Χαιρετίζει την πρωτοβουλία Ελλάδας, Αλβανίας και Βόρειας Μακεδονίας – Άμεση ανάγκη για ενεργοποίηση των κοινών θεσμών και προστασία των υδάτων
Την ικανοποίησή του για την πρωτοβουλία διερεύνησης κοινής υποψηφιότητας της διασυνοριακής περιοχής των Πρεσπών στην UNESCO εξέφρασε το περιβαλλοντικό δίκτυο PrespaNet, με αφορμή την πρόσφατη συνάντηση των υπουργών Πολιτισμού της Ελλάδας, της Αλβανίας και της Βόρειας Μακεδονίας. Η πρόταση αφορά την ένταξη στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς ως αγαθό μικτής φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς, προσφέροντας σημαντική διεθνή προβολή και κινητοποίηση πόρων για τη διαφύλαξη της βιοποικιλότητας, των μνημείων και των τοπικών παραδόσεων.
Μια τέτοια αναγνώριση εκτιμάται ότι θα ενισχύσει ουσιαστικά τις τοπικές κοινωνίες μέσω της ανάπτυξης του βιώσιμου τουρισμού φύσης και πολιτισμού, ενώ παράλληλα θα καλλιεργήσει στενότερους δεσμούς συνεργασίας ανάμεσα στις κοινότητες των τριών κρατών. Εξίσου καθοριστική κρίνεται και η ίδια η διαδικασία προετοιμασίας του φακέλου, καθώς απαιτεί τεκμηρίωση των αξιών της περιοχής και θέσπιση κοινού συστήματος διαχείρισης, ακολουθώντας διεθνή παραδείγματα όπως αυτό της Θάλασσας του Βάντεν (Wadden Sea).
Ωστόσο, το PrespaNet υπογραμμίζει ότι η περιοχή διαθέτει ήδη ένα θεσμικό οικοδόμημα από το 2000, το οποίο επισφραγίστηκε με την τετραμερή Συμφωνία του 2010 (μεταξύ των τριών κρατών και της ΕΕ) που τέθηκε σε ισχύ το 2019. Στην πράξη, το χάσμα μεταξύ των δεσμεύσεων και της εφαρμογής τους παραμένει μεγάλο. Οι κοινοί διακρατικοί θεσμοί στερούνται σταθερής συμμετοχής και επαρκούς χρηματοδότησης, την ώρα που η λεκάνη δοκιμάζεται από έντονες πιέσεις, όπως η κλιματική κρίση και η δραστική πτώση της στάθμης των υδάτων, ζήτημα που επισημάνθηκε πρόσφατα και από τη Σύμβαση Ραμσάρ.
Δεδομένου ότι οι κατευθυντήριες οδηγίες της UNESCO επιβάλλουν τη λειτουργία κοινού οργάνου διαχείρισης για τις διασυνοριακές εκτάσεις, το PrespaNet καλεί τις κυβερνήσεις και την ΕΕ να συνδέσουν άμεσα τη νέα πρωτοβουλία με την εφαρμογή της Συμφωνίας του 2010. Στις άμεσες προτεραιότητες πρέπει να τεθούν η τακτική σύγκληση των κοινών οργάνων, η λειτουργία της Γραμματείας και της Ομάδας Εργασίας για τη Διαχείριση των Υδάτων, καθώς και η σταθερή καταβολή οικονομικών εισφορών από τα μέρη.
Όπως επισημαίνεται καταληκτικά, η διεθνής αναγνώριση αποκτά πραγματική αξία μόνο όταν συνοδεύεται από έμπρακτη προστασία, σημειώνοντας ότι το δίκτυο PrespaNet συγκροτείται από την Εταιρία Προστασίας Πρεσπών (Ελλάδα), τη Macedonian Ecological Society (Βόρεια Μακεδονία) και την οργάνωση Protection and Preservation of Natural Environment in Albania (Αλβανία).