Η αξία της ιταλικής οικονομίας προϊόντων γεωγραφικής ένδειξης ξεπέρασε τα 20,7 δισ. ευρώ το 2024
Σε ιστορικά υψηλά επίπεδα διαμορφώθηκε το 2024 η αξία της ιταλικής οικονομίας προϊόντων γεωγραφικής ένδειξης, καταγράφοντας αύξηση 3,5% σε ετήσια βάση και ξεπερνώντας τα 20,7 δισ. ευρώ, σύμφωνα με την τελευταία έκθεση Ismea–Qualivita. Σε σύγκριση με το 2020, η συνολική αξία είναι αυξημένη κατά 25%.
Τα πιστοποιημένα προϊόντα ΠΟΠ (PDO), ΠΓΕ (PGI) και ΕΠΙΠ (STG), τα οποία αναγνωρίζονται και κατοχυρώνονται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, αντιστοιχούν πλέον στο 19% του συνολικού κύκλου εργασιών της ιταλικής αγροδιατροφής. Οι εξαγωγές τους αυξήθηκαν κατά 8,2% το 2024, υπερβαίνοντας τα 12,3 δισ. ευρώ.
Σύμφωνα με την έκθεση, 328 κοινοπραξίες γεωγραφικών ενδείξεων συντονίζουν περισσότερους από 184.000 παραγωγούς και επιχειρήσεις σε ολόκληρη τη χώρα, στηρίζοντας πάνω από 864.000 θέσεις εργασίας. Η Ιταλία διαθέτει σήμερα 897 καταχωρισμένες γεωγραφικές ενδείξεις τροφίμων στην ΕΕ, περισσότερες από κάθε άλλη ευρωπαϊκή χώρα.
Δυναμική του ελαιολάδου
Ιδιαίτερα ισχυρή ήταν η συμβολή του ελαιολάδου. Η αξία παραγωγής των γεωγραφικών ενδείξεων ελαιολάδου αυξήθηκε κατά 46,9% το 2024, φτάνοντας τα 194 εκατ. ευρώ, ενώ η αξία κατανάλωσης ενισχύθηκε κατά 47,8%, στα 258 εκατ. ευρώ. Η άνοδος αποδίδεται τόσο στην αύξηση της πιστοποιημένης παραγωγής κατά 31,1%, η οποία ξεπέρασε τους 16.190 τόνους, όσο και στις υψηλότερες τιμές.
Δύο ονομασίες κυριαρχούν στην αγορά: η Terra di Bari στην Απουλία και το Toscano ΠΓΕ στην Τοσκάνη, οι οποίες συγκεντρώνουν πάνω από το 56% της συνολικής αξίας του κλάδου.
Οι εξαγωγές πιστοποιημένων ελαιολάδων αυξήθηκαν κατά 25,3% και ανήλθαν στα 102 εκατ. ευρώ, ενώ στην εγχώρια αγορά οι δαπάνες για προϊόντα γεωγραφικής ένδειξης στη μεγάλη λιανική έφτασαν τα 6,2 δισ. ευρώ, αυξημένες κυρίως λόγω ανόδου των τιμών.
Περιφερειακή ανάπτυξη και τουρισμός
Οι ζώνες παραγωγής γεωγραφικών ενδείξεων καλύπτουν πλέον περισσότερους από 2.100 ιταλικούς δήμους, κυρίως μικρές αγροτικές και ορεινές κοινότητες. Πάνω από 9.000 αγροτουριστικές μονάδες παράγουν προϊόντα ΠΟΠ και ΠΓΕ, ενώ αναπτύσσεται και ο θεματικός τουρισμός γύρω από το ελαιόλαδο και το κρασί.
Όπως επισημαίνουν οι συντάκτες της έκθεσης, «η ποιότητα αυτών των προϊόντων προκύπτει από την αλληλεπίδραση περιβαλλοντικών, κλιματικών, κοινωνικών και πολιτιστικών παραγόντων, που δεν μπορούν να αναπαραχθούν αλλού».
Ο γενικός διευθυντής του Ιδρύματος Qualivita, Mauro Rosati, προειδοποιεί ότι οι γεωπολιτικές εντάσεις και η αποδυνάμωση του πολυμερούς εμπορικού πλαισίου ενδέχεται να δημιουργήσουν κινδύνους για τις γεωγραφικές ενδείξεις, ενισχύοντας φαινόμενα «ιταλοφανούς» μίμησης προϊόντων.
Παρά τις προκλήσεις, ο ίδιος σημειώνει ότι υπάρχουν θετικές προοπτικές, ιδίως στο πλαίσιο της πιθανής συμφωνίας ΕΕ–Mercosur, η οποία προβλέπει αναγνώριση και προστασία των γεωγραφικών ενδείξεων, ενισχύοντας τη θέση των ιταλικών προϊόντων στις διεθνείς αγορές.