Μια πρωτόγνωρη παγκόσμια κρίση στο ποτήρι μας
Ο παγκόσμιος και ο ευρωπαϊκός αμπελοοινικός τομέας βρίσκεται αντιμέτωπος με μια πρωτόγνωρη αρνητική μεταβολή των βασικών του μεγεθών. Σύμφωνα με τον επίσημο Κανονισμό (ΕΕ) 2026/471 της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η κατανάλωση οίνου στην Ευρώπη βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών δεκαετιών, την ίδια στιγμή που οι παραδοσιακές αγορές εξαγωγής πλήττονται από γεωπολιτικές αναταράξεις και νέες καταναλωτικές τάσεις.
Τα στοιχεία του Διεθνούς Γραφείου Αμπέλου και Οίνου (O.I.V.) επιβεβαιώνουν ότι ο κλάδος έχει εισέλθει σε βαθιά κρίση: η παγκόσμια αμπελουργική έκταση συρρικνώθηκε για έκτο συνεχές έτος κατά 0,8%, η παραγωγή παραμένει σχεδόν 10% χαμηλότερη από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας λόγω κλιματικής αλλαγής, ενώ η παγκόσμια κατανάλωση κατρακύλησε κατά 14,75% σε σχέση με το 2019. Η μείωση αυτή αποδίδεται κυρίως στις οικονομικές πιέσεις και στη στροφή των νέων μακριά από το αλκοόλ. Παράλληλα, οι διεθνείς εξαγωγές υποχώρησαν κατά 6,7% σε αξία, αγγίζοντας τα 33,8 δισεκατομμύρια ευρώ.
Από τη σιγουριά στην αβεβαιότητα: Η απειλή της «προαιρετικής» χρηματοδότησης
Μέχρι σήμερα και με ορίζοντα το 2027, το Στρατηγικό Σχέδιο της ΚΑΠ (2023–2027) περιλαμβάνει υποχρεωτικές, δεσμευτικές παρεμβάσεις για τη στήριξη των οινοπαραγωγών. Τα μέτρα αυτά, ζωτικής σημασίας για τον κλάδο, περιλαμβάνουν:
-
Αναδιάρθρωση και Μετατροπή Αμπελώνων (Π2-58.1)
-
Επενδύσεις σε Υλικά και Άυλα Περιουσιακά Στοιχεία (Π2-58.2)
-
Ενημέρωση στα Κράτη Μέλη (Π2-58.4)
-
Προώθηση Οίνων σε Τρίτες Χώρες (Π2-58.5)
-
«Πράσινες» Επενδύσεις για τη Βιωσιμότητα της Οινοπαραγωγής (Π2-58.6)
Ωστόσο, το σκηνικό ανατρέπεται ριζικά ενόψει της νέας ΚΑΠ 2028–2034. Σύμφωνα με τη νομοθετική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (COM(2025) 560), εισάγεται η κατάργηση της υποχρεωτικής δέσμευσης πόρων (ringfencing) για τα τομεακά προγράμματα. Με τη δημιουργία του νέου «Ταμείου Εθνικής και Περιφερειακής Εταιρικής Σχέσης» (NRP Fund), η λήψη των αποφάσεων μεταφέρεται εξ ολοκλήρου στα Κράτη-Μέλη. Αυτό σημαίνει ότι η χρηματοδότηση του τομέα του οίνου παύει να είναι εγγυημένη σε ευρωπαϊκό επίπεδο και επαφίεται αποκλειστικά στην πολιτική βούληση και την ιεράρχηση αναγκών της εκάστοτε κυβέρνησης.
Αίτημα ΚΕΟΣΟΕ: Να παραμείνει δεσμευτικός ο προϋπολογισμός
Για την Ελλάδα, η προοπτική αυτή αποτελεί μια «ωρολογιακή βόμβα». Ο ετήσιος προϋπολογισμός του τομεακού προγράμματος οίνου ανέρχεται στα 23,03 εκατομμύρια ευρώ. Μια τυχόν αφαίρεση ή μείωση αυτών των πόρων, λόγω της προαιρετικότητας, θα επέφερε βαρύτατο πλήγμα για τους Έλληνες αμπελουργούς και οινοποιούς.
Χωρίς αυτά τα κονδύλια, ο κλάδος θα στερηθεί τη δυνατότητα να υλοποιήσει κρίσιμες παρεμβάσεις στον πρωτογενή και μεταποιητικό τομέα, χάνοντας την ανταγωνιστικότητά του στις διεθνείς αγορές. Για τον λόγο αυτό, η ΚΕΟΣΟΕ ξεκαθαρίζει τη θέση της και ζητά μετ' επιτάσεως: η χρηματοδότηση του τομεακού προγράμματος οίνου στην υπό διαβούλευση ΚΑΠ 2028-2034 πρέπει να παραμείνει αυστηρά δεσμευτική.