Ισχυρότερο σοκ από την ουκρανική κρίση – Πιέσεις σε ενέργεια, λιπάσματα και τρόφιμα
Σημαντική άνοδο στις τιμές των πρώτων υλών παγκοσμίως προβλέπει για το 2026 η Παγκόσμια Τράπεζα, εκτιμώντας ότι θα φτάσουν στα υψηλότερα επίπεδα από το 2022, υπό το βάρος των επιπτώσεων του πολέμου στο Ιράν. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, το σοκ στην παγκόσμια οικονομία ενδέχεται να αποδειχθεί εντονότερο ακόμη και από εκείνο που προκάλεσε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Όπως προκύπτει από την τελευταία έκθεση για τις αγορές εμπορευμάτων, ο σχετικός δείκτης τιμών αναμένεται να αυξηθεί κατά περίπου 16% σε ετήσια βάση, ενώ σε επιμέρους κατηγορίες η άνοδος εκτιμάται ακόμη μεγαλύτερη, φτάνοντας έως και το 24%.
Ο επικεφαλής οικονομολόγος της Παγκόσμιας Τράπεζας, Indermit Gill, περιγράφει την αλυσιδωτή επίδραση των πολεμικών συγκρούσεων στην οικονομία: «Ο πόλεμος πλήττει την παγκόσμια οικονομία σε κύματα: αρχικά μέσω της αύξησης των τιμών ενέργειας, στη συνέχεια των τροφίμων και τελικά μέσω της γενικευμένης ανόδου του πληθωρισμού».
Στο ενεργειακό σκέλος, η μέση τιμή του πετρελαίου Brent προβλέπεται στα 86 δολάρια ανά βαρέλι για το 2026, σημαντικά υψηλότερα από την εκτίμηση των 60 δολαρίων που είχε διατυπωθεί τον Ιανουάριο. Παράλληλα, οι τιμές των λιπασμάτων αναμένεται να καταγράψουν ετήσια αύξηση της τάξης του 31%.
Η άνοδος αυτή συνδέεται άμεσα με την εκτίναξη του ενεργειακού κόστους, καθώς τα λιπάσματα παράγονται κυρίως από φυσικό αέριο και παράγωγα πετρελαίου. Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να μετακυλιστεί στο κόστος παραγωγής τροφίμων, εντείνοντας τους κινδύνους επισιτιστικής ανασφάλειας σε παγκόσμιο επίπεδο.
Καθοριστικό ρόλο στις αναταράξεις των αγορών διαδραματίζει η κατάσταση στον Περσικό Κόλπο και ειδικότερα το Στενό του Ορμούζ, από το οποίο πριν την έναρξη της σύγκρουσης διερχόταν περίπου το ένα τρίτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου. Η ουσιαστική διακοπή της διέλευσης έχει προκαλέσει ιστορικό σοκ στις αγορές ενέργειας και πρώτων υλών.
Παρά τις προβλέψεις ότι οι πιο έντονες διαταραχές στην προσφορά ενδέχεται να υποχωρήσουν έως τον Μάιο, οι επιπτώσεις αναμένεται να έχουν διάρκεια, διαμορφώνοντας ένα περιβάλλον αυξημένων τιμών και πιέσεων για την παγκόσμια οικονομία.