Τα «Δικαιώματα για τη φύση: Η πρωτοβουλία «Ενδυνάμωση των πολιτών για την εκπροσώπηση και την προστασία των οικοσυστημάτων»
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταχώρισε δύο Ευρωπαϊκές Πρωτοβουλίες Πολιτών (ΕΠΠ) με τίτλο «Δικαιώματα για τη φύση: Ενδυνάμωση των πολιτών για την εκπροσώπηση και την προστασία των οικοσυστημάτων» και «Επανασύνδεση της φύσης μέσω της δημιουργίας ευρωπαϊκών διαδρόμων βιοποικιλότητας».
Τα «Δικαιώματα για τη φύση: Η πρωτοβουλία «Ενδυνάμωση των πολιτών για την εκπροσώπηση και την προστασία των οικοσυστημάτων» καλεί την Επιτροπή να «αναγνωρίσει τα δικαιώματα της φύσης στο ευρωπαϊκό δίκαιο μέσω νομικής πράξης, όπως μια οδηγία ή ένας κανονισμός για την ενίσχυση της προστασίας των οικοσυστημάτων». Ειδικότερα, οι διοργανωτές «επιδιώκουν να μεταβούν από την αντιμετώπιση της φύσης ως ιδιοκτησίας στην αναγνώριση των οικοσυστημάτων ως ζωντανών οντοτήτων με εγγενή αξία και θεμελιώδη δικαιώματα», συμπεριλαμβανομένων «των δικαιωμάτων ύπαρξης, αναγέννησης των βιοχωρητικοτήτων και των ζωτικών κύκλων τους και αποκατάστασης».
Η πρωτοβουλία «Επανασύνδεση της φύσης μέσω της δημιουργίας ευρωπαϊκών διαδρόμων βιοποικιλότητας» καλεί την Επιτροπή να υποβάλει πρόταση «για την επανασύνδεση της φύσης στην Ευρώπη μέσω ενός πλαισίου συντονισμού για την οικολογική συνδεσιμότητα μεταξύ των οικοσυστημάτων εσωτερικών υδάτων και των χερσαίων οικοσυστημάτων» και «για την αντιμετώπιση του κατακερματισμού των οικοσυστημάτων και τη στήριξη της βιοποικιλότητας και της ανθεκτικότητας». Οι διοργανωτές επιδιώκουν την προώθηση κοινών εργαλείων, τη διασφάλιση του διασυνοριακού συντονισμού και την ενίσχυση του δικτύου Natura 2000.
Δεδομένου ότι οι πρωτοβουλίες αυτές πληρούν τις τυπικές προϋποθέσεις που ορίζονται στη σχετική νομοθεσία, η Επιτροπή τις θεωρεί νομικά παραδεκτές βάσει του κανονισμού για την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών. Η Επιτροπή δεν έχει αναλύσει την ουσία των προτάσεων στο παρόν στάδιο. Η καταχώριση δεν επηρεάζει την τελική απόφαση της Επιτροπής επί της ουσίας ούτε τυχόν ενέργειες στις οποίες μπορεί να προβεί. Η Επιτροπή θα λάβει απόφαση σχετικά με μια πρωτοβουλία μόνο εάν συγκεντρώσει τουλάχιστον ένα εκατομμύριο υπογραφές από πολίτες της ΕΕ.
Μετά την καταχώριση των δύο πρωτοβουλιών, οι διοργανωτές έχουν στη διάθεσή τους έξι μήνες για να ανοίξουν τη δωδεκάμηνη περίοδο συγκέντρωσης υπογραφών. Εάν μια ΕΠΠ λάβει τουλάχιστον ένα εκατομμύριο δηλώσεις υποστήριξης κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, με τον ελάχιστο αριθμό να έχει επιτευχθεί σε τουλάχιστον επτά κράτη μέλη, η Επιτροπή υποχρεούται να αντιδράσει και να αποφασίσει ποια, ενδεχομένως, μέτρα θα λάβει ως απάντηση στην πρωτοβουλία, αιτιολογώντας την απόφασή της.
Η ΕΠΠ θεσπίστηκε με τη Συνθήκη της Λισαβόνας ως εργαλείο καθορισμού της ατζέντας για τους πολίτες. Ξεκίνησε επίσημα τον Απρίλιο του 2012. Μόλις καταχωριστεί επίσημα, μια Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών επιτρέπει σε ένα εκατομμύριο πολίτες από τουλάχιστον επτά κράτη μέλη της ΕΕ να καλέσουν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προτείνει νομικές πράξεις σε τομείς στους οποίους έχει την εξουσία να αναλάβει δράση. Οι προϋποθέσεις παραδεκτού είναι οι εξής: (1) η προτεινόμενη δράση δεν βρίσκεται καταφανώς εκτός του πλαισίου των εξουσιών της Επιτροπής να υποβάλει νομική πρόταση, (2) δεν είναι κατάφωρα καταχρηστική, επιπόλαια ή κακόβουλη και (3) δεν αντίκειται καταφανώς στις αξίες της Ένωσης.