Το ΥΠΑΑΤ ανοίγει τον δρόμο για τυποποιημένη αξιολόγηση των βιοδιεγερτών στην ελληνική αγορά, με στόχο κανόνες, τεκμηρίωση και προστασία των παραγωγών
Στην ελληνική αγορά των βιοδιεγερτών αρχίζει να διαμορφώνεται μια νέα πραγματικότητα. Σύμφωνα με επιβεβαιωμένες πληροφορίες του Agrocapital, η συζήτηση για το θεσμικό κενό στον έλεγχο και την αξιολόγηση των βιοδιεγερτών δεν μένει πλέον στο επίπεδο της διαπίστωσης, αλλά περνά σταδιακά στο στάδιο της πράξης. Πρόκειται για μια εξέλιξη που παρακολουθούν με ενδιαφέρον άνθρωποι της αγοράς, σοβαρές εταιρείες του κλάδου των γεωργικών εισροών και γεωπόνοι που βρίσκονται καθημερινά δίπλα στον παραγωγό.
Οι βιοδιεγέρτες έχουν μπει δυναμικά στην παραγωγική καθημερινότητα, ως προϊόντα που υπόσχονται καλύτερη αξιοποίηση των θρεπτικών στοιχείων, ενίσχυση της φυσιολογικής λειτουργίας των φυτών, μεγαλύτερη αντοχή σε συνθήκες στρες και βελτίωση της ποιότητας της παραγωγής. Όμως όσο μεγαλώνει η αγορά, τόσο πιο επιτακτικό γίνεται το ερώτημα που θέτουν πλέον ανοιχτά οι άνθρωποι του χώρου, ποιος ελέγχει τι πραγματικά υπόσχεται ένα προϊόν και με ποια επιστημονική βάση.
Στελέχη σοβαρών εταιρειών του κλάδου με τα οποία συνομίλησε το Agrocapital αναγνωρίζουν ότι η αγορά χρειάζεται καθαρότερο πλαίσιο. Όχι ένα σύστημα που θα πνίξει την καινοτομία, ούτε μια νέα γραφειοκρατική άσκηση χωρίς πρακτικό αποτέλεσμα. Χρειάζεται, όπως σημειώνουν, μια κοινή γλώσσα αξιολόγησης, ώστε να ξεχωρίζει το προϊόν που στηρίζεται σε δοκιμές, δεδομένα και γεωπονική τεκμηρίωση από εκείνο που περιορίζεται σε γενικόλογες εμπορικές διατυπώσεις.
Αυτό είναι και το λεπτό σημείο της υπόθεσης. Η αγορά των βιοδιεγερτών δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί με καχυποψία. Αντίθετα, πρόκειται για έναν κλάδο που μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο στη νέα γεωργία, ιδίως σε μια περίοδο κλιματικής πίεσης, υψηλού κόστους εισροών και ανάγκης για πιο αποδοτική παραγωγή. Το πρόβλημα δεν είναι η ανάπτυξη της αγοράς. Το πρόβλημα είναι η ανάπτυξη χωρίς σαφείς κανόνες.
Γεωπόνοι που παρακολουθούν την εφαρμογή αυτών των προϊόντων στο χωράφι επισημαίνουν ότι ο παραγωγός χρειάζεται καθαρή πληροφόρηση. Θέλει να γνωρίζει σε ποια καλλιέργεια έχει δοκιμαστεί ένα προϊόν, κάτω από ποιες συνθήκες, με ποια αποτελέσματα και με ποια επαναληψιμότητα. Θέλει επίσης να μπορεί να διακρίνει αν ένας ισχυρισμός αφορά τη θρέψη, την αντοχή σε αβιοτικό στρες, τη βιολογική δραστηριότητα του εδάφους ή τη βελτίωση της ποιότητας. Ο αγρότης δεν χρειάζεται περισσότερες υποσχέσεις. Χρειάζεται αποδείξεις που να αντέχουν στο χωράφι.
Η πρώτη αναγκαία κίνηση είναι η σαφής κατηγοριοποίηση των βιοδιεγερτών. Δεν μπορούν όλα τα προϊόντα να αξιολογούνται με τον ίδιο τρόπο, επειδή δεν έχουν τον ίδιο μηχανισμό δράσης ούτε υπόσχονται το ίδιο αποτέλεσμα. Άλλο είναι ένα προϊόν που συνδέεται με την απορρόφηση θρεπτικών στοιχείων, άλλο ένα σκεύασμα που επικαλείται μείωση των επιπτώσεων της ξηρασίας ή της θερμικής καταπόνησης και άλλο ένα προϊόν που εστιάζει στη ριζοβολία ή στη μικροβιακή δραστηριότητα του εδάφους. Χωρίς σαφείς κατηγορίες, δεν μπορεί να υπάρξει σοβαρή αξιολόγηση.
Η δεύτερη κίνηση είναι η διαμόρφωση αξιόπιστων πρωτοκόλλων δοκιμών. Οι δοκιμές πρέπει να έχουν κανόνες, μάρτυρες, επαναλήψεις, συγκεκριμένη μεθοδολογία και πραγματική αγρονομική σημασία. Δεν αρκεί μια γενική αναφορά σε βελτίωση της ευρωστίας ή της απόδοσης. Χρειάζεται να φαίνεται τι μετρήθηκε, πώς μετρήθηκε, σε ποιες συνθήκες και με ποιο αποτέλεσμα. Η αξιολόγηση πρέπει να συνδέει το εργαστήριο με το χωράφι και την επιστήμη με την απόφαση του παραγωγού.
Η τρίτη κίνηση είναι η συμμετοχή της επιστημονικής κοινότητας και των ανθρώπων της πράξης. Πανεπιστήμια, ερευνητικά ιδρύματα, διαπιστευμένα εργαστήρια, γεωπόνοι της αγοράς και επιχειρήσεις με σοβαρή τεχνική υποδομή πρέπει να συμβάλουν στη διαμόρφωση ενός πλαισίου που θα είναι ταυτόχρονα αξιόπιστο και εφαρμόσιμο. Η ελληνική γεωργία δεν χρειάζεται ένα σύστημα που θα παράγει χαρτιά. Χρειάζεται ένα σύστημα που θα παράγει εμπιστοσύνη.
Η τέταρτη κίνηση είναι η διαφάνεια. Ο παραγωγός και ο γεωπόνος πρέπει να γνωρίζουν με ποια λογική αξιολογείται ένα προϊόν και ποια τεκμηρίωση βρίσκεται πίσω από τους βασικούς ισχυρισμούς του. Αυτό δεν σημαίνει ότι το κράτος πρέπει να μετατραπεί σε εμπορικό κριτή κάθε σκευάσματος. Σημαίνει όμως ότι πρέπει να υπάρχει ένα καθαρό πλαίσιο, ώστε η αγορά να ξέρει πού βρίσκεται η γραμμή ανάμεσα στην τεχνική πληροφορία και τη διαφήμιση. Η εμπιστοσύνη δεν χτίζεται με εντυπώσεις. Χτίζεται με κανόνες, δεδομένα και λογοδοσία.
Για τις εταιρείες που επενδύουν σε έρευνα, τεχνική υποστήριξη και σοβαρή παρουσία στην αγορά, ένα τέτοιο πλαίσιο μπορεί να λειτουργήσει προστατευτικά. Σε μια αγορά χωρίς κοινά κριτήρια, ο ανταγωνισμός συχνά γίνεται άνισος. Το τεκμηριωμένο προϊόν εμφανίζεται δίπλα στο προϊόν της υπερβολής, ο σοβαρός παίκτης δίπλα στον ευκαιριακό και ο γεωπόνος καλείται να εξηγήσει στον παραγωγό διαφορές που δεν είναι πάντα ορατές στην ετικέτα. Οι κανόνες δεν είναι απειλή για την υγιή αγορά. Είναι προϋπόθεση για να ξεχωρίσει.
Για τον παραγωγό, το διακύβευμα είναι ακόμη πιο άμεσο η κάθε εισροή έχει κόστος και κάθε λανθασμένη επιλογή μειώνει το περιθώριο κέρδους, η απόφαση για τη χρήση ενός βιοδιεγέρτη πρέπει να βασίζεται σε γνώση. Η ανθεκτικότητα των καλλιεργειών, η ποιότητα της παραγωγής και η αποδοτικότητα των εισροών είναι ζητήματα πολύ σοβαρά για να μένουν στην αοριστία της αγοράς.
Η επόμενη ημέρα, επομένως, δεν πρέπει να κινηθεί με λογική απλής ρύθμισης. Πρέπει να κινηθεί με λογική παραγωγικής ωριμότητας. Να προστατευθεί η καινοτομία, να ενισχυθούν οι σοβαρές εταιρείες, να στηριχθεί ο γεωπόνος και να θωρακιστεί ο παραγωγός. Αυτό σημαίνει σαφή ορισμό, τεχνικά κριτήρια, αξιόπιστες δοκιμές, συμμετοχή των ειδικών και πρόσβαση σε καθαρή πληροφόρηση.
Η ελληνική γεωργία έχει ανάγκη τους βιοδιεγέρτες, όπως έχει ανάγκη κάθε τεχνολογία που μπορεί να αυξήσει την ανθεκτικότητα και την αποδοτικότητα της παραγωγής. Έχει όμως ακόμη μεγαλύτερη ανάγκη από εμπιστοσύνη. Και η εμπιστοσύνη, σε μια αγορά που ωριμάζει γρήγορα, δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στην υπόσχεση. Από εδώ και πέρα, το πραγματικό μέτρο δεν θα είναι τι γράφει ένα προϊόν στην ετικέτα, αλλά τι μπορεί να αποδείξει στο χωράφι.