Ο Jeremy Clarkson μιλά για τους αγρότες, τη bTB, τη γραφειοκρατία, το αυξημένο κόστος και τη φορολογία που πιέζουν τη γεωργία
Η εικόνα που μετέφερε ο Jeremy Clarkson για τους αγρότες και τη βρετανική γεωργία δεν είχε πολλά από το χιούμορ που συνοδεύει συνήθως το Clarkson’s Farm. Εμφανιζόμενος στις 5 Οκτωβρίου στο Συνέδριο του Συντηρητικού Κόμματος στο Μπέρμιγχαμ, μαζί με τον Charlie Ireland, περιέγραψε έναν κλάδο που βρίσκεται αντιμέτωπος ταυτόχρονα με δύσκολες σοδειές, αυξημένο κόστος, ασθένειες των ζώων, φορολογία και μια διοίκηση που, όπως υποστήριξε, συχνά κινείται πολύ πιο αργά από τις ανάγκες μιας αγροτικής επιχείρησης.
Για έναν άνθρωπο που διαθέτει εισοδήματα και έξω από τη γεωργία, η κακή χρονιά μπορεί να απορροφηθεί. Ο ίδιος ο Clarkson το αναγνώρισε. Για τον συνηθισμένο αγρότη όμως, όπως είπε, «οι επιθέσεις έρχονται από παντού» από τον καιρό και την ενέργεια μέχρι τους πολέμους, τους φόρους και τις τιμές των εισροών. Ο Charlie Ireland έδωσε ίσως την πιο οικονομική διάσταση της συζήτησης, λέγοντας ότι η ρευστότητα στις αγροτικές επιχειρήσεις, ιδιαίτερα στις αροτραίες, έχει περιοριστεί δραματικά.
Στη Diddly Squat, την εκμετάλλευση περίπου 400 εκταρίων του Clarkson στο Oxfordshire, η φετινή περίοδος χαρακτηρίστηκε από τον ίδιο «απόλυτη καταστροφή». Η μεγάλη ζέστη επηρέασε την παραγωγή και ο Clarkson χρησιμοποίησε τη γνωστή υπερβολή του για να περιγράψει το αποτέλεσμα, λέγοντας ότι ύστερα από έναν χρόνο δουλειάς απέμεινε σχεδόν μόνο «τροφή για τις κότες». Πίσω όμως από τη φράση υπάρχει ένα ευρύτερο πρόβλημα. Το Agrocapital είχε ήδη καταγράψει ότι οι Βρετανοί παραγωγοί σιτηρών και ελαιοκράμβης βρίσκονται αντιμέτωποι με απώλειες εσόδων δισεκατομμυρίων λιρών έπειτα από διαδοχικές δύσκολες συγκομιδές.
Η συζήτηση έγινε ακόμη σοβαρότερη όταν πέρασε στην βοοειδή φυματίωση, bTB. Η ασθένεια εμφανίστηκε στη φάρμα του Clarkson την προηγούμενη χρονιά και, όπως είπε, τον οδήγησε να συζητήσει για αρκετές ημέρες με κτηνιάτρους και επιστήμονες προκειμένου να καταλάβει καλύτερα τον τρόπο μετάδοσης και τις δυνατότητες πρόληψης. Η βασική του κριτική προς τη Defra ήταν ότι, παρά τις πολλές επιστημονικές απόψεις, ο κτηνοτρόφος δεν βλέπει ακόμη μια αρκετά σαφή και άμεσα εφαρμόσιμη απάντηση στο πρόβλημα.
Η βρετανική κυβέρνηση έχει θέσει ως στόχο η Αγγλία να αποκτήσει καθεστώς απαλλαγής από τη bTB έως το 2038, ενώ τον Ιούνιο του 2026 παρέλαβε νέο πακέτο προτάσεων από ανεξάρτητη ομάδα αγροτών, επιστημόνων και κτηνιάτρων. Μεταξύ των μέτρων περιλαμβάνονται ενισχυμένοι έλεγχοι στα βοοειδή, καλύτερη επιτήρηση, διευρυμένες εξετάσεις και περαιτέρω ανάπτυξη του εμβολιασμού.
Το μέγεθος του προβλήματος παραμένει, ωστόσο, βαρύ για την κτηνοτροφία. Στους δώδεκα μήνες έως τον Ιούνιο του 2026 θανατώθηκαν στην Αγγλία 20.244 βοοειδή λόγω περιστατικών φυματίωσης, έστω και αν ο αριθμός ήταν μειωμένος κατά 4% σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο. Στο τέλος Ιουνίου, το 3,4% των αγελών στην Αγγλία δεν είχε επίσημο καθεστώς απαλλαγής από τη νόσο.
Το άλλο μέτωπο που ανέδειξαν Clarkson και Ireland ήταν εκείνο της γραφειοκρατίας και των πολεοδομικών εγκρίσεων. Τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι από τον Απρίλιο έως τον Ιούνιο του 2026, μόλις το 19% των μεγάλων πολεοδομικών αιτήσεων στην Αγγλία αποφασίστηκε μέσα στην προβλεπόμενη προθεσμία των 13 εβδομάδων, χωρίς να υπολογίζονται συμφωνημένες παρατάσεις. Για τις μικρότερες αιτήσεις, το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 39%.
Στο ίδιο παζλ μπαίνει πλέον και η φορολογία της αγροτικής περιουσίας. Από τις 6 Απριλίου 2026, η πλήρης απαλλαγή από τον inheritance tax περιορίζεται στα πρώτα 2,5 εκατ. λίρες επιλέξιμης αγροτικής και επιχειρηματικής περιουσίας, ενώ πάνω από αυτό το όριο εφαρμόζεται απαλλαγή 50%, με τον πραγματικό φορολογικό συντελεστή να μπορεί να φθάσει έως το 20%. Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η μεγάλη πλειονότητα των κληρονομιών που χρησιμοποιούν την Agricultural Property Relief δεν θα πληρώσει περισσότερο φόρο, ενώ αγροτικές οργανώσεις και παραγωγοί επιμένουν ότι το ζήτημα αφορά τη δυνατότητα μεταβίβασης μιας λειτουργικής οικογενειακής εκμετάλλευσης στην επόμενη γενιά.
Ο Clarkson μπορεί να είναι τηλεοπτικό πρόσωπο, όμως αυτή τη φορά το ενδιαφέρον δεν βρίσκεται τόσο σε όσα είπε για τη δική του φάρμα. Βρίσκεται στο ότι οι ίδιες πιέσεις που περιέγραψε καιρός, κόστος, ρευστότητα, ασθένειες, φόροι και διοικητικές καθυστερήσεις συναντώνται όλο και συχνότερα στην καθημερινότητα των αγροτικών επιχειρήσεων. Και η βρετανική συζήτηση δείχνει κάτι που ξεπερνά κατά πολύ τα σύνορα της χώρας: η παραγωγή τροφίμων δεν κρίνεται μόνο στο χωράφι ή στον στάβλο, αλλά και στο πόσο γρήγορα και προβλέψιμα μπορεί το κράτος να επιτρέψει σε μια εκμετάλλευση να λειτουργήσει, να επενδύσει και τελικά να περάσει στην επόμενη γενιά.