Έρχεται η 72ωρη «τσάντα επιβίωσης»: Η ΕΕ προειδοποιεί για κρίσεις και προετοιμάζει τους πολίτες για τα χειρότερα!

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε δράσεις για την προστασία των πολιτών τις πρώτες 72 ώρες μιας κρίσης, την ενίσχυση της πολιτικής προστασίας και τη θεσμοθέτηση της 23ης Οκτωβρίου ως ετήσιας Ημέρας Ετοιμότητας.

Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Φόρουμ Πολιτικής Προστασίας, η Επίτροπος Ισότητας, Ετοιμότητας και Διαχείρισης Κρίσεων Hadja Lahbib παρουσίασε ένα νέο πακέτο μη δεσμευτικών κατευθυντήριων γραμμών, το οποίο στοχεύει στην καλλιέργεια μιας βαθύτερης νοοτροπίας πρόληψης και ετοιμότητας σε όλες τις ευρωπαϊκές κοινότητες. Το πλαίσιο αυτό δομείται πάνω σε τέσσερις βασικούς πυλώνες:

• 72ωρη αυτάρκεια: Εκπαίδευση και παροχή εργαλείων στους πολίτες ώστε να καλύπτουν τις βασικές τους ανάγκες κατά τις πρώτες τρεις ημέρες μιας κρίσης —διάστημα κατά το οποίο κινητοποιείται η δημόσια βοήθεια— με τη χρήση βασικών προμηθειών και ειδικών σακιδίων έκτακτης ανάγκης (grab bags).

• Εκπαίδευση από μικρή ηλικία: Ενσωμάτωση της ετοιμότητας στα αναλυτικά προγράμματα της προσχολικής και πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, παράλληλα με την κατάρτιση των εκπαιδευτικών, ώστε τα παιδιά να αποκτούν δεξιότητες διαχείρισης κρίσεων χωρίς την πρόκληση άγχους ή φόβου.

• Συμπεριληπτική ετοιμότητα: Διασφάλιση ότι τα μέτρα προστασίας λαμβάνουν υπόψη τις ανάγκες των ατόμων με αναπηρία, ενθαρρύνοντας την ενεργό συμμετοχή τους στον σχεδιασμό, ώστε κανένας πολίτης να μη μένει στο περιθώριο.

• Αποτελεσματική κοινοποίηση κινδύνων: Ενίσχυση των διαύλων επικοινωνίας των αρχών για την παροχή έγκυρων, προσβάσιμων και άμεσων πληροφοριών προς το κοινό πριν, κατά τη διάρκεια και μετά από μια καταστροφή.

Για να διατηρείται η ετοιμότητα στην κορυφή των προτεραιοτήτων της Ένωσης, η Επιτροπή πρότεινε την καθιέρωση της Ευρωπαϊκής Ημέρας Ετοιμότητας, η οποία θα πραγματοποιείται ετησίως κάθε 23 Οκτωβρίου, αρχής γενομένης από το 2027. Η ημερομηνία αυτή έχει συμβολικό και ιστορικό χαρακτήρα, καθώς σηματοδοτεί την επέτειο ίδρυσης του Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας το 2001, συμπληρώνοντας 25 χρόνια ευρωπαϊκής αλληλεγγύης.

Η πρωτοβουλία αντλεί υλικό από τη σχετική πρόταση της Ομάδας Ευρωπαίων Πολιτών για την Ετοιμότητα (που συγκέντρωσε 150 πολίτες την άνοιξη του 2026). Παράλληλα με την ενεργοποίηση των πολιτών, η ημέρα αυτή θα αναγνωρίζει επίσημα το έργο των τοπικών, περιφερειακών και εθνικών αρχών πολιτικής προστασίας. Η Επιτροπή βρίσκεται ήδη σε διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και τα θεσμικά όργανα για την υπογραφή κοινής διακήρυξης.

Πέραν της προετοιμασίας των πολιτών, η Επιτροπή εξέδωσε εξειδικευμένη σύσταση για τα εθνικά σημεία επαφής πολιτικής προστασίας των κρατών μελών. Με βάση τα διδάγματα από πρόσφατες καταστροφές, η σύσταση παρέχει πρακτικές οδηγίες για την κατάρτιση σχεδίων επιχειρησιακής συνέχειας και τη διενέργεια τακτικών προσομοιώσεων ακραίων καταστάσεων (stress tests). Στόχος είναι οι κρίσιμες αυτές δομές να διατηρούν την ικανότητα 24ωρης αδιάλειπτης λειτουργίας και συντονισμού, ακόμη και υπό συνθήκες γενικευμένης κατάρρευσης τοπικών υποδομών.

Όλες οι παραπάνω δράσεις αποτελούν μέρος της στρατηγικής για την Ένωση Ετοιμότητας (που εγκρίθηκε τον Μάρτιο του 2025) και υλοποιούν τις κατευθύνσεις της έκθεσης Niinistö. Η στρατηγική αυτή προωθεί μια ολιστική προσέγγιση ("whole-of-society" και "whole-of-government"), αναγνωρίζοντας ότι η ανθεκτικότητα απέναντι στις σύγχρονες απειλές αποτελεί κοινή ευθύνη των δημόσιων φορέων, του ιδιωτικού τομέα, της κοινωνίας των πολιτών και των ίδιων των πολιτών. Οι οδηγίες συνοδεύονται από τέσσερα έγγραφα καθοδήγησης με ορθές πρακτικές, τα οποία θα επικαιροποιούνται διαρκώς βάσει των νέων δεδομένων.