειος Πάγος υποχρεώνει τράπεζες και servicers να ξαναγράψουν τις δόσεις
Νέα δεδομένα για χιλιάδες δανειολήπτες που έχουν υπαχθεί στον νόμο Κατσέλη δημιουργεί η απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου, καθώς οι τόκοι στις δικαστικές ρυθμίσεις θα υπολογίζονται πλέον επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του συνολικού ανεξόφλητου κεφαλαίου.
Η απόφαση, η οποία δημοσιεύθηκε επισήμως, βάζει τέλος σε μια πρακτική που είχε οδηγήσει πολλούς οφειλέτες σε σημαντικά υψηλότερες επιβαρύνσεις από εκείνες που προέκυπταν από τις αρχικές δικαστικές ρυθμίσεις. Η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου έκρινε, με πλειοψηφία 35 υπέρ και 12 κατά, ότι ο τοκισμός πρέπει να γίνεται πάνω στη δόση που έχει ορίσει το δικαστήριο και όχι πάνω στο σύνολο του δανειακού ποσού.
Η εξέλιξη αφορά δανειολήπτες που έχουν ενταχθεί στον νόμο 3869/2010, γνωστό ως νόμο Κατσέλη, κυρίως για ρυθμίσεις που συνδέονται με την προστασία της κύριας κατοικίας. Στην πράξη, η απόφαση σημαίνει ότι οι μηνιαίες καταβολές δεν θα επιβαρύνονται με τόκους που υπολογίζονται στο ανεξόφλητο κεφάλαιο, μια μέθοδος που σε αρκετές περιπτώσεις αύξανε υπέρμετρα το ποσό που καλούνταν να πληρώσουν οι οφειλέτες.
Μετά τη δημοσίευση της απόφασης, τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων καλούνται να αναπροσαρμόσουν τις υφιστάμενες ρυθμίσεις, να ενημερώσουν τους δανειολήπτες για τον νέο τρόπο υπολογισμού και να αποστείλουν επικαιροποιημένα δοσολόγια. Όπου έχουν εισπραχθεί ποσά με βάση τον παλαιό τρόπο υπολογισμού, το ζήτημα περνά πλέον στο πεδίο του αντιλογισμού ή του συμψηφισμού, ώστε τα επιπλέον ποσά να αφαιρεθούν από την οφειλή.
Η υπόθεση είχε συζητηθεί στην Ολομέλεια στις 27 Φεβρουαρίου 2025, ύστερα από προδικαστικό ερώτημα του Ειρηνοδικείου Ιωαννίνων, λόγω διαφορετικών δικαστικών κρίσεων για τον τρόπο τοκισμού των δόσεων στις ρυθμίσεις του νόμου Κατσέλη.
Κομβικό ρόλο στη διαδικασία είχε και η παρέμβαση της ΕΚΠΟΙΖΩ, η οποία είχε επισημάνει ότι ο υπολογισμός τόκων επί του συνολικού κεφαλαίου οδηγούσε σε δυσανάλογες επιβαρύνσεις για δανειολήπτες που είχαν ήδη υπαχθεί σε δικαστική ρύθμιση. Η καταναλωτική οργάνωση είχε υποστηρίξει ότι ο ορθός υπολογισμός πρέπει να συνδέεται με τη μηνιαία δόση, ώστε να διατηρείται η βιωσιμότητα της ρύθμισης και ο προστατευτικός χαρακτήρας του νόμου.
Για τους δανειολήπτες, η απόφαση μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλότερες μηνιαίες δόσεις και σε σαφέστερη εικόνα για το πραγματικό υπόλοιπο της οφειλής. Για τους servicers, σημαίνει επανυπολογισμό χαρτοφυλακίων που περιλαμβάνουν δάνεια του νόμου Κατσέλη, καθώς μεταβάλλονται οι αναμενόμενες ταμειακές ροές από τις συγκεκριμένες ρυθμίσεις.
Η επίπτωση στις τράπεζες εκτιμάται ότι θα είναι πιο περιορισμένη, καθώς μεγάλο μέρος των σχετικών δανείων έχει μεταφερθεί σε εταιρείες διαχείρισης. Σύμφωνα με στοιχεία που έχουν επικαλεστεί φορείς της αγοράς, στην περίμετρο του νόμου Κατσέλη βρίσκονται δάνεια μικτής λογιστικής αξίας περίπου 6,1 δισ. ευρώ, που αφορούν κοντά στους 197.000 δανειολήπτες.
Η απόφαση του Αρείου Πάγου δεν αλλάζει απλώς έναν τεχνικό κανόνα υπολογισμού. Επανακαθορίζει το πλαίσιο εφαρμογής των δικαστικών ρυθμίσεων του νόμου Κατσέλη, υποχρεώνοντας τράπεζες και servicers να προσαρμόσουν άμεσα τον τρόπο με τον οποίο χρεώνουν τόκους σε δάνεια που έχουν ήδη κριθεί από τα δικαστήρια.