Η Κομισιόν επαναφέρει τη διαπίστευση του Οργανισμού Πληρωμών της ΑΑΔΕ, διατηρώντας απαιτήσεις για στελέχωση, εποπτεία και ελέγχους.
Του Γ. Παπαδόπουλου
Έπειτα από 18 μήνες σε καθεστώς αναστολής, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιβεβαίωσε την επαναφορά της διαπίστευσης του Οργανισμού Πληρωμών, ο οποίος λειτουργεί πλέον στην ΑΑΔΕ ως Γενική Διεύθυνση Ελέγχων, Ενισχύσεων και Πληρωμών. Η απόφαση ακολούθησε τον επιτόπιο έλεγχο της DG AGRI, από τις 2 έως τις 5 Ιουνίου 2026, και αφορά τον μηχανισμό μέσω του οποίου ελέγχονται και καταβάλλονται οι αγροτικές ενισχύσεις.
Για τους παραγωγούς, η εξέλιξη απομακρύνει έναν σοβαρό θεσμικό κίνδυνο για τη διαχείριση των ευρωπαϊκών πόρων. Δεν ισοδυναμεί, ωστόσο, με το τέλος της ευρωπαϊκής εποπτείας ούτε αποτελεί από μόνη της χρονοδιάγραμμα πληρωμών. Η Κομισιόν αναγνωρίζει την πρόοδο που έχει γίνει, αλλά αφήνει ανοικτό έναν σαφή κατάλογο υποχρεώσεων για τη στελέχωση, τους ελέγχους και την εποπτεία του νέου συστήματος.
Η επιβεβαίωση περιλαμβάνεται στην επιστολή παρατηρήσεων της Γενικής Διεύθυνσης Γεωργίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μετά την εξέταση του Σχεδίου Δράσης που εφαρμόστηκε από τον Σεπτέμβριο του 2024 έως τον Μάρτιο του 2026. Πρόκειται για τη διαδικασία που ενεργοποιήθηκε όταν ο πρώην ΟΠΕΚΕΠΕ τέθηκε σε αναστολή διαπίστευσης, υπό το βάρος των αδυναμιών στο σύστημα ελέγχου και διαχείρισης των κοινοτικών ενισχύσεων.
Το Agrocapital είχε παρακολουθήσει την εξέλιξη των δύο Action Plan του ΟΠΕΚΕΠΕ, καθώς και την προετοιμασία για τον επιτόπιο έλεγχο της DG AGRI στις αρχές Ιουνίου. Η αξιολόγηση εκείνου του ελέγχου είναι αυτή που οδηγεί τώρα στην επιστροφή του ελληνικού Οργανισμού Πληρωμών σε καθεστώς κανονικής διαπίστευσης.
Σύμφωνα με το κοινό ανακοινωθέν των ΥΠΕΘΟ, ΥΠΑΑΤ και ΑΑΔΕ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποτιμά θετικά την αύξηση των οργανικών θέσεων της ΓΔΕΛΕΠ σε 775, όπως και τον σχεδιασμό για την πρόσληψη 230 νέων υπαλλήλων, με πρόθεση οι θέσεις να αποκτήσουν μόνιμο χαρακτήρα.
Στα θετικά στοιχεία περιλαμβάνονται ακόμη η ολοκλήρωση της διαδικασίας επιλογής και τοποθέτησης Γενικής Διευθύντριας, η εφαρμογή πλαισίου για τη διαχείριση συγκρούσεων συμφερόντων και η ανάπτυξη στρατηγικής κατά της απάτης. Η DG AGRI καταγράφει επίσης τη λειτουργία Ομάδας Διαχείρισης Κινδύνων, ενός μηχανισμού που θεωρείται κρίσιμος για τον έγκαιρο εντοπισμό παρατυπιών στις αιτήσεις και στις πληρωμές.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει το γεγονός ότι η Επιτροπή εξέτασε τις ενέργειες ενσωμάτωσης του πρώην ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ, χωρίς να διατυπώσει παρατηρήσεις ή πρόσθετες συστάσεις για τη συγκεκριμένη διαδικασία. Η μετάβαση δεν αφορούσε μόνο την αλλαγή της διοικητικής υπαγωγής, αλλά και τη μεταφορά προσωπικού, δεδομένων, πληροφοριακών συστημάτων, ελεγκτικών αρμοδιοτήτων και ευθύνης για τη διαχείριση δισεκατομμυρίων ευρώ ευρωπαϊκών ενισχύσεων.
Η επιστολή της DG AGRI, πάντως, δεν κλείνει τον φάκελο. Η Επιτροπή ζητά την έγκαιρη διάθεση των απαραίτητων στοιχείων προς τον Οργανισμό Πιστοποίησης, την ολοκλήρωση της στελέχωσης και την αποτελεσματικότερη εποπτεία των εξουσιοδοτημένων φορέων. Ζητά, επίσης, την πλήρη ενσωμάτωση του νέου πλαισίου διαχείρισης κινδύνων στο Σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου.
Οι παρατηρήσεις αυτές αγγίζουν τον πυρήνα της καθημερινής λειτουργίας του συστήματος. Η διαπίστευση αποτελεί θεσμική προϋπόθεση, όμως για τους αγρότες το πραγματικό μέτρο επιτυχίας θα είναι διαφορετικό: αν οι δηλώσεις θα ελέγχονται εγκαίρως, αν τα λάθη θα διορθώνονται χωρίς πολύμηνες καθυστερήσεις και αν οι ενισχύσεις θα φθάνουν στους πραγματικούς δικαιούχους με σταθερό και προβλέψιμο χρονοδιάγραμμα. Η ΑΑΔΕ έχει ήδη χρειαστεί να παρέμβει με διευκρινίσεις για επιμέρους πληρωμές παραγωγών, αποτυπώνοντας τη δυσκολία της μετάβασης.
Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, χαρακτήρισε την εξέλιξη αποκατάσταση της αξιοπιστίας του ελληνικού συστήματος, αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι δεν αποτελεί «το τέλος της διαδρομής». Όπως σημείωσε, ζητούμενο παραμένει κάθε ευρώ ενίσχυσης να καταβάλλεται έγκαιρα, δίκαια και με διαφάνεια.
Ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Μαργαρίτης Σχοινάς, υποστήριξε ότι η μεταρρύθμιση έχει περάσει πλέον «στη φάση της ολοκλήρωσής της», συνδέοντας την επαναφορά της διαπίστευσης με την αποκατάσταση της σχέσης εμπιστοσύνης με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.
Από την πλευρά του, ο διοικητής της ΑΑΔΕ, Γιώργος Πιτσιλής, σημείωσε ότι «μετά από 18 μήνες γυρίζουμε σελίδα». Η επόμενη και δυσκολότερη δοκιμασία θα κριθεί πλέον στην πράξη: στην ικανότητα της νέας Γενικής Διεύθυνσης να συνδυάσει αυστηρότερους ελέγχους με έγκαιρες και αξιόπιστες πληρωμές προς τους παραγωγούς.
Η πραγματική δοκιμασία για τη ΓΔΕΛΕΠ αρχίζει τώρα και θα κριθεί από την ικανότητά της να συνδυάσει ουσιαστικούς ελέγχους, λιγότερα διοικητικά λάθη και έγκαιρες πληρωμές στους πραγματικούς δικαιούχους.