Διπλασιασμός ελαιόδεντρων και ιστορικά υψηλές αποδόσεις, αλλά υστέρηση σε branding και απώλειες από εξαγωγές χύμα
Σε φάση επαναπροσδιορισμού περνά ο τομέας του ελαιολάδου στην Τουρκία, καθώς η σημαντική αύξηση της παραγωγής των τελευταίων δεκαετιών δεν συνοδεύτηκε από αντίστοιχη ενίσχυση της προστιθέμενης αξίας των προϊόντων.
Ο αριθμός των ελαιόδεντρων στη χώρα έχει σχεδόν διπλασιαστεί, από περίπου 100 εκατ. στις αρχές της δεκαετίας του 2000 σε περίπου 200 εκατ. σήμερα, εξέλιξη που συνδέεται με πολιτικές ενίσχυσης των νέων φυτεύσεων. Η παραγωγή έφθασε σε ιστορικό υψηλό την περίοδο 2024/25, αγγίζοντας τους 475.000 τόνους.
Η δυναμική αυτή έχει αναγνωριστεί και διεθνώς, με τον εκτελεστικό διευθυντή του Διεθνούς Συμβουλίου Ελαιοκομίας, Jaime Lillo López, να επισημαίνει ότι η Τουρκία έχει εδραιωθεί ως η δεύτερη μεγαλύτερη παραγωγός χώρα παγκοσμίως σε ελαιόλαδο και επιτραπέζιες ελιές την περίοδο 2020–2025.
Ωστόσο, η αύξηση της παραγωγής συνοδεύεται από προκλήσεις, καθώς σημαντικές ποσότητες ελαιολάδου εξάγονται χύμα ή παραμένουν σε αποθήκευση, περιορίζοντας την οικονομική απόδοση για τους παραγωγούς και αναδεικνύοντας αδυναμίες στο branding.
Η Nilufer Koray, διευθύντρια πωλήσεων της Gaia Oliva, σημείωσε ότι οι επενδύσεις σε ελαιώνες και σύγχρονες μονάδες επεξεργασίας έχουν βελτιώσει την ποιότητα, την ιχνηλασιμότητα και τη βιωσιμότητα, ωστόσο μεγάλο μέρος του προϊόντος συνεχίζει να διοχετεύεται στο εξωτερικό χύμα και να επανατυποποιείται υπό ξένες ετικέτες.
Σε αυτό το πλαίσιο, προτεραιότητα για τον κλάδο αποτελεί η ενίσχυση της διεθνούς παρουσίας του τουρκικού ελαιολάδου με εγχώρια σήματα και ταυτότητα.
Η Ένωση Εξαγωγέων Ελιάς και Ελαιολάδου Αιγαίου (EZZIB) υλοποιεί το πρόγραμμα «OlivetoLive», διάρκειας τριών ετών, που στοχεύει στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας μέσω εκπαίδευσης, συμβουλευτικής, συμμετοχής σε διεθνείς εκθέσεις και στοχευμένων ενεργειών προβολής.
Παράλληλα, ο πρόεδρος της ένωσης, Mehmet Emre Uygun, ανέφερε ότι ο κλάδος έχει υποστεί απώλεια ανταγωνιστικότητας τα τελευταία χρόνια, επισημαίνοντας ότι στην έναρξη της περιόδου 2025/26 οι εξαγωγές μειώθηκαν κατά 80% τον πρώτο μήνα, από 8.636 σε 1.701 τόνους.
Σε περιφερειακό επίπεδο, έκθεση που παρουσιάστηκε σε εργαστήριο στην Αττάλεια περιλαμβάνει 30 προτάσεις για την περίοδο 2026–2035, με έμφαση στην ποιότητα, την ιχνηλασιμότητα, την ανάπτυξη εμπορικής ταυτότητας και τη σύνδεση με τον τουρισμό.
Παραγωγοί επισημαίνουν ότι περίπου το 40% της παραγωγής εξάγεται χύμα, κυρίως προς την Ισπανία αλλά και σε Ιταλία, Γαλλία και Ελλάδα, γεγονός που περιορίζει την αξιοποίηση της προέλευσης του προϊόντος. Παράλληλα, αναφέρονται ελλείψεις σε υποδομές αποθήκευσης, που οδηγούν σε υποβάθμιση της ποιότητας.
Επιπλέον, εκφράζονται ανησυχίες για την εμπιστοσύνη των καταναλωτών στις εγχώριες μάρκες, καθώς, όπως σημειώνεται, μέρος του εισαγόμενου ελαιολάδου που καταναλώνεται στη χώρα είναι στην πραγματικότητα τουρκικής προέλευσης.
Όπως τονίζουν παραγωγοί, η Τουρκία διαθέτει τις προϋποθέσεις να ενισχύσει τη θέση της διεθνώς, υπό την προϋπόθεση ότι θα ενδυναμώσει τη συνεργασία στον κλάδο και θα αναπτύξει ισχυρότερη εμπορική στρατηγική.