Κρήτη: Μια καταστροφή με προϊστορία

Του Γ. Παπαδόπουλου

Σε 18.000 στρέμματα καλλιεργειών εκτιμάται ότι φτάνει η έκταση που βρέθηκε κάτω από νερό και λάσπη στο Οροπέδιο Λασιθίου, την ώρα που στην ανατολική Ιεράπετρα η αποτίμηση αρχίζει από κατεστραμμένους δρόμους, πλημμυρισμένες ιδιοκτησίες και μεγάλους όγκους φερτών υλικών. Η κακοκαιρία των πρώτων ημερών του Οκτωβρίου αφήνει πίσω της ένα από τα σοβαρότερα πλήγματα των τελευταίων ετών στην αγροτική παραγωγή της περιοχής. 

Στο Οροπέδιο, οι πρώτες εκτιμήσεις μιλούν για απώλειες που μπορεί να ξεπεράσουν τους 3.000 τόνους πατάτας, ενώ η αξία της παραγωγής που βρίσκεται σε κίνδυνο έχει υπολογιστεί, σε προκαταρκτικό επίπεδο, μεταξύ 13 και 15 εκατ. ευρώ. Πατάτες, ντομάτες και άλλες καλλιέργειες παρέμειναν μέσα στα νερά, ενώ ζημιές καταγράφονται και σε αρδευτικά δίκτυα και αγροτικούς δρόμους. Οι αριθμοί αυτοί δεν αποτελούν ακόμη επίσημη αποτίμηση του ΕΛΓΑ, καθώς οι αυτοψίες βρίσκονται σε εξέλιξη. 

Μετά τις καταστροφές πραγματοποιήθηκε και έκτακτη ανοικτή συνεδρίαση του Αγροτικού Συλλόγου Οροπεδίου Λασιθίου, με τη συμμετοχή της δημοτικής Αρχής και κατοίκων. Στο επίκεντρο βρέθηκαν οι αποζημιώσεις των πληγέντων, η αποκατάσταση των αποστραγγιστικών καναλιών και της αγροτικής οδοποιίας, καθώς και η διαχείριση των θυροφραγμάτων, με αίτημα για ταχύτερο συντονισμό σε περιπτώσεις ακραίων καιρικών φαινομένων. Παράλληλα αποφασίστηκε νέα συνάντηση με τη συμμετοχή αρμόδιων υπουργείων, Περιφέρειας, ΕΛΓΑ και ΟΑΚ.

Το μέγεθος του φαινομένου ξεπέρασε, πάντως, τα όρια του Λασιθίου. Στις πλαγιές του Ψηλορείτη, κτηνοτρόφοι αναφέρουν εκατοντάδες απώλειες ζώων, ενώ δεκάδες ζώα εντοπίστηκαν νεκρά αφού παρασύρθηκαν από τα ορμητικά νερά την ώρα που βρίσκονταν σε βοσκή. Άλλα δεν έχουν ακόμη εντοπιστεί. Πρόκειται για διαφορετική γεωγραφική ζώνη από την Ιεράπετρα και το Οροπέδιο, αλλά η εικόνα δείχνει την έκταση της καταστροφής που άφησε η ίδια κακοκαιρία στην Κρήτη. 

Στην Ιεράπετρα, όμως, το ρεπορτάζ αποκτά μία επιπλέον διάσταση. Ο κίνδυνος πλημμυρών μετά την πυρκαγιά του Ιουλίου του 2025 είχε καταγραφεί επισήμως πριν από περισσότερο από έναν χρόνο.

Η απόφαση 1120/2025 της Περιφερειακής Επιτροπής Κρήτης αφορούσε ειδικά τη μελέτη μείωσης της πλημμυρικής διακινδύνευσης στις Δημοτικές Ενότητες Ιεράπετρας και Μακρύ Γιαλού, με προεκτιμώμενη δαπάνη 79.949,43 ευρώ

Στο υπηρεσιακό έγγραφο αναφέρεται ότι από την πυρκαγιά της 2ας Ιουλίου 2025 είχαν καεί περίπου 6.150 στρέμματα, μεταξύ των οποίων μεγάλα τμήματα λεκανών απορροής ρεμάτων. Οι τεχνικές υπηρεσίες προειδοποιούσαν ότι σε περίπτωση βροχοπτώσεων η αύξηση της ταχύτητας του νερού μπορούσε να προκαλέσει έντονα πλημμυρικά φαινόμενα, θέτοντας σε κίνδυνο ανθρώπινες ζωές και ιδιοκτησίες. Η ίδια εισήγηση ζητούσε η μελέτη να ολοκληρωθεί το συντομότερο, ώστε να χρηματοδοτηθούν και να υλοποιηθούν άμεσα τα απαραίτητα έργα. 

Το έγγραφο γίνεται ακόμη πιο συγκεκριμένο στις επόμενες σελίδες και προβλέπει μικρά φράγματα ελέγχου και ρύθμισης των πλημμυρικών ροών στις πυρόπληκτες λεκάνες της ανατολικής Ιεράπετρας και κατονομάζει την Αγία Φωτιά, την Ξεροκαμάρα και το Κουτσουνάρι, χαρακτηρίζοντας υψηλή την πλημμυρική διακινδύνευση της ευρύτερης περιοχής.

Στις ίδιες περιοχές καταγράφηκαν τώρα μεγάλες ποσότητες λάσπης και φερτών υλικών, κατολισθήσεις και σοβαρές ζημιές στο οδικό δίκτυο. Σε τρία σημεία μετά τα Φέρμα, τμήματα του δρόμου Ιεράπετρας–Σητείας καταστράφηκαν, ενώ κατά τη διάρκεια της κακοκαιρίας χρειάστηκε ο απεγκλωβισμός 23 ανθρώπων από τα οχήματά τους. 

Κάτοικοι και παραγωγοί αναφέρουν στο Agrocapital ότι ιδιαίτερα βαριές ζημιές εμφανίστηκαν κάτω από τις λεκάνες που είχαν καεί το 2025. 

Τα στοιχεία που έχουν γίνει μέχρι σήμερα γνωστά αποτυπώνουν δύο διαφορετικές προκλήσεις. Στο Οροπέδιο, η προτεραιότητα είναι η καταγραφή των απωλειών στην παραγωγή και η αποτίμηση της λειτουργίας των αποστραγγιστικών υποδομών. Στην Ιεράπετρα, τα επίσημα έγγραφα δείχνουν ότι ο πλημμυρικός κίνδυνος μετά την πυρκαγιά είχε εντοπιστεί και ότι είχαν δρομολογηθεί σχετικές διαδικασίες.

Το επόμενο διάστημα, η πλήρης εικόνα θα εξαρτηθεί από την καταγραφή των ζημιών και από τα στοιχεία για την πορεία των παρεμβάσεων που είχαν προβλεφθεί. Μέχρι τότε, το βέβαιο είναι ότι η προειδοποίηση υπήρχε ήδη στα επίσημα έγγραφα.