Δεκάδες ερωτήματα νέων αγροτών προς το Agrocapital αναδεικνύουν τη σύγχυση γύρω από την ιδιότητα του νεοεισερχόμενου επαγγελματία αγρότη.
Ερωτήματα παραγωγών από διαφορετικές περιοχές της χώρας προς το Agrocapital αποκαλύπτουν τη σύγχυση γύρω από το ΜΑΑΕ, την ασφάλιση, το αγροτικό εισόδημα και την παράλληλη εργασία.
Της Αριάδνης Μάρκου
Σημαντικά προβλήματα αντιμετωπίζουν όσοι επιχειρούν να εισέλθουν σήμερα στον πρωτογενή τομέα, καθώς η έναρξη μιας αγροτικής δραστηριότητας δεν οδηγεί αυτομάτως στην απόκτηση της ιδιότητας του νεοεισερχόμενου επαγγελματία αγρότη.
Ερωτήματα που έφτασαν το τελευταίο διάστημα στο Agrocapital από τη Θεσσαλία, τη Μακεδονία, τη Δυτική Ελλάδα και την Πελοπόννησο δείχνουν ότι αρκετοί νέοι παραγωγοί δυσκολεύονται να κατανοήσουν ποιες προϋποθέσεις πρέπει να καλύψουν και μέσα σε ποια χρονικά όρια.
Οι απορίες τους αφορούν άμεσα την πρόσβαση σε ενισχύσεις, επενδυτικά προγράμματα και οικονομικά ευεργετήματα, αλλά και την έκδοση της απαραίτητης βεβαίωσης από το Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων – ΜΑΑΕ.
Ο Σπύρος από τη Λάρισα καλλιεργεί μισθωμένες εκτάσεις και έχει υποβάλει δήλωση ΟΣΔΕ, διατηρεί όμως παράλληλα εξωαγροτική εργασία. Η απορία του είναι εάν η άλλη απασχόληση τον αποκλείει αυτομάτως.
Η Κατερίνα από την Αιτωλοακαρνανία ξεκίνησε ελαιοκαλλιέργεια σε οικογενειακά κτήματα, χωρίς ακόμη να έχει ολοκληρώσει την υπαγωγή της στον αγροτικό κλάδο του e-ΕΦΚΑ.
Ο Μιχάλης από τις Σέρρες έχει παραγωγική δραστηριότητα, αλλά το μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός του εξακολουθεί να προέρχεται από άλλο επάγγελμα. Ο Νίκος από την Ηλεία εργάζεται επί χρόνια εποχικά σε αγροτικές εκμεταλλεύσεις και θεωρούσε ότι η εμπειρία του ως εργάτη γης αρκούσε για να αναγνωριστεί ως επαγγελματίας αγρότης.
Οι περιπτώσεις, αποτυπώνουν όμως πραγματικά ερωτήματα που επαναλαμβάνονται σε πολλές περιοχές της χώρας.Το βασικό λάθος είναι η σύγχυση ανάμεσα στην έναρξη αγροτικής δραστηριότητας και στην επίσημη απόκτηση της επαγγελματικής αγροτικής ιδιότητας. Η κατοχή χωραφιών, η υποβολή ΟΣΔΕ ή η έναρξη στην εφορία αποτελούν σημαντικά στοιχεία, αλλά δεν αρκούν από μόνα τους.
Ο όρος «νεοεισερχόμενος επαγγελματίας αγρότης» είναι συγκεκριμένος διοικητικός χαρακτηρισμός. Αποδίδεται ύστερα από έλεγχο της εκμετάλλευσης, του χρόνου εργασίας, του εισοδήματος, της ασφάλισης και των φορολογικών υποχρεώσεων.
Η ύπαρξη παράλληλης εργασίας δεν σημαίνει σε κάθε περίπτωση αυτόματο αποκλεισμό. Η διοίκηση εξετάζει το είδος της εργασιακής σχέσης, τη διάρκειά της και τον πραγματικό χρόνο απασχόλησης.
Η Εγκύκλιος 909/61979/27.5.2016 του ΥΠΑΑΤ διευκρινίζει ότι ο νεοεισερχόμενος δεν πρέπει να απασχολείται με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου και πλήρους απασχόλησης. Για άλλες μορφές εργασίας εξετάζεται ο συνολικός ετήσιος χρόνος απασχόλησης.
Όταν κάποιος δηλώνει ότι έχει διακόψει προηγούμενη επαγγελματική δραστηριότητα, μπορεί να χρειαστεί να προσκομίσει βεβαίωση διακοπής από τη ΔΟΥ, λήξη σύμβασης, οικειοθελή αποχώρηση, κάρτα ανεργίας ή ασφαλιστική βεβαίωση.
Κρίσιμη είναι και η ασφάλιση. Για τους νεοεισερχόμενους προβλέπεται μεταβατικό διάστημα δύο ετών από την έναρξη της αγροτικής δραστηριότητας, κατά το οποίο δεν απαιτείται να έχει ήδη ολοκληρωθεί η ασφαλιστική εγγραφή.
Η δυνατότητα αυτή, όμως, συνοδεύεται από προθεσμίες. Μέσα σε έξι μήνες πρέπει να έχει υποβληθεί αίτηση εγγραφής, ενώ με τη συμπλήρωση των δύο ετών πρέπει να προσκομιστεί η σχετική ασφαλιστική βεβαίωση.
Εάν η διαδικασία δεν ολοκληρωθεί με υπαιτιότητα του ενδιαφερομένου, μπορεί να αναζητηθούν από το Δημόσιο τα οικονομικά οφέλη που αποκτήθηκαν λόγω του χαρακτηρισμού.
Το αγροτικό εισόδημα αποτελεί επίσης βασικό κριτήριο. Ο επαγγελματίας αγρότης πρέπει να λαμβάνει από την αγροτική δραστηριότητα τουλάχιστον το 50% του συνολικού ετήσιου εισοδήματός του και να αφιερώνει σε αυτήν τουλάχιστον το 30% του συνολικού χρόνου εργασίας του.
Οι προϋποθέσεις είναι σωρευτικές. Δεν αρκεί να πληρούται μόνο το εισοδηματικό ή μόνο το εργασιακό κριτήριο.
Παράλληλα, δεν ισχύει ότι όλοι οι νεοεισερχόμενοι απαλλάσσονται αυτομάτως από το εισοδηματικό όριο για ολόκληρη τη διετία. Κάθε περίπτωση εξετάζεται με βάση την ημερομηνία έναρξης, την ασφαλιστική κατάσταση και τα πραγματικά φορολογικά στοιχεία.
Η περίπτωση του Νίκου από την Ηλεία αναδεικνύει ακόμη μία συχνή παρανόηση. Η εργασία σε αγροτική εκμετάλλευση τρίτου δεν ταυτίζεται με την κατοχή και επαγγελματική διαχείριση δικής του εκμετάλλευσης.
Το ίδιο ισχύει για εποχικούς εργαζομένους, δασεργάτες και μέλη αγροτικών οικογενειών. Η συγγενική σχέση με αγρότη ή η περιστασιακή εργασία στο χωράφι δεν δημιουργεί από μόνη της επαγγελματική αγροτική ιδιότητα.
Η βασική νομοθετική βάση είναι ο Ν. 3874/2010, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 40 του Ν. 4235/2014, ενώ το πλαίσιο εξειδικεύεται από τις σχετικές εγκυκλίους του ΥΠΑΑΤ.
Τελικά το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη ενδιαφέροντος των νέων για τη γεωργία αλλά η απόσταση ανάμεσα στην πραγματική έναρξη μιας αγροτικής εκμετάλλευσης και στην επίσημη διοικητική αναγνώριση του ανθρώπου που τη διαχειρίζεται όπως μαςμεταφέρουν στο Agrocapital.
Το ΟΣΔΕ, το ΜΑΑΕ, η ασφάλιση, το αγροτικό εισόδημα και ο χρόνος απασχόλησης δεν λειτουργούν ανεξάρτητα ούτε ως εναλλακτικές επιλογές. Αποτελούν διαφορετικά τμήματα του ίδιου διοικητικού φακέλου. Στο ισχύον πλαίσιο, ο νεοεισερχόμενος επαγγελματίας αγρότης δεν δηλώνεται απλώς, αλλά αποδεικνύεται. Και ένα λάθος στη διαδικασία μπορεί να κρίνει όχι μόνο τη βεβαίωση του ΜΑΑΕ, αλλά και την πρόσβαση σε ενισχύσεις, προγράμματα και οικονομικά ευεργετήματα.
Νεοεισερχόμενοι αγρότες Τι προβλέπει ο νόμος και τι άλλαξε ανά έτος
Ο χαρακτηρισμός του νεοεισερχόμενου επαγγελματία αγρότη δεν προκύπτει από μία απλή εγγραφή ή δήλωση πρόθεσης. Βασίζεται σε συγκεκριμένες προϋποθέσεις για την εκμετάλλευση, τον χρόνο εργασίας, το εισόδημα, την ασφάλιση και τα δικαιολογητικά που εξετάζει το Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων.
Η εγγραφή στο ΜΑΑΕ ως κάτοχος αγροτικής εκμετάλλευσης δεν σημαίνει αυτομάτως ότι ο ενδιαφερόμενος αποκτά και την ιδιότητα του επαγγελματία αγρότη.
Ν. 3874/2010
Ο νόμος για το Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων έθεσε τη βασική νομοθετική δομή για την εγγραφή και τον χαρακτηρισμό των επαγγελματιών αγροτών.
Αγροτική εκμετάλλευση
Ο ενδιαφερόμενος πρέπει να είναι κάτοχος αγροτικής εκμετάλλευσης.
Χρόνος εργασίας
Πρέπει να αφιερώνει στην αγροτική δραστηριότητα τουλάχιστον το 30% του συνολικού ετήσιου χρόνου εργασίας.
Αγροτικό εισόδημα
Πρέπει να προέρχεται από την αγροτική δραστηριότητα τουλάχιστον το 50% του συνολικού ετήσιου εισοδήματος.
Ασφάλιση
Εξετάζεται η ασφαλιστική υπαγωγή του ενδιαφερομένου και της παραγωγής του, όπου αυτό απαιτείται.
Λογιστικές υποχρεώσεις
Απαιτείται η τήρηση των προβλεπόμενων λογιστικών και φορολογικών υποχρεώσεων.
Χρονιά και τι άλλαξε
Επιλέξτε περίοδο και ανοίξτε κάθε καταχώριση για να δείτε τη σημασία της.
Θεσπίστηκε το Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων και καθορίστηκαν οι βασικές έννοιες του επαγγελματία αγρότη και του κατόχου αγροτικής εκμετάλλευσης.
Ο αγροτικός επαγγελματικός χαρακτηρισμός συνδέθηκε με μετρήσιμα εισοδηματικά, εργασιακά, ασφαλιστικά και παραγωγικά δεδομένα.
Εκδόθηκαν αποφάσεις για τον προσδιορισμό του αγροτικού εισοδήματος και τον υπολογισμό της ετήσιας απασχόλησης στην αγροτική εκμετάλλευση.
- ΚΥΑ 134430/4.3.2011 για τον προσδιορισμό του αγροτικού εισοδήματος.
- ΥΑ 169653/3.6.2011 για τον προσδιορισμό της ετήσιας απασχόλησης.
Δημιουργήθηκε ο μηχανισμός με τον οποίο η διοίκηση υπολογίζει αν καλύπτονται το 30% του χρόνου εργασίας και το απαιτούμενο αγροτικό εισόδημα.
Τροποποιήθηκαν διατάξεις του Ν. 3874/2010 και ενισχύθηκε το νομοθετικό πλαίσιο πάνω στο οποίο βασίστηκαν οι μεταγενέστερες διευκρινίσεις για τους νεοεισερχόμενους επαγγελματίες αγρότες.
Δημιουργήθηκε σαφέστερη νομοθετική βάση για την ειδική μεταβατική αντιμετώπιση των νέων εισερχομένων στον αγροτικό τομέα.
Προσδιορίστηκαν τα δικαιολογητικά που απαιτούνται για τη χορήγηση της βεβαίωσης ΜΑΑΕ και την απόδειξη της κατοχής αγροτικής εκμετάλλευσης.
Η απόδειξη της αγροτικής ιδιότητας συνδέθηκε πιο καθαρά με συγκεκριμένο διοικητικό φάκελο και όχι μόνο με μία γενική δήλωση του ενδιαφερομένου.
Η εγκύκλιος αποσαφήνισε ότι ο νεοεισερχόμενος πρέπει να είναι κάτοχος αγροτικής εκμετάλλευσης και να απασχολείται σε αυτήν τουλάχιστον κατά 30% του συνολικού ετήσιου χρόνου εργασίας.
Δεν επιτρέπεται σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου και πλήρους απασχόλησης. Για άλλες περιπτώσεις εξετάζεται ο ετήσιος χρόνος εργασίας.
Δεν απαιτείται να έχει ολοκληρωθεί εξαρχής η αγροτική ασφάλιση για δύο συνεχή έτη από την έναρξη, αλλά προβλέπονται συγκεκριμένες υποχρεώσεις.
Ο ενδιαφερόμενος δηλώνει ότι θα υποβάλει εντός έξι μηνών αίτηση εγγραφής στον αρμόδιο ασφαλιστικό φορέα.
Με τη συμπλήρωση των δύο ετών πρέπει να προσκομιστεί η σχετική ασφαλιστική βεβαίωση.
Εφόσον η ασφαλιστική υποχρέωση δεν ολοκληρωθεί με υπαιτιότητα του ενδιαφερομένου, η εγκύκλιος προβλέπει δυνατότητα αναζήτησης των ωφελημάτων που αποκτήθηκαν λόγω του χαρακτηρισμού.
Καθορίστηκαν σαφείς κανόνες για την παράλληλη εργασία, τη μεταβατική ασφάλιση, την εξάμηνη προθεσμία και τη διετία.
Τροποποιήθηκε η προηγούμενη απόφαση για τον προσδιορισμό της ετήσιας απασχόλησης στην αγροτική εκμετάλλευση.
Επικαιροποιήθηκε ο τρόπος με τον οποίο υπολογίζεται ο απαιτούμενος χρόνος αγροτικής εργασίας.
Οι εγκύκλιοι του Οκτωβρίου 2016 συμπλήρωσαν τα απαιτούμενα δικαιολογητικά και έδωσαν πρόσθετες οδηγίες για τον χαρακτηρισμό των νεοεισερχομένων.
Μεταξύ άλλων, εξειδικεύτηκε ο υπολογισμός του χρόνου εργασίας όταν συνεχίζεται εξωαγροτική δραστηριότητα και χρησιμοποιείται η Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης ή η δήλωση καλλιέργειας.
Αντιμετωπίστηκαν ειδικές περιπτώσεις που είχαν προκαλέσει ερωτήματα κατά την πρώτη εφαρμογή της βασικής εγκυκλίου.
Περιγράφηκαν τα στάδια της εγγραφής, της επικαιροποίησης των στοιχείων και της αίτησης για τη χορήγηση της βεβαίωσης νεοεισερχόμενου επαγγελματία αγρότη.
Η διαδικασία απέκτησε πιο συγκεκριμένη διοικητική σειρά και σαφέστερα βήματα για τον ενδιαφερόμενο και τις υπηρεσίες.
Δόθηκαν διευκρινίσεις για την υποβολή της Ενιαίας Αίτησης Ενίσχυσης, γνωστής ως δήλωση ΟΣΔΕ, για τη χορήγηση της βεβαίωσης ΜΑΑΕ.
Αποσαφηνίστηκε ο ρόλος του ΟΣΔΕ στην απόδειξη της εκμετάλλευσης και στη διαδικασία έκδοσης βεβαίωσης.
Εκδόθηκαν νεότερες διευκρινίσεις σχετικά με τη χορήγηση βεβαίωσης ΜΑΑΕ σε νεοεισερχόμενους και την υποχρέωση τήρησης λογιστικών βιβλίων.
Εξειδικεύτηκε η σύνδεση του επαγγελματικού χαρακτηρισμού με τις φορολογικές και λογιστικές υποχρεώσεις.
Θεσπίστηκαν ρυθμίσεις για την απλούστευση της διαδικασίας έκδοσης βεβαίωσης επαγγελματία αγρότη.
Μειώθηκε μέρος της διοικητικής επιβάρυνσης και ενισχύθηκε η αξιοποίηση ψηφιακών και διαλειτουργικών δεδομένων.
Εκδόθηκε νεότερη απόφαση για την απλούστευση της διαδικασίας έκδοσης βεβαίωσης επαγγελματία αγρότη.
Η διοικητική διαδικασία προσαρμόστηκε περαιτέρω στη χρήση ψηφιακών υπηρεσιών και στην άντληση διαθέσιμων στοιχείων από δημόσια συστήματα.
Κάτοχος εκμετάλλευσης ή επαγγελματίας αγρότης;
Η κατοχή δεν αρκεί
Μπορεί να είναι εγγεγραμμένος στο ΜΑΑΕ επειδή διαθέτει ή διαχειρίζεται αγροτική εκμετάλλευση, χωρίς να καλύπτει όλες τις προϋποθέσεις της επαγγελματικής ιδιότητας.
Απαιτείται συνολικός έλεγχος
Εξετάζονται συνδυαστικά η εκμετάλλευση, ο χρόνος εργασίας, το αγροτικό εισόδημα, η ασφάλιση, το ΟΣΔΕ και οι φορολογικές υποχρεώσεις.
Η Εγκύκλιος 909/61979/27.5.2016 πράγματι θέτει τα βασικά κριτήρια για κατοχή εκμετάλλευσης, απασχόληση τουλάχιστον 30%, παράλληλη πλήρη εργασία και τη διαδικασία των έξι μηνών και δύο ετών για την ασφαλιστική εγγραφή. Η μεταγενέστερη εγκύκλιος 2327/117791/21.10.2016 εκδόθηκε έπειτα από ερωτήματα εφαρμογής και εξειδίκευσε ειδικές περιπτώσεις εξωαγροτικής δραστηριότητας και υπολογισμού της απασχόλησης.