Η ΕΕ βάζει χρονοδιάγραμμα συμμόρφωσης για ελαιόλαδα και πυρηνέλαια, με σταδιακή μείωση των επιτρεπόμενων ορίων έως το 2030
Σε νέα φάση περνούν οι έλεγχοι για την παρουσία υδρογονανθράκων ορυκτελαίων (MOH) στα ελαιόλαδα και τα πυρηνέλαια, καθώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε στις Βρυξέλλες νέο πλαίσιο ορίων για τους γνωστούς MOH. Η απόφαση, που εγκρίθηκε την Τετάρτη 13 Μαΐου, αφορά επιμολυντές που μπορεί να εντοπίζονται στα συγκεκριμένα προϊόντα και προβλέπει σταδιακή εφαρμογή των νέων κανόνων τα επόμενα χρόνια.
Για τα ελαιόλαδα, το πρώτο όριο τίθεται σε ισχύ την 1η Μαρτίου 2027 και ορίζεται στα 4,0 mg/kg. Λιγότερο από έναν χρόνο αργότερα, από την 1η Ιανουαρίου 2028, το όριο θα περιοριστεί στα 2,0 mg/kg, ανεβάζοντας τον πήχη για την αγορά και τους ελέγχους.
Πιο μακρύ είναι το μεταβατικό διάστημα για τα πυρηνέλαια. Από την 1η Μαρτίου 2028 θα ισχύει όριο 10,0 mg/kg, το οποίο θα μειωθεί στα 5,0 mg/kg από την 1η Ιανουαρίου 2029. Το τελικό όριο, στα 2,0 mg/kg, θα εφαρμοστεί από την 1η Ιανουαρίου 2030.
Από το νέο καθεστώς εξαιρούνται τα λαμπάντε ελαιόλαδα και τα ακατέργαστα πυρηνέλαια, τα οποία δεν θα υπάγονται στα συγκεκριμένα όρια.
Το θέμα των υδρογονανθράκων ορυκτελαίων, που αναφέρονται και ως παραφινέλαια, δεν είναι νέο για τον ελαιοκομικό τομέα. Οι ουσίες αυτές θεωρούνται επιμολυντές του ελαιολάδου, ενώ η θέσπιση δεσμευτικών ορίων συνδέεται άμεσα με την ανάγκη ύπαρξης αξιόπιστων μεθόδων ελέγχου.
Η συζήτηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο ξεκίνησε ουσιαστικά μετά τον εντοπισμό των ουσιών το 2008 σε ηλιέλαιο από την Ουκρανία, το οποίο είχε διακινηθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το 2012 ακολούθησε η πρώτη γνωμοδότηση της EFSA για τις πιθανές επιπτώσεις των υδρογονανθράκων στην ανθρώπινη υγεία.
Τα επόμενα χρόνια η ΕΕ κινήθηκε σταδιακά προς αυστηρότερη παρακολούθηση. Το 2017 η Κομισιόν εξέδωσε σύσταση για τον έλεγχο της παρουσίας αυτών των ουσιών σε όλα τα τρόφιμα και για συνεργασία με τη βιομηχανία τροφίμων. Το 2019 εκδόθηκε Οδηγία για τη δειγματοληψία και την εργαστηριακή ανάλυση, ώστε να ενισχυθεί η αξιοπιστία των σχετικών μετρήσεων.
Από το 2021 άρχισαν συστηματικοί έλεγχοι στα ελαιόλαδα, ενώ το 2022 η αρμόδια Επίτροπος Υγείας της ΕΕ ζήτησε από τα κράτη μέλη να επεκτείνουν τους ελέγχους σε όλα τα τρόφιμα, συμπεριλαμβανομένων των ελαιολάδων και του πυρηνελαίου.
Η διαδικασία αυτή οδήγησε στην εφαρμογή ορίου δράσης και, στη συνέχεια, στο σχέδιο Κανονισμού που παρουσίασε η Κομισιόν το 2024 για τη θέσπιση ορίων σε όλες τις κατηγορίες τροφίμων στην ΕΕ, μεταξύ αυτών και στα λίπη και έλαια.