Θετικές ενδείξεις στις Πρέσπες, χαμηλότερες από τις συνήθεις αποδόσεις στην Καστοριά
Με προσδοκίες βελτίωσης της παραγωγής, αλλά και υψηλό κόστος καλλιέργειας, εξελίσσεται η νέα περίοδος για τα φασόλια στη Δυτική Μακεδονία. Οι εκτιμήσεις από τις Πρέσπες και την Καστοριά δείχνουν καλύτερη εικόνα σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά, χωρίς ωστόσο η ανάκαμψη να είναι ομοιόμορφη ή να έχουν επιβεβαιωθεί οι τελικές αποδόσεις.
Στις Πρέσπες, οι προσδοκίες αφορούν τόσο την ποσότητα όσο και την ποιότητα. Οι εκτιμήσεις στα τέλη Σεπτεμβρίου έκαναν λόγο για αύξηση των αποδόσεων κατά 10%–20% έναντι της προηγούμενης χρονιάς, με τη συγκομιδή να αναμένεται πρωιμότερη και την εικόνα της καλλιέργειας να αξιολογείται θετικά.
Οι τιμές παραγωγού για τη νέα περίοδο δεν είχαν ακόμη διαμορφωθεί. Ως σημείο αναφοράς, οι περσινές τιμές για τους γίγαντες στο ελεύθερο εμπόριο είχαν κινηθεί μεταξύ 4,50 και 5 ευρώ το κιλό, με την εκτίμηση ότι η νέα χρονιά θα μπορούσε να διατηρηθεί σε αντίστοιχα επίπεδα.
Στην Καστοριά, η αναμενόμενη βελτίωση έναντι της προηγούμενης χρονιάς δεν συνεπάγεται επιστροφή στις αποδόσεις μιας καλής καλλιεργητικής περιόδου. Οι εκτιμήσεις του Σεπτεμβρίου τοποθετούσαν την παραγωγή στα 150–200 κιλά ανά στρέμμα, έναντι 250–300 κιλών σε μια καλή χρονιά. Οι όψιμες σπορές εμφάνιζαν καλύτερη εικόνα από τις πρώιμες, ενώ χαλαζόπτωση και ανεμοθύελλα είχαν προκαλέσει τοπικές ζημιές στη Βασιλειάδα, στη Φωτεινή και στον Σταυροπόταμο.
Το κόστος παραμένει βασική πηγή πίεσης για τους παραγωγούς. Τα έξοδα καλλιέργειας υπολογίζονταν σε 800–900 ευρώ ανά στρέμμα στην Καστοριά και σε 700–1.000 ευρώ στη Φλώρινα. Οι παραγωγοί της Καστοριάς προσδοκούσαν τιμή εκκίνησης 5–5,20 ευρώ το κιλό, χωρίς όμως να πρόκειται για επιβεβαιωμένη εμπορική συμφωνία της νέας περιόδου.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η εξάρτηση σημαντικών αγορών από εισαγόμενα ξερά φασόλια τις καθιστά ευάλωτες στις μεταβολές της διεθνούς προσφοράς. Τα εμπορικά στοιχεία του 2024 αποτυπώνουν σημαντική συμμετοχή προμηθευτών από την αμερικανική ήπειρο στον εφοδιασμό τους.
Η Ιταλία εισήγαγε περίπου 133.000 τόνους, με τις ΗΠΑ να καλύπτουν το 29% των εισαγωγών της, τον Καναδά το 18,6% και την Αργεντινή το 16,9%. Στην Ισπανία, οι εισαγωγές ανήλθαν σε περίπου 52.000 τόνους, με την Αργεντινή να αντιπροσωπεύει το 39%, τις ΗΠΑ το 10,9% και τον Καναδά το 9,6%.
Αντίστοιχα, η Πορτογαλία εισήγαγε περίπου 41.000 τόνους, με σημαντικούς προμηθευτές την Αργεντινή, τον Καναδά και τη Βραζιλία. Τα συγκεκριμένα μεγέθη αφορούν την εξεταζόμενη εμπορική κατηγορία ξερών φασολιών και όχι το σύνολο των οσπρίων.
Η προέλευση των εισαγωγών δείχνει ότι ενδεχόμενοι περιορισμοί στην προσφορά αυτών των χωρών μπορούν να επηρεάσουν το κόστος εφοδιασμού στην Ευρώπη. Ωστόσο, τα στοιχεία αυτά δεν αποδεικνύουν από μόνα τους ότι έχουν ήδη εμφανιστεί ελλείψεις ή αντίστοιχες ανατιμήσεις στην ευρωπαϊκή αγορά.
Για την Ελλάδα, οι τοπικές εκτιμήσεις δεν συνιστούν ακόμη συνολικό απολογισμό της εθνικής παραγωγής. Η ολοκλήρωση της συγκομιδής και οι πρώτες συμφωνίες πώλησης θα δείξουν κατά πόσο η αναμενόμενη βελτίωση των αποδόσεων μπορεί να ενισχύσει το εισόδημα των παραγωγών, αντισταθμίζοντας το υψηλό κόστος καλλιέργειας.