Τι προβλέπεται για τη διαγραφή χρεών, τη μείωση οφειλών και τις νέες δυνατότητες ρύθμισης για αγροτικά δάνεια και πανωτόκια της πρώην Αγροτικής Τράπεζας
Νέα νομοθετική παρέμβαση για τα παλαιά αγροτικά δάνεια προβλέπει ανώτατα όρια απαιτήσεων και επανυπολογισμό οφειλών. Τι ισχύει για το διπλάσιο του αρχικού κεφαλαίου, τις πληρωμές που έχουν ήδη γίνει και τις υποχρεώσεις τραπεζών και servicers.
Νέο πλαίσιο προστασίας για αγρότες και κτηνοτρόφους με παλαιές δανειακές οφειλές θεσπίζει το νομοσχέδιο του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, που ψηφίστηκε από τη Βουλή στις 5 Νοεμβρίου 2026. Κεντρική διάταξη είναι το άρθρο 14, το οποίο προβλέπει επανυπολογισμό των απαιτήσεων με βάση τα νομοθετικά όρια για τα πανωτόκια στα αγροτικά δάνεια, χωρίς να απαιτείται προηγούμενη δικαστική ενέργεια του δανειολήπτη.
Η παρέμβαση ενδιαφέρει ιδιαίτερα τους παραγωγούς με δάνεια της πρώην Αγροτικής Τράπεζας (ΑΤΕ), αλλά και όσους έχουν οφειλές που διαχειρίζονται εταιρείες απαιτήσεων. Η αλλαγή δεν συνιστά γενική διαγραφή αγροτικών χρεών. Θέτει, ωστόσο, συγκεκριμένους κανόνες για το ανώτατο ποσό που μπορεί να απαιτηθεί, με βάση το αρχικό κεφάλαιο, τη χρονολογία του δανείου και τις καταβολές που έχουν πραγματοποιηθεί.
Η νομική βάση βρίσκεται στο άρθρο 39 του ν. 3259/2004, το οποίο καθόρισε ως γενικό ανώτατο όριο το τριπλάσιο του ληφθέντος κεφαλαίου και, υπό ειδικές προϋποθέσεις, το διπλάσιο για τους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες. Το νέο άρθρο 14 προσθέτει στον ν. 5072/2023 το άρθρο 37Β, παραπέμποντας στα όρια που προβλέπονται από τον ν. 3259/2004 και τον προγενέστερο ν. 2789/2000.
Για παράδειγμα, σε παλαιό αγροτικό δάνειο αρχικού κεφαλαίου 50.000 ευρώ, το διπλάσιο αντιστοιχεί σε 100.000 ευρώ και το τριπλάσιο σε 150.000 ευρώ. Εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις, αυτά αποτελούν τα αντίστοιχα ανώτατα όρια υπολογισμού και όχι κατ’ ανάγκη το τελικό πληρωτέο υπόλοιπο.
Στην εκκαθάριση της απαίτησης συνυπολογίζονται οι πληρωμές που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί, ακόμη και όταν προέρχονται από εγγυητές ή τρίτους. Έτσι, ο δανειολήπτης πρέπει να γνωρίζει όχι μόνο πόσο είχε δανειστεί, αλλά και πόσα έχουν καταβληθεί συνολικά. Η αναπροσαρμογή δεν δημιουργεί, από μόνη της, δικαίωμα επιστροφής χρημάτων που έχουν ήδη εισπραχθεί.
Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι ο επανυπολογισμός προβλέπεται να πραγματοποιείται αυτοδικαίως, με ευθύνη του πιστωτή, χωρίς να χρειάζεται νέα δικαστική προσφυγή για την εφαρμογή των νομοθετικών ορίων. Η μεταβίβαση μιας απαίτησης σε άλλο φορέα δεν καταργεί τις προστατευτικές διατάξεις που ισχύουν για τη συγκεκριμένη σύμβαση.
Παράλληλα, το άρθρο 13 ενισχύει την υποχρέωση διαφάνειας. Ο δανειολήπτης δικαιούται αναλυτική ενημέρωση για τη σύνθεση της απαίτησης, ενώ προβλέπεται αναστολή τοκοφορίας σε περίπτωση μη εμπρόθεσμης χορήγησης των απαιτούμενων στοιχείων, με χρονικό όριο τις 45 ημέρες.
Για τους αγρότες με δάνεια της πρώην ΑΤΕ απαιτείται επιπλέον έλεγχος του άρθρου 70 του ν. 4235/2014, που προβλέπει ειδική αντιμετώπιση ορισμένων ληξιπρόθεσμων αγροτικών πιστώσεων. Οι διατάξεις αυτές δεν εφαρμόζονται αδιακρίτως σε κάθε δάνειο. Καθοριστικά στοιχεία είναι η ιδιότητα του δανειολήπτη, η αρχική σύμβαση, ο χρόνος χορήγησης και η κατηγορία της πίστωσης.
Ξεχωριστή ρύθμιση προβλέπει σταθερό ετήσιο επιτόκιο 3% για ευάλωτους και επιλέξιμους οφειλέτες που υπάγονται στον εξωδικαστικό μηχανισμό. Το επιτόκιο ισχύει για όλη τη διάρκεια της σχετικής αναδιάρθρωσης και καταλαμβάνει και υφιστάμενες συμβάσεις, για καταβολές από την 1η Δεκεμβρίου 2026. Δεν εφαρμόζεται αυτομάτως σε κάθε ιδιωτική συμφωνία δανειολήπτη με τράπεζα ή servicer.
Στην πράξη, ο παραγωγός έχει λόγο να ζητήσει αντίγραφο της αρχικής δανειακής σύμβασης, αναλυτική κατάσταση πληρωμών, διαχωρισμό κεφαλαίου και τόκων και έγγραφη αποτύπωση της επανυπολογισμένης απαίτησης. Τα στοιχεία αυτά επιτρέπουν να ελεγχθεί εάν έχει εφαρμοστεί το σωστό νομοθετικό όριο πριν συμφωνηθεί οποιαδήποτε νέα ρύθμιση.
Το ουσιαστικό αποτέλεσμα της παρέμβασης θα αποτυπωθεί στα νέα υπόλοιπα που θα γνωστοποιηθούν στους δανειολήπτες. Για έναν αγρότη που έχει εξυπηρετήσει επί χρόνια ένα δάνειο, το κρίσιμο μέγεθος δεν είναι πλέον μόνο τι εμφανίζει σήμερα η απαίτηση, αλλά τι εξακολουθεί να οφείλει σύμφωνα με τον νόμο.