Η διαφορά τιμών στο καλαμπόκι Ευρώπης και ΗΠΑ φωτίζει τον ρόλο των προδιαγραφών στις προμήθειες
Του Γ. Παπαδόπουλου
Το καλαμπόκι προσφέρει μια χρήσιμη αφετηρία για να εξετάσει κανείς τι μπορεί να αλλάξει στην ευρωπαϊκή αγορά με τον EUDR, ο οποίος αρχίζει να εφαρμόζεται στις μεγάλες και μεσαίες επιχειρήσεις στις 30 Δεκεμβρίου 2026. Ανάλυση που εστάλη στο Agrocapital, αναδεικνύει ένα ζήτημα με άμεσο ενδιαφέρον για παραγωγούς, κτηνοτρόφους και μεταποιητές. Η ύπαρξη πρώτης ύλης στη διεθνή αγορά δεν σημαίνει ότι κάθε αγοραστής μπορεί να την προμηθευτεί. Οι απαιτήσεις που συνοδεύουν ένα προϊόν καθορίζουν τις διαθέσιμες επιλογές και, υπό προϋποθέσεις, το κόστος του.
Οι συντάκτες προσεγγίζουν αυτόν τον μηχανισμό μέσα από την απόσταση ανάμεσα στις τιμές καλαμποκιού στην Ευρώπη και στις Ηνωμένες Πολιτείες. Συνδέουν τη διαφορά με τη μειωμένη ευρωπαϊκή σοδειά και τις απαιτήσεις για μη γενετικά τροποποιημένο προϊόν. Η χρησιμότητα της ανάλυσης βρίσκεται στο ερώτημα που θέτει για την επόμενη ημέρα των ευρωπαϊκών προμηθειών. Πόση από την παγκόσμια παραγωγή παραμένει πραγματικά διαθέσιμη σε μια επιχείρηση όταν πρέπει να πληροί συγκεκριμένους όρους;
Σύμφωνα με την έρευνα το καλαμπόκι στο Euronext βρισκόταν στα 247 ευρώ τον τόνο, ενώ στο Σικάγο, μετά τη μετατροπή σε ευρώ, στα 156 ευρώ. Η απόσταση ήταν περίπου 90 ευρώ τον τόνο, έναντι 41 ευρώ στις αρχές Ιανουαρίου. Πρόκειται, πάντως, για διαφορετικά συμβόλαια, με διαφορετικούς όρους και τόπους παράδοσης. Η διαφορά δεν μπορεί να αποδοθεί εξ ολοκλήρου στην απαίτηση για προϊόν non-GMO.
Το ελληνικό καλαμπόκι μπορεί να έχει εμπορικό πλεονέκτημα στις αγορές που ζητούν μη γενετικά τροποποιημένη πρώτη ύλη, σε σύγκριση με τη μαζική παραγωγή χωρών όπως οι ΗΠΑ και η Βραζιλία, όπου κυριαρχούν οι γενετικά τροποποιημένες ποικιλίες. Για τις επιχειρήσεις που δεσμεύονται από προδιαγραφές non-GMO, η ελληνική παραγωγή αποτελεί δυνητική πηγή προμήθειας, εφόσον η ιδιότητά της τεκμηριώνεται και διασφαλίζεται ο διαχωρισμός της κατά την αποθήκευση και τη μεταφορά. Το πλεονέκτημα αυτό μπορεί να στηρίξει συμφωνίες απορρόφησης και καλύτερους εμπορικούς όρους, χωρίς να εγγυάται από μόνο του υψηλότερη τιμή παραγωγού
Το πρακτικό ζήτημα είναι ότι ένας αγοραστής που έχει δεσμευθεί για μη γενετικά τροποποιημένο καλαμπόκι δεν μπορεί να καλύψει τις ανάγκες του με οποιοδήποτε φθηνότερο φορτίο. Οι προδιαγραφές του συμβολαίου περιορίζουν τις εναλλακτικές του, ιδιαίτερα όταν η διαθέσιμη προσφορά μειώνεται.
Στην ευρωπαϊκή αγορά αυτή η πίεση αποτυπώνεται στη σοδειά. Η πρόβλεψη της COCERAL του Σεπτεμβρίου, την οποία παραθέτει η ανάλυση, τοποθετεί την παραγωγή στους 48,6 εκατ. τόνους, έναντι 56,5 εκατ. τόνων το 2025. Η μείωση φτάνει το 14% σε ετήσια βάση και το 20% έναντι του μέσου όρου της προηγούμενης πενταετίας. Το έλλειμμα της ευρωπαϊκής αγοράς καλαμποκιού αυξάνει τη σημασία των εισαγωγών.
Την περίοδο Σεπτεμβρίου 2025 – Αυγούστου 2026, η ΕΕ εισήγαγε 20,4 εκατ. τόνους, αυξημένους κατά 10,8%, σύμφωνα με τα στοιχεία που συγκεντρώνει η Terensis. Οι προμήθειες από τις ΗΠΑ έφτασαν τους 7,2 εκατ. τόνους, με άνοδο 84%, ενώ η Ουκρανία παρέμεινε πρώτη προμηθεύτρια με 9,5 εκατ. τόνους. Οι πρόσθετες ποσότητες, όμως, δεν καλύπτουν αυτομάτως τις ανάγκες συμβολαίων non-GMO.
Σε αυτή τη διάκριση στηρίζεται η σύνδεση με τον EUDR. Το καλαμπόκι δεν υπάγεται στον κανονισμό. Υπάγονται η σόγια, ο καφές, το κακάο, τα βοοειδή, το φοινικέλαιο, το καουτσούκ και η ξυλεία, μαζί με συγκεκριμένα παράγωγά τους. Για τις περισσότερες μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις η εφαρμογή αρχίζει στις 30 Ιουνίου 2027, με ειδικές εξαιρέσεις για την ξυλεία.
Για τα καλυπτόμενα προϊόντα απαιτείται τεκμηρίωση ότι δεν συνδέονται με αποψίλωση μετά τις 31 Δεκεμβρίου 2020 και έχουν παραχθεί νόμιμα. Η απόδειξη της προέλευσης γίνεται επομένως όρος πρόσβασης στην ευρωπαϊκή αγορά, επηρεάζοντας την οργάνωση των προμηθειών στη σόγια και στην αλυσίδα καφέ.
Η ανάλυση δεν υπολογίζει μελλοντικές ανατιμήσεις ούτε συγκεκριμένη επιβάρυνση για την κτηνοτροφία. Εξετάζει τον κίνδυνο να περιοριστούν οι επιλογές των αγοραστών, εάν οι προμηθευτές που μπορούν να τεκμηριώσουν τη συμμόρφωσή τους όταν δεν επαρκούν για τη ζήτηση.