Προειδοποίηση της S&P Global για αυξήσεις τιμών και επιπτώσεις στην αγροτική παραγωγή το 2027
Σημαντικές αναταράξεις στην παγκόσμια αγορά λιπασμάτων προκαλούν τα προβλήματα στις θαλάσσιες μεταφορές μέσω των Στενών του Ορμούζ, με τον κίνδυνο ελλείψεων και περαιτέρω αυξήσεων των τιμών να δημιουργεί πρόσθετη αβεβαιότητα για τον αγροτικό τομέα. Οι διαταραχές στον εφοδιασμό με ουρία, αμμωνία και θείο ενδέχεται να επηρεάσουν τη χρήση λιπασμάτων στις καλλιέργειες, τις γεωργικές αποδόσεις και, τελικά, τις διεθνείς τιμές των τροφίμων.
Σύμφωνα με έκθεση της S&P Global Institute, που δημοσιεύθηκε στις 19 Οκτωβρίου, τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν μία από τις σημαντικότερες διαδρομές για το διεθνές εμπόριο λιπασμάτων και πρώτων υλών που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή τους.
Ειδικότερα, από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό διέρχεται υπό κανονικές συνθήκες περίπου το 29% του παγκόσμιου εμπορίου ουρίας, σχεδόν το 50% των θαλάσσιων μεταφορών θείου και το 21% του διεθνούς εμπορίου αμμωνίας.
Η μεγάλη συγκέντρωση των εμπορικών ροών στην περιοχή καθιστά την αγορά λιπασμάτων ιδιαίτερα ευάλωτη σε περιορισμούς της ναυσιπλοΐας και διακοπές των μεταφορών. Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στα τελικά προϊόντα λίπανσης, αλλά επεκτείνονται και στις πρώτες ύλες που απαιτούνται για τη λειτουργία των βιομηχανικών μονάδων.
Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι η περιορισμένη διαθεσιμότητα λιπασμάτων, σε συνδυασμό με το αυξημένο κόστος προμήθειάς τους, ενδέχεται να οδηγήσει τους παραγωγούς σε μείωση των ποσοτήτων που χρησιμοποιούν ανά καλλιεργούμενη έκταση ή ακόμη και σε περιορισμό των εκτάσεων που σπέρνονται.
Ιδιαίτερα εκτεθειμένες στις διαταραχές του εφοδιασμού εμφανίζονται οι χώρες της Νότιας Ασίας, οι οποίες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές λιπασμάτων και ενέργειας από την περιοχή του Περσικού Κόλπου.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Ινδίας, η οποία εισάγει σημαντικές ποσότητες ουρίας από παραγωγούς της περιοχής. Παράλληλα, περίπου το 85% της εγχώριας παραγωγής ουρίας εξαρτάται από την τροφοδοσία με υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG).
Αυτό σημαίνει ότι τυχόν προβλήματα στην προμήθεια φυσικού αερίου επηρεάζουν όχι μόνο τις εισαγωγές, αλλά και τη δυνατότητα λειτουργίας των εγχώριων μονάδων παραγωγής λιπασμάτων, αυξάνοντας τους κινδύνους για την επάρκεια της αγοράς.
Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η κατάσταση στο Μπανγκλαντές, όπου τέσσερις από τις πέντε μονάδες παραγωγής ουρίας έχουν διακόψει τη λειτουργία τους από τον Μάρτιο του 2026, εξαιτίας ελλείψεων σε υγροποιημένο φυσικό αέριο.
Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει τη στενή σύνδεση μεταξύ της αγοράς ενέργειας και της βιομηχανίας αζωτούχων λιπασμάτων, καθώς το φυσικό αέριο αποτελεί βασική εισροή για την παραγωγή αμμωνίας και, στη συνέχεια, ουρίας.
Την ίδια στιγμή, οι χώρες που εξαρτώνται από εισαγόμενες πρώτες ύλες αντιμετωπίζουν πρόσθετες δυσκολίες στην εξασφάλιση επαρκών ποσοτήτων για την κάλυψη των αναγκών της γεωργικής παραγωγής.
Οι επιπτώσεις από τις διαταραχές στην αγορά λιπασμάτων ενδέχεται να γίνουν περισσότερο αισθητές κατά την επόμενη παραγωγική περίοδο, καθώς οι αγρότες προμηθεύονται τα απαραίτητα εφόδια αρκετούς μήνες πριν από τη συγκομιδή και τη διάθεση των προϊόντων τους.
Η S&P Global προειδοποιεί ότι η αύξηση των τιμών και η περιορισμένη διαθεσιμότητα λιπασμάτων θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις αποφάσεις των παραγωγών σχετικά με τη λίπανση και τον προγραμματισμό των καλλιεργειών.
Ήδη, στις προβλέψεις της για την παραγωγή σόγιας στη Βραζιλία, η εταιρεία λαμβάνει υπόψη τον κίνδυνο περιορισμένης χρήσης φωσφορικών λιπασμάτων, σε συνδυασμό με τις δυσμενείς καιρικές συνθήκες.
Η μείωση της λίπανσης ενδέχεται να επηρεάσει αρνητικά τις στρεμματικές αποδόσεις, ιδιαίτερα σε καλλιέργειες με υψηλές ανάγκες θρεπτικών στοιχείων, ενώ πιθανός περιορισμός των καλλιεργούμενων εκτάσεων θα μπορούσε να επιβαρύνει περαιτέρω το ισοζύγιο προσφοράς και ζήτησης αγροτικών προϊόντων.
Σύμφωνα με την S&P Global, οι δυσκολίες στην προμήθεια γεωργικών εφοδίων ενδέχεται να επηρεάσουν τις παγκόσμιες τιμές τροφίμων το 2027, καθώς οι επιπτώσεις από το αυξημένο κόστος ή τη μειωμένη χρήση λιπασμάτων μεταφέρονται στην παραγωγή με χρονική υστέρηση.
Η περαιτέρω πορεία της αγοράς θα εξαρτηθεί από την εξέλιξη των θαλάσσιων μεταφορών στα Στενά του Ορμούζ, την αποκατάσταση της ενεργειακής τροφοδοσίας και τη δυνατότητα των χωρών εισαγωγής να εξασφαλίσουν εναλλακτικές πηγές προμήθειας λιπασμάτων.