Επενδύοντας στους ανθρώπους, την πράσινη οικονομία και την ασφάλεια
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε σε εκπροσώπους των κρατών μελών της ΕΕ και της Νότιας Μεσογείου την πρώτη δέσμη βασικών πρωτοβουλιών, με τη μορφή Σχεδίου Δράσης, για την προώθηση της εφαρμογής του Συμφώνου για τη Μεσόγειο.
Το Σύμφωνο αναπτύχθηκε μέσω μιας εκτεταμένης και χωρίς αποκλεισμούς διαδικασίας διαβούλευσης με κυβερνήσεις, την κοινωνία των πολιτών, τους νέους, τον ιδιωτικό τομέα και ερευνητές σε όλη τη Μεσόγειο. Αυτή η κοινή προσπάθεια είχε ως αποτέλεσμα πάνω από 100 πρωτοβουλίες που θα ωφελήσουν άμεσα τους πολίτες και τις επιχειρήσεις. Αυτή η πρώτη έκδοση του Σχεδίου Δράσης εγκαινιάζει τις πρώτες 21 από κοινού σχεδιασμένες, συγκεκριμένες και καινοτόμες δράσεις για εφαρμογή φέτος.
Οι κύριες πρωτοβουλίες στο πλαίσιο των τριών πυλώνων του Συμφώνου είναι:
Πρώτος πυλώνας: Άνθρωποι. Κινητήρια δύναμη για αλλαγή, διασυνδέσεις και καινοτομίες:
Οκτώ δράσεις, μεταξύ των οποίων η Πρωτοβουλία για τα Μεσογειακά Πανεπιστήμια, με στόχο την εμβάθυνση της ακαδημαϊκής συνεργασίας, της ερευνητικής αριστείας και της καινοτομίας σε ολόκληρη την περιοχή, και μια Κοινοβουλευτική Συνέλευση Νέων, που δίνει τη δυνατότητα σε νέους, αιρετούς εκπροσώπους της Ευρώπης και της Νότιας Μεσογείου να συγκεντρωθούν σε μια δομημένη πλατφόρμα και να συμβάλουν στις περιφερειακές πολιτικές.
Δεύτερος πυλώνας: Ισχυρότερες, πιο βιώσιμες και ολοκληρωμένες οικονομίες:
Τέσσερις δράσεις, μεταξύ των οποίων η Διαμεσογειακή Πρωτοβουλία Συνεργασίας για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και τις Καθαρές Τεχνολογίες (T-MED) και η Επενδυτική της Πλατφόρμα για την επιτάχυνση των έργων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας και καθαρών τεχνολογιών, την κινητοποίηση δημόσιας και ιδιωτικής χρηματοδότησης, τον μετριασμό των οικονομικών κινδύνων και την ενίσχυση των βιομηχανικών συνεργασιών. Άλλες δράσεις που σχετίζονται με αυτόν τον πυλώνα του Συμφώνου περιλαμβάνουν μια «Τεχνολογική Επιχειρηματική Προσφορά» - και μια ολοκληρωμένη προσέγγιση που συνδυάζει τις δημόσιες-ιδιωτικές επενδύσεις με την υποστήριξη πολιτικής - για την προώθηση ασφαλούς και αξιόπιστης ψηφιακής διασύνδεσης σε ολόκληρη την περιοχή της Μεσογείου. Αυτό θα επιτευχθεί με την ενίσχυση της περιφερειακής συνδεσιμότητας μέσω υποθαλάσσιων καλωδίων, τη βελτίωση της χωρητικότητας των τηλεπικοινωνιών, την ενίσχυση της κανονιστικής συνεργασίας και την ενεργοποίηση τεχνικών ανταλλαγών στον τομέα της κυβερνοασφάλειας.
Τρίτος πυλώνας: Ασφάλεια, ετοιμότητα και διαχείριση της μετανάστευσης:
Εννέα δράσεις, μεταξύ των οποίων είναι ένας Ευρωπαϊκός Κόμβος Πυρόσβεσης, ένα περιφερειακό κέντρο για την ενίσχυση της ετοιμότητας και της αντιμετώπισης καταστροφών με έδρα την Κύπρο, το οποίο για πρώτη φορά θα προσφέρει υποστήριξη και στις χώρες της νότιας Μεσογείου, και ένα «MED-OP», το οποίο θα υποστηρίξει τις επιχειρησιακές προσπάθειες για την καταπολέμηση του σοβαρού και οργανωμένου εγκλήματος, σε συνεργασία με τις υπηρεσίες Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων. Μια άλλη δράση είναι η «Ασφαλής Σύνορα» για την ενίσχυση των επιχειρησιακών και θεσμικών ικανοτήτων διαχείρισης των συνόρων και της διακυβέρνησης του τομέα ασφάλειας. Όσον αφορά τη διαχείριση της μετανάστευσης, ειδικότερα, μία από τις δράσεις θα εφαρμόσει την «προσέγγιση ολόκληρης της διαδρομής», αντιμετωπίζοντας τα ζητήματα μετανάστευσης από εκεί που ξεκινούν και καταπολεμώντας την παράνομη διακίνηση ανθρώπων για να ανοίξει ο δρόμος για νόμιμες οδούς.
Εν μέσω ενός ολοένα και πιο ασταθούς γεωπολιτικού τοπίου, η ΕΕ παραμένει προσηλωμένη στην ενίσχυση των συνεργασιών σε ολόκληρη τη Μεσόγειο. Το Σχέδιο Δράσης είναι ένα ευέλικτο και δυναμικό έγγραφο που θα ενημερώνεται τακτικά και θα προσαρμόζεται στο μεταβαλλόμενο πλαίσιο μέσω συνεχών διαβουλεύσεων με ενδιαφερόμενα μέρη και εταίρους, διασφαλίζοντας τη συνάφεια και την αποτελεσματικότητά του. Η δεύτερη έκδοση του Σχεδίου Δράσης αναμένεται το φθινόπωρο του 2026. Μια διαδραστική ιστοσελίδα θα επιτρέπει στα ενδιαφερόμενα μέρη να εντοπίζουν συγκεκριμένα έργα και πρωτοβουλίες, να τα διερευνούν ανά χώρα και τομέα και να παρακολουθούν την πρόοδό τους, διασφαλίζοντας τη διαφάνεια και τη συμμετοχή, ενώ παράλληλα δείχνει τον απτό αντίκτυπο του Συμφώνου σε ολόκληρη την περιοχή.
Το Σύμφωνο για τη Μεσόγειο αναπτύχθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης και εγκρίθηκε από το Σώμα των Επιτρόπων τον Οκτώβριο του 2025, πριν από την επίσημη έναρξή του από την ΕΕ και τους εταίρους της Νότιας Μεσογείου στις 28 Νοεμβρίου 2025, με την ευκαιρία της 30ής επετείου της Διακήρυξης της Βαρκελώνης.
Βασισμένο στις αρχές της συνδημιουργίας, της συνιδιοκτησίας και της κοινής ευθύνης , το Σύμφωνο είναι το αποτέλεσμα μιας άνευ προηγουμένου, χωρίς αποκλεισμούς διαδικασίας διαβούλευσης, που διασφαλίζει την ευθυγράμμιση με τις πραγματικές ανάγκες και τις προσδοκίες των πολιτών και στις δύο όχθες της Μεσογείου.
Το Σύμφωνο για τη Μεσόγειο είναι μια κοινή προσπάθεια μεταξύ της ΕΕ, των κρατών μελών της και των εταίρων της νότιας Μεσογείου, με στόχο τη συνεργασία σε κοινές προτεραιότητες για έναν συνδεδεμένο, ολοκληρωμένο, ευημερούντα, ανθεκτικό και ασφαλή Κοινό Μεσογειακό Χώρο .
Οι πρωτοβουλίες που προτάθηκαν στο πλαίσιο του Συμφώνου έτυχαν ευνοϊκής υποδοχής από τα κράτη μέλη κατά τη διάρκεια του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων στις 20 Νοεμβρίου 2025 , καθώς και κατά τη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 18 Δεκεμβρίου 2025. Οι ηγέτες ζήτησαν ταχεία και αποτελεσματική εφαρμογή, βασισμένη στις αρχές της συνδημιουργίας, της συνιδιοκτησίας, του αμοιβαίου συμφέροντος και της κοινής ευθύνης.