Σχέδια Βελτίωσης: Τι αλλάζει σε δαπάνες, τρακτέρ και φωτοβολταϊκά

Επιλέξιμες υπό προϋποθέσεις επενδύσεις από την 1η Ιουνίου 2026 – Αλλαγές στη χρηματοδότηση και στα κριτήρια ένταξης

Σημαντικές αλλαγές στους όρους ένταξης και χρηματοδότησης των νέων Σχεδίων Βελτίωσης φέρνει κοινή υπουργική απόφαση του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και της ΑΑΔΕ, η οποία δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Μεταξύ των βασικών προβλέψεων περιλαμβάνεται η δυνατότητα αναγνώρισης επενδυτικών δαπανών που έχουν πραγματοποιηθεί από την 1η Ιουνίου 2026, ακόμη και πριν από την υποβολή της αίτησης στήριξης, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Η απόφαση, με αριθμό 293292, τροποποιεί το πλαίσιο εφαρμογής τριών παρεμβάσεων του Στρατηγικού Σχεδίου της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής 2023-2027. Πρόκειται για τα Σχέδια Βελτίωσης που ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα των γεωργικών εκμεταλλεύσεων, τις επενδύσεις εξοικονόμησης αρδευτικού νερού και τις επενδύσεις κυκλικής οικονομίας και ενέργειας.

Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά τον χρόνο πραγματοποίησης των επενδύσεων. Ενώ ο γενικός κανόνας προβλέπει ότι οι επιλέξιμες δαπάνες πραγματοποιούνται μετά την υποβολή της αίτησης στήριξης, η νέα απόφαση επιτρέπει κατ' εξαίρεση την έναρξη υλοποίησης από την 1η Ιουνίου 2026.

Ωστόσο, τίθεται συγκεκριμένο όριο: οι επενδύσεις που έχουν ξεκινήσει πριν από την υποβολή της αίτησης δεν μπορούν να υπερβαίνουν το 80% της συνολικής επιχορηγούμενης δαπάνης, τόσο κατά την έγκριση του επενδυτικού σχεδίου όσο και κατά την τελική εκκαθάρισή του.

Για τον υπολογισμό του ποσοστού λαμβάνεται υπόψη το σύνολο της επιχορηγούμενης δαπάνης κάθε επένδυσης που έχει ήδη ξεκινήσει, ακόμη και όταν έχει καταβληθεί μόνο προκαταβολή ή έχει εκδοθεί σχετικό παραστατικό.

Παράλληλα, τουλάχιστον το 20% της συνολικής επιχορηγούμενης δαπάνης πρέπει να παραμένει προς υλοποίηση μετά την υποβολή της αίτησης, χωρίς να συνυπολογίζονται σε αυτό το ποσοστό οι γενικές δαπάνες που προβλέπει το πρόγραμμα.

Η απόφαση διευκρινίζει, πάντως, ότι οι επενδύσεις που πραγματοποιούνται πριν από την έκδοση απόφασης ένταξης υλοποιούνται με αποκλειστική ευθύνη του ενδιαφερόμενου, χωρίς να δημιουργείται αυτομάτως δικαίωμα χρηματοδότησης.

Αλλαγές εισάγονται και στις προϋποθέσεις συμμετοχής των υποψηφίων. Πλέον προβλέπεται ρητά ότι οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να έχουν υποβάλει παραδεκτή Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης για το έτος 2025.

Παράλληλα, τροποποιούνται οι όροι αποκλεισμού υποψηφίων που έχουν λάβει οικονομική στήριξη μέσω προηγούμενων προσκλήσεων των Σχεδίων Βελτίωσης.

Για τις προσκλήσεις του 2017 και του 2021, ο αποκλεισμός αφορά υποψηφίους που έχουν λάβει τουλάχιστον μία πληρωμή ή προκαταβολή και δεν έχουν ολοκληρώσει το επενδυτικό τους σχέδιο έως την ολοκλήρωση του διοικητικού ελέγχου της νέας αίτησης.

Για την πρόσκληση του 2023 προβλέπεται επίσης αποκλεισμός σε περιπτώσεις καταβολής οικονομικής στήριξης. Ωστόσο, εισάγεται εξαίρεση για υποψηφίους που ζητούν χρηματοδότηση αποκλειστικά για επενδύσεις εξοικονόμησης νερού ή κυκλικής οικονομίας και ενέργειας, εφόσον έχουν ολοκληρώσει το προηγούμενο επενδυτικό τους σχέδιο έως τον διοικητικό έλεγχο.

Στον τομέα του γεωργικού εξοπλισμού, η νέα απόφαση προβλέπει ότι τα παρελκόμενα πρέπει να προσαρμόζονται λειτουργικά σε τρακτέρ που ανήκει ή θα ανήκει κατά τουλάχιστον 50% στον δικαιούχο κατά την υποβολή του σχετικού αιτήματος πληρωμής. Εναλλακτικά, ο ελκυστήρας μπορεί να αποτελεί εγκεκριμένη επένδυση του ίδιου σχεδίου.

Για την τεκμηρίωση της συγκεκριμένης προϋπόθεσης απαιτείται η προσκόμιση άδειας κυκλοφορίας, σύμφωνα με όσα ορίζει η τροποποιητική απόφαση. Αντίστοιχη πρόβλεψη εισάγεται και για εγκεκριμένα ρυμουλκούμενα.

Επιπλέον, διευκρινίζεται ότι δεν είναι επιλέξιμη η αγορά γεωργικού ελκυστήρα όταν την 1η Ιουνίου 2026 υπήρχε ήδη μη αποσβεσμένος ελκυστήρας στην εκμετάλλευση.

Σημαντικές διευκρινίσεις περιλαμβάνονται και για τις ενεργειακές επενδύσεις. Για εγκαταστάσεις αυτοκατανάλωσης προβλέπεται, όπου απαιτείται, η προσκόμιση υπογεγραμμένης Σύμβασης Σύνδεσης με τον αρμόδιο Διαχειριστή ή Οριστικής Προσφοράς Σύνδεσης.

Η πρόβλεψη αφορά συστήματα ταυτοχρονισμένου συμψηφισμού, γνωστά ως Net Billing, εικονικού ταυτοχρονισμένου συμψηφισμού (Virtual Net Billing), καθώς και εγκαταστάσεις αυτοκατανάλωσης χωρίς έγχυση ηλεκτρικής ενέργειας στο δίκτυο.

Παράλληλα, στον πίνακα απόσβεσης του εξοπλισμού προστίθενται τα φωτοβολταϊκά πάνελ, με διάρκεια απόσβεσης 20 ετών.

Στις επενδύσεις άρδευσης, ως αρδευόμενα θεωρούνται πλέον τα αγροτεμάχια που έχουν δηλωθεί ως τέτοια σε τουλάχιστον μία από τις Ενιαίες Αιτήσεις Ενίσχυσης των ετών 2021 έως και 2025.

Επίσης, προβλέπεται ότι οι δαπάνες που σχετίζονται με τη μείωση της χρήσης αρδευτικού νερού θα προσδιοριστούν στην πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος.

Στο χρηματοδοτικό σκέλος, οι δικαιούχοι μπορούν να χρησιμοποιούν τραπεζικό δανεισμό για την κάλυψη της ιδιωτικής συμμετοχής τους, με δυνατότητα αξιοποίησης χρηματοδοτικών εργαλείων του Στρατηγικού Σχεδίου της ΚΑΠ.

Ωστόσο, τα συγκεκριμένα εργαλεία δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιούνται για την κάλυψη της δημόσιας δαπάνης. Σε περίπτωση που ο συνδυασμός επιχορήγησης και χρηματοδοτικού εργαλείου οδηγεί σε υπέρβαση της ανώτατης επιτρεπόμενης έντασης ενίσχυσης, το υπερβάλλον ποσό παρακρατείται από την επιχορήγηση.

Η τροποποιητική απόφαση εισάγει ακόμη διευκρινίσεις για την πιστοποίηση των επενδυτικών δαπανών. Εξοπλισμός που έχει αποκτηθεί στο πλαίσιο εγκεκριμένου σχεδίου πρέπει να είναι εγκατεστημένος και λειτουργικός, καθώς και συνδεδεμένος με τις απαραίτητες παροχές, όπως ηλεκτρικό ρεύμα, νερό και αποχέτευση, όπου απαιτούνται.

Δεν πιστοποιείται η ορθή εκτέλεση επένδυσης όταν ο εξοπλισμός παραμένει σε συσκευασία, δεν λειτουργεί ή έχει εγκατασταθεί σε αγροτεμάχιο διαφορετικό από εκείνο που έχει εγκριθεί.

Αλλαγές προβλέπονται και στις μακροχρόνιες υποχρεώσεις των δικαιούχων, με τις οποίες συνδέεται η διατήρηση της παραγωγικής δυναμικότητας της εκμετάλλευσης.

Συγκεκριμένα, η μελλοντική κατάσταση που δηλώνεται στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Κρατικών Ενισχύσεων πρέπει να επιτυγχάνεται κατά το πρώτο έτος των μακροχρόνιων υποχρεώσεων και να μην υπολείπεται της τυπικής απόδοσης της αρχικής κατάστασης.

Σε περίπτωση παραβίασης των δεσμεύσεων, προβλέπονται κυρώσεις που μπορούν να φτάσουν έως την απένταξη και την επιστροφή ενισχύσεων.

Ειδικότερα, όταν η τυπική απόδοση υποχωρεί κάτω από το 80% της αρχικής, αλλά παραμένει πάνω από το ελάχιστο απαιτούμενο όριο, η αρμόδια ΔΑΟΚ απευθύνει αρχικά σύσταση. Σε περίπτωση επανάληψης της παράβασης, εφόσον αυτή δεν οφείλεται σε αμειψισπορά, προβλέπεται απένταξη και αναζήτηση τυχόν καταβληθέντων ποσών.

Τέλος, τροποποιούνται οι ελάχιστες διάρκειες που προβλέπονται για ορισμένες επενδύσεις. Για την ανέγερση, επέκταση ή μετεγκατάσταση σταβλικών και μελισσοκομικών εγκαταστάσεων, αποθηκών και λοιπών κτιρίων καθορίζεται διάρκεια 15 ετών, ενώ για τον εκσυγχρονισμό αντίστοιχων εγκαταστάσεων, τις πολυετείς φυτείες, τις εγκαταστάσεις ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και ορισμένες άλλες υποδομές προβλέπεται διάρκεια 12 ετών.

Για τις εγκαταστάσεις διαχείρισης αποβλήτων, υποπροϊόντων και υπολειμμάτων της εκμετάλλευσης η ελάχιστη διάρκεια ορίζεται επίσης στα 15 έτη.

* Δείτε ΕΔΩ το ΦΕΚ