Πόλεμοι, ακριβότερη ενέργεια, προβλήματα στα λιπάσματα και ενίσχυση του Ελ Νίνιο διαμορφώνουν ένα ιδιαίτερα δυσμενές περιβάλλον για τη γεωργική παραγωγή
Αντιμέτωπη με ένα νέο κύμα ανατιμήσεων στα τρόφιμα ενδέχεται να βρεθεί η παγκόσμια αγορά έως το τέλος του 2026, καθώς οι γεωπολιτικές εντάσεις, η αύξηση του ενεργειακού κόστους και οι ακραίες καιρικές συνθήκες επιβαρύνουν ολοένα περισσότερο τη γεωργική παραγωγή.
Την προειδοποίηση απηύθυνε ο επικεφαλής οικονομολόγος του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ, Μάξιμο Τορέρο, σε συνέντευξή του στο Reuters, κάνοντας λόγο για μια «τέλεια καταιγίδα» που απειλεί τόσο το κόστος παραγωγής όσο και τις αποδόσεις των επόμενων καλλιεργητικών περιόδων.
Σύμφωνα με τον FAO, η σημερινή σχετική σταθερότητα στις διεθνείς τιμές τροφίμων ενδέχεται να αποδειχθεί προσωρινή. Οι υψηλότερες τιμές του αργού πετρελαίου, οι διαταραχές στην προμήθεια λιπασμάτων από την περιοχή του Κόλπου, οι ελλείψεις ντίζελ και η αυξανόμενη συχνότητα ακραίων καιρικών φαινομένων ανεβάζουν σταδιακά το κόστος για τους παραγωγούς.
Καθώς απαιτούνται συνήθως τρεις έως έξι μήνες για να μεταφερθούν οι αυξήσεις των αγροτικών εμπορευμάτων στις τιμές καταναλωτή, οι επιπτώσεις αναμένεται να γίνουν περισσότερο αισθητές προς το τέλος του έτους.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν οι εξελίξεις στις ενεργειακές αγορές. Οι εντάσεις γύρω από τα Στενά του Ορμούζ επηρεάζουν τις ροές ενέργειας και λιπασμάτων, ενώ τα πλήγματα της Ουκρανίας σε ρωσικές πετρελαϊκές και αεριοπαραγωγικές υποδομές περιορίζουν τις εξαγωγές ντίζελ και φυσικού αερίου.
Τα δύο αυτά προϊόντα έχουν καθοριστική σημασία για τη γεωργία. Το ντίζελ χρησιμοποιείται στα γεωργικά μηχανήματα και στις μεταφορές, ενώ το φυσικό αέριο αποτελεί βασική πρώτη ύλη για την παραγωγή αζωτούχων λιπασμάτων.
Η άνοδος του κόστους αρχίζει ήδη να επηρεάζει τις αποφάσεις των παραγωγών. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ορισμένοι αγρότες στρέφονται από το καλαμπόκι στη σόγια, καθώς η δεύτερη καλλιέργεια απαιτεί μικρότερες ποσότητες λιπασμάτων.
Στην Αυστραλία, η παραγωγή χειμερινών καλλιεργειών εκτιμάται ότι θα μειωθεί κατά 21%, εξαιτίας του αυξημένου κόστους καυσίμων και λιπασμάτων, αλλά και της αβεβαιότητας σχετικά με τη διαθεσιμότητα των αγροτικών εφοδίων.
Ο Τορέρο επισήμανε ότι σε πολλές περιοχές του κόσμου τα περιθώρια κέρδους των παραγωγών περιορίζονται συνεχώς, εξέλιξη που μπορεί να οδηγήσει σε μικρότερες καλλιεργούμενες εκτάσεις ή σε στροφή προς προϊόντα με χαμηλότερες απαιτήσεις σε εισροές.
Πρόσθετο κίνδυνο αποτελεί η αναμενόμενη ενίσχυση του Ελ Νίνιο, το οποίο μπορεί να μεταβάλει σημαντικά τα πρότυπα βροχοπτώσεων. Στην Ινδία έχουν ήδη καταγραφεί καθυστερήσεις στους μουσώνες και βροχοπτώσεις χαμηλότερες από τον μέσο όρο, δημιουργώντας ανησυχίες για την παραγωγή ρυζιού.
Ο FAO προειδοποιεί ότι ο συνδυασμός των γεωπολιτικών εντάσεων, του υψηλού κόστους ενέργειας και των δυσμενών καιρικών συνθηκών μπορεί να προκαλέσει νέα άνοδο στις διεθνείς τιμές τροφίμων και να επιδεινώσει την επισιτιστική ανασφάλεια για εκατομμύρια ανθρώπους.