Η ΑΑΔΕ διατηρεί την τελική ευθύνη απέναντι στις Βρυξέλλες, ενώ υπηρεσίες του ΥΠΑΑΤ και ο ΕΛΓΑ αναλαμβάνουν τον έλεγχο και την έγκριση συγκεκριμένων πληρωμών του Στρατηγικού Σχεδίου της ΚΑΠ.

Ένα νέο, πολυεπίπεδο σύστημα ευθύνης για τις πληρωμές αγροτικής ανάπτυξης τίθεται σε εφαρμογή, με την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων να παραμένει ο επίσημος Οργανισμός Πληρωμών, αλλά να αναθέτει κρίσιμα καθήκοντα ελέγχου και έγκρισης σε υπηρεσίες του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και στον ΕΛΓΑ.

Στις αγροτικές πληρωμές, το ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος βάζει τα χρήματα στον λογαριασμό. Είναι ποιος ελέγχει τον φάκελο, ποιος εγκρίνει τη δαπάνη και ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη όταν κάτι δεν έχει γίνει σωστά. Η νέα απόφαση για τη λειτουργία της ΑΑΔΕ ως Οργανισμού Πληρωμών επιχειρεί να απαντήσει ακριβώς σε αυτά τα ερωτήματα, διαμορφώνοντας έναν νέο χάρτη αρμοδιοτήτων ανάμεσα στην ΑΑΔΕ, στις υπηρεσίες του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και στον ΕΛΓΑ.

Η κοινή απόφαση του υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και του διοικητή της ΑΑΔΕ, η οποία δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β΄ 3411 της 16ης Ιουνίου 2026, καθορίζει ποιος θα χειρίζεται συγκεκριμένες πληρωμές του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης στο πλαίσιο του Στρατηγικού Σχεδίου της ΚΑΠ 2023-2027.

Η ουσία της απόφασης μπορεί να αποδοθεί με μία φράση. Η ΑΑΔΕ κρατά την τελική ευθύνη του συστήματος, αλλά δεν θα κάνει μόνη της όλους τους ελέγχους. Για συγκεκριμένες παρεμβάσεις, ο έλεγχος των δικαιολογητικών, η αναγνώριση της δαπάνης και η έγκριση της πληρωμής περνούν στη Γενική Διεύθυνση Οικονομικών Υπηρεσιών του ΥΠΑΑΤ, στη Διεύθυνση Υγείας των Ζώων και στον ΕΛΓΑ.

Αυτό δεν σημαίνει ότι το ΥΠΑΑΤ ή ο ΕΛΓΑ αντικαθιστούν την ΑΑΔΕ ως Οργανισμό Πληρωμών. Ούτε σημαίνει ότι η ευθύνη μοιράζεται με τρόπο που να μην είναι σαφές ποιος λογοδοτεί. Η ΑΑΔΕ παραμένει ο επίσημος Οργανισμός Πληρωμών και έχει την πλήρη ευθύνη απέναντι στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη νομιμότητα, την κανονικότητα και τη σωστή δήλωση των δαπανών.

Οι υπηρεσίες που αναλαμβάνουν τους φακέλους έχουν, από την πλευρά τους, πραγματική και όχι τυπική αρμοδιότητα. Δεν θα λειτουργούν ως απλοί ενδιάμεσοι που παραλαμβάνουν έγγραφα και τα διαβιβάζουν. Θα πρέπει να επιβεβαιώνουν ότι ο δικαιούχος είναι επιλέξιμος, ότι η επένδυση ή το έργο υλοποιήθηκε σύμφωνα με την απόφαση ένταξης, ότι τα τιμολόγια και τα υπόλοιπα παραστατικά είναι νόμιμα και ότι το ποσό μπορεί να χρηματοδοτηθεί χωρίς να παραβιάζονται οι εθνικοί και ευρωπαϊκοί κανόνες.

Η νέα απόφαση δεν αφορά όλες τις αγροτικές ενισχύσεις. Δεν ρυθμίζει από μόνη της τη βασική ενίσχυση, την αναδιανεμητική, τα οικολογικά προγράμματα ή το σύνολο των συνδεδεμένων ενισχύσεων. Αφορά συγκεκριμένες επενδυτικές και αναπτυξιακές παρεμβάσεις του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης.

Σε αυτές περιλαμβάνονται έργα άρδευσης και εγγείων βελτιώσεων, επενδύσεις στη μεταποίηση γεωργικών προϊόντων, δράσεις βιοασφάλειας, έργα προστασίας των εκμεταλλεύσεων από φυσικές καταστροφές, ορισμένες παλαιότερες υποχρεώσεις του LEADER, Επιχειρησιακές Ομάδες Καινοτομίας και συμβουλευτικές υπηρεσίες προς γεωργούς.

Για τον παραγωγό, το πρώτο κρίσιμο στοιχείο είναι ο ακριβής κωδικός της παρέμβασης στην οποία έχει ενταχθεί. Δεν αρκεί να γνωρίζει ότι περιμένει χρήματα από ένα πρόγραμμα αγροτικής ανάπτυξης. Ο κωδικός, όπως για παράδειγμα οι Π3-73-1.1, Π3-73-2.3, Π3-73-2.5 ή Π3-77-4.2, δείχνει ποια υπηρεσία έχει την αρμοδιότητα να ελέγξει τον φάκελο και να εγκρίνει τη δαπάνη.

Το μεγαλύτερο μέρος των παρεμβάσεων ανατίθεται στη Γενική Διεύθυνση Οικονομικών Υπηρεσιών του ΥΠΑΑΤ. Στην υπηρεσία περνούν οι πληρωμές για ανειλημμένα έργα εγγείων βελτιώσεων, όπως έργα ταμίευσης νερού και αρδευτικά δίκτυα, καθώς και οι ανειλημμένες επενδύσεις άνω των 600.000 ευρώ στη μεταποίηση, την εμπορία ή την ανάπτυξη γεωργικών προϊόντων.

Η ίδια υπηρεσία αναλαμβάνει τις δημόσιες επενδύσεις της Π3-73-2.5 για την προστασία των γεωργικών εκμεταλλεύσεων από φυσικές καταστροφές, συγκεκριμένες υποχρεώσεις από Επιχειρησιακές Ομάδες Καινοτομίας, πράξεις του LEADER και συμβουλευτικές υπηρεσίες προς γεωργούς.

Ξεχωριστό ρόλο αποκτά η Διεύθυνση Υγείας των Ζώων της Γενικής Διεύθυνσης Κτηνιατρικής. Η υπηρεσία θα ελέγχει και θα εγκρίνει τις πληρωμές της Π3-73-2.4, η οποία αφορά ανειλημμένες επενδύσεις βιοασφάλειας των παραγωγικών ζώων για την προστασία από την πανώλη των χοίρων.

Στις συγκεκριμένες επενδύσεις δεν αρκεί να υπάρχουν τα τιμολόγια. Πρέπει να διαπιστώνεται ότι οι εγκαταστάσεις, ο εξοπλισμός και τα μέτρα που δηλώθηκαν ανταποκρίνονται στις τεχνικές και υγειονομικές απαιτήσεις της παρέμβασης. Ο έλεγχος, επομένως, δεν θα είναι μόνο λογιστικός αλλά και ουσιαστικός.

Ο ΕΛΓΑ αναλαμβάνει ένα διαφορετικό και σαφώς οριοθετημένο τμήμα των πληρωμών. Θα ελέγχει και θα εγκρίνει τις ιδιωτικές επενδύσεις της Π3-73-2.5 για την προστασία των γεωργικών εκμεταλλεύσεων από φυσικές καταστροφές. Η αρμοδιότητά του καλύπτει τόσο τις ιδιωτικές επενδύσεις όσο και τις ανειλημμένες υποχρεώσεις της ίδιας κατηγορίας.

Η διάκριση που πρέπει να προσέξει ο παραγωγός είναι απλή αλλά κρίσιμη. Οι δημόσιες επενδύσεις της Π3-73-2.5 ελέγχονται από τη Γενική Διεύθυνση Οικονομικών Υπηρεσιών του ΥΠΑΑΤ. Οι ιδιωτικές επενδύσεις της ίδιας παρέμβασης ελέγχονται και εγκρίνονται από τον ΕΛΓΑ.

Αυτό σημαίνει ότι δύο δικαιούχοι μπορεί να ανήκουν στην ίδια ευρύτερη παρέμβαση, αλλά ο φάκελός τους να βρίσκεται σε διαφορετικό φορέα, ανάλογα με το εάν πρόκειται για δημόσια ή ιδιωτική επένδυση. Ο παραγωγός δεν πρέπει, επομένως, να αρκείται μόνο στον τίτλο του προγράμματος. Πρέπει να γνωρίζει τον κωδικό, την κατηγορία και τον χαρακτήρα της επένδυσης.

Οι φορείς που αναλαμβάνουν τους ελέγχους έχουν και την ευθύνη για την ακρίβεια των στοιχείων που καταχωρίζονται στα πληροφοριακά συστήματα. Θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι τα δεδομένα περνούν έγκαιρα και σωστά στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα της ΚΑΠ και στις εφαρμογές που υποστηρίζουν τις παρεμβάσεις.

Για τον παραγωγό, αυτό έχει άμεση πρακτική σημασία. Ένα λάθος ΑΦΜ, ένα τιμολόγιο που δεν συμφωνεί με την εγκεκριμένη επένδυση, μια ελλιπής άδεια ή μια αναντιστοιχία ανάμεσα στον φυσικό και στον ηλεκτρονικό φάκελο μπορεί να σταματήσει την πληρωμή.

Σε αρκετές περιπτώσεις, η καθυστέρηση δεν προκύπτει επειδή δεν υπάρχουν διαθέσιμα χρήματα, αλλά επειδή ο φάκελος δεν έχει ολοκληρώσει όλα τα στάδια επαλήθευσης. Γι’ αυτό ο αγρότης ή ο σύμβουλός του πρέπει να γνωρίζει όχι μόνο εάν τα δικαιολογητικά υποβλήθηκαν, αλλά και εάν έγιναν αποδεκτά, εάν καταχωρίστηκαν σωστά και εάν συμφωνούν με την απόφαση ένταξης.

Η απόφαση καθορίζει επίσης ποιος ενεργεί όταν διαπιστωθεί ότι ένα ποσό καταβλήθηκε χωρίς να έπρεπε. Ο εξουσιοδοτημένος φορέας που εντοπίζει την αχρεώστητη πληρωμή πρέπει να εκδώσει απόφαση δημοσιονομικής διόρθωσης και να παρακολουθήσει τη διαδικασία ανάκτησης των χρημάτων.

Ο ίδιος φορέας που εγκρίνει τη δαπάνη έχει και την ευθύνη να κινήσει τη διαδικασία επιστροφής, εάν αργότερα αποδειχθεί ότι το ποσό ήταν μη επιλέξιμο ή καταβλήθηκε λανθασμένα.

Η ΑΑΔΕ εξακολουθεί, όμως, να βρίσκεται στην κορυφή της αλυσίδας ευθύνης. Εάν οι ευρωπαϊκοί έλεγχοι εντοπίσουν συστηματικές αδυναμίες, ελλιπή εποπτεία ή λανθασμένες δηλώσεις δαπανών, η τελική λογοδοσία δεν σταματά στην υπηρεσία που χειρίστηκε τον φάκελο. Η ΑΑΔΕ είναι εκείνη που φέρει την ευθύνη για τη λειτουργία του μηχανισμού στο σύνολό του.

Η Αρχή θα συντονίζει τους εξουσιοδοτημένους φορείς, θα ελέγχει εάν τα καθήκοντα εκτελούνται σωστά, θα έχει πρόσβαση στους φακέλους και θα μπορεί να πραγματοποιεί ελέγχους εποπτείας. Θα είναι επίσης υπεύθυνη για τη δήλωση των δαπανών στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την κατάρτιση των λογαριασμών.

Ο αγρότης χρειάζεται, επομένως, να γνωρίζει τέσσερα βασικά στοιχεία. Τον κωδικό της παρέμβασης, το εάν πρόκειται για νέα ή ανειλημμένη υποχρέωση, το εάν η επένδυση είναι δημόσια ή ιδιωτική και το στάδιο στο οποίο βρίσκεται ο έλεγχος του φακέλου.

Χρειάζεται επίσης να επιβεβαιώνει ότι ο φάκελος είναι πλήρης. Η ολοκλήρωση της επένδυσης δεν αρκεί από μόνη της. Για να εγκριθεί η πληρωμή πρέπει τα παραστατικά, οι άδειες, τα τεχνικά στοιχεία και οι ηλεκτρονικές καταχωρίσεις να συμφωνούν τόσο μεταξύ τους όσο και με την εγκεκριμένη πράξη.

Το νέο πλαίσιο ισχύει από τις 16 Ιουνίου 2026 και διαμορφώνει ένα σύστημα με περισσότερα επίπεδα ελέγχου και σαφέστερη κατανομή αρμοδιοτήτων. Στόχος είναι να γνωρίζει κάθε υπηρεσία τι πρέπει να ελέγξει και ποια ευθύνη αναλαμβάνει πριν μια δαπάνη δηλωθεί στις Βρυξέλλες.

Η μεγάλη δοκιμασία, ωστόσο, δεν θα γίνει στα άρθρα του ΦΕΚ αλλά στην καθημερινή λειτουργία. Θα κριθεί από το εάν οι υπηρεσίες μπορούν να συνεργαστούν χωρίς κενά, από το εάν τα πληροφοριακά συστήματα θα επικοινωνούν σωστά και από το εάν ο παραγωγός θα μπορεί να λαμβάνει καθαρή απάντηση για την πορεία του φακέλου του.

Το νέο πλαίσιο δίνει σαφέστερη απάντηση στο ποιος ελέγχει, ποιος εγκρίνει και ποιος λογοδοτεί για κάθε πληρωμή. Η αποτελεσματικότητά του θα αποτιμηθεί στην πράξη, από τον χρόνο διεκπεραίωσης των φακέλων, την ποιότητα της ενημέρωσης προς τους δικαιούχους και τη συνέπεια με την οποία οι διοικητικές εγκρίσεις θα οδηγούν σε καταβολές στους λογαριασμούς των παραγωγών.