Τέταρτη δύναμη παγκοσμίως η Ελλάδα στο ελαιόλαδο

Πώς άλλαξε η παγκόσμια παραγωγή σε έξι δεκαετίες

Στην τέταρτη θέση της παγκόσμιας παραγωγής ελαιολάδου βρέθηκε η Ελλάδα το 2023, με 228.850 τόνους, σύμφωνα με τα στοιχεία της FAOSTAT, διατηρώντας μερίδιο περίπου 8,7% της συνολικής παραγωγής. Μπροστά της βρέθηκαν η Ισπανία, η Ιταλία και η Τουρκία, με την τελευταία να ξεπερνά οριακά την ελληνική παραγωγή, καταλαμβάνοντας την τρίτη θέση.

Η εξέλιξη της παγκόσμιας ελαιοπαραγωγής από το 1961 έως το 2023, όπως αποτυπώνεται σε σχετικό timelapse, παρουσιάζει τις σημαντικές ανακατατάξεις που σημειώθηκαν στον κλάδο κατά τη διάρκεια των τελευταίων έξι δεκαετιών. Παρά τη διατήρηση της Μεσογείου στο επίκεντρο της παραγωγής, οι συσχετισμοί μεταξύ των μεγαλύτερων ελαιοπαραγωγικών χωρών έχουν αλλάξει αισθητά.

Η σημαντικότερη μεταβολή αφορά την Ισπανία, η οποία κατάφερε να αποκτήσει σαφές προβάδισμα έναντι των υπόλοιπων χωρών, ενισχύοντας την παραγωγική της δυναμικότητα μέσα από την επέκταση των ελαιώνων, την εκμηχάνιση και την αξιοποίηση σύγχρονων καλλιεργητικών πρακτικών.

Το 2023, η ισπανική παραγωγή ανήλθε σε 854.001 τόνους, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 32,6% της παγκόσμιας ποσότητας. Η Ιταλία ακολούθησε με 359.540 τόνους και μερίδιο 13,7%, διατηρώντας τη δεύτερη θέση, παρά τη σημαντική απόσταση που τη χωρίζει πλέον από την Ισπανία.

Κατά τις πρώτες δεκαετίες της εξεταζόμενης περιόδου, η Ιταλία συγκαταλεγόταν στους ισχυρότερους παραγωγούς παγκοσμίως, με την Ελλάδα και την Ισπανία να αποτελούν επίσης βασικούς πυλώνες της διεθνούς ελαιοκομίας. Σταδιακά, ωστόσο, οι μεγαλύτερες παραγωγικές δυνατότητες της Ισπανίας άλλαξαν την εικόνα της αγοράς.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πορεία της Τουρκίας, η οποία ενίσχυσε την παρουσία της στην παγκόσμια παραγωγή και το 2023 βρέθηκε στην τρίτη θέση, με 234.515 τόνους και μερίδιο περίπου 8,9%.

Η διαφορά από την Ελλάδα περιορίστηκε σε μόλις 5.665 τόνους, γεγονός που αποτυπώνει τον έντονο ανταγωνισμό μεταξύ των δύο χωρών. Η ελληνική παραγωγή αντιπροσώπευε το 8,7% της παγκόσμιας ποσότητας, με τη χώρα να παραμένει ανάμεσα στους τέσσερις μεγαλύτερους παραγωγούς ελαιολάδου.

Αυξανόμενη παρουσία στον διεθνή χάρτη καταγράφουν και οι χώρες της Βόρειας Αφρικής. Η Τυνησία κατέλαβε την πέμπτη θέση το 2023, με παραγωγή 210.000 τόνων, ενώ το Μαρόκο βρέθηκε στην έβδομη θέση με 120.200 τόνους.

Η Τυνησία αποτελεί έναν από τους σημαντικούς εξαγωγείς ελαιολάδου, με τις ποσότητες που παράγει να παρουσιάζουν έντονες διακυμάνσεις από χρονιά σε χρονιά, ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες και τις αποδόσεις των ελαιώνων.

Σημαντική ήταν και η παρουσία της Πορτογαλίας, η οποία παρήγαγε 175.529 τόνους το 2023, καταλαμβάνοντας την έκτη θέση της παγκόσμιας κατάταξης.

Στη συνέχεια ακολούθησαν η Συρία με 89.257 τόνους, η Αλγερία με 81.300 τόνους και η Αίγυπτος με 40.000 τόνους, συμπληρώνοντας τη δεκάδα των μεγαλύτερων παραγωγών.

Συνολικά, η παγκόσμια παραγωγή ελαιολάδου το ημερολογιακό έτος 2023 διαμορφώθηκε σε περίπου 2,62 εκατ. τόνους, με την Ισπανία να συγκεντρώνει σχεδόν το ένα τρίτο της παραγωγής.

Για την ελληνική ελαιοκομία, η τέταρτη θέση αποτυπώνει τη διατήρηση της χώρας στον πυρήνα της διεθνούς παραγωγής, παρά τον ανταγωνισμό από χώρες που έχουν αυξήσει σημαντικά την παραγωγική τους δυναμικότητα.

Η εικόνα της τελευταίας δεκαετίας παρουσιάζει επίσης διαφορές μεταξύ των βασικών παραγωγών. Σύμφωνα με τα στοιχεία της FAOSTAT, η παραγωγή της Τουρκίας το 2023 ήταν αυξημένη κατά περίπου 25% σε σύγκριση με το 2013, ενώ η αντίστοιχη ελληνική είχε μειωθεί κατά περίπου 21%.

Ακόμη μεγαλύτερη αύξηση καταγράφεται στην Πορτογαλία, όπου η παραγωγή το 2023 ήταν περίπου 92% υψηλότερη από εκείνη του 2013, καθώς η χώρα ενίσχυσε σημαντικά την παραγωγική της βάση.

Η κατάταξη του 2023 βασίζεται στην παραγωγή του συγκεκριμένου ημερολογιακού έτους και όχι σε στοιχεία μιας ενιαίας ελαιοκομικής περιόδου. Οι ποσότητες διαφοροποιούνται επομένως από εκείνες που δημοσιεύονται για τις εμπορικές περιόδους 2022-2023 και 2023-2024, καθώς ακολουθείται διαφορετική χρονική βάση καταγραφής.