Η μεταρρύθμιση απειλεί παραγωγή εκατομμυρίων τόνων σιτηρών
Εκτεταμένη μεταρρύθμιση στο καθεστώς διακίνησης, χρήσης και ελέγχου των φυτοπροστατευτικών προϊόντων δρομολογεί η Ουκρανία, στο πλαίσιο της προσαρμογής της αγροτικής νομοθεσίας της στις απαιτήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Πρόκειται για έναν από τους πλέον ευαίσθητους τομείς της ενταξιακής διαδικασίας, καθώς σημαντικός αριθμός δραστικών ουσιών που εξακολουθούν να επιτρέπονται στην Ουκρανία έχει ήδη απαγορευτεί στην ευρωπαϊκή αγορά.
Σύμφωνα με το ουκρανικό υπουργείο Οικονομίας, Περιβάλλοντος και Γεωργίας, το υφιστάμενο σύστημα ελέγχου, εφαρμογής και διαχείρισης των φυτοπροστατευτικών προϊόντων θεωρείται ξεπερασμένο και δεν μπορεί πλέον να εγγυηθεί στον απαιτούμενο βαθμό την ασφάλεια των παραγόμενων αγροτικών προϊόντων.
Η μεταρρύθμιση εντάσσεται στην ευρύτερη προσπάθεια ευθυγράμμισης της Ουκρανίας με το ευρωπαϊκό κεκτημένο στους τομείς της ασφάλειας τροφίμων και της φυτοϋγειονομικής πολιτικής. Η ΕΕ έχει ανακοινώσει χρηματοδότηση 12 εκατ. ευρώ για σχετικά προγράμματα αγροτικών μεταρρυθμίσεων, τα οποία θα υλοποιηθούν έως το 2029.
Υποχρεωτική εγγραφή και μοναδικός κωδικός
Με το νέο καθεστώς προβλέπεται η υποχρεωτική κρατική εγγραφή των επιχειρήσεων που εμπορεύονται ή διανέμουν φυτοπροστατευτικά προϊόντα.
Κάθε επιχείρηση και επαγγελματίας που δραστηριοποιείται στη συγκεκριμένη αγορά θα εντάσσεται σε ένα ενιαίο σύστημα ταυτοποίησης και θα λαμβάνει μοναδικό κωδικό. Στόχος είναι οι αρμόδιες αρχές να μπορούν να παρακολουθούν την πορεία των προϊόντων από την εισαγωγή και τη διάθεση έως την τελική χρήση ή απόσυρσή τους.
Παράλληλα, σχεδιάζεται η επικαιροποίηση των μητρώων και η αυστηροποίηση των κυρώσεων για παραβάσεις, όπως η εμπορία μη εγκεκριμένων ουσιών, η παραποίηση στοιχείων και η μη ασφαλής διάθεση συσκευασιών και υπολειμμάτων.
Στα φυτοϋγειονομικά έγγραφα θα αξιοποιούνται κωδικοί QR, οι οποίοι θα επιτρέπουν την άμεση επαλήθευση της γνησιότητάς τους και την πλήρη ιχνηλασιμότητα των φορτίων. Η Ουκρανία έχει ήδη αρχίσει να ενσωματώνει QR codes και ηλεκτρονικά πιστοποιητικά στις φυτοϋγειονομικές της υπηρεσίες.
Όπως δήλωσε ο υφυπουργός Οικονομίας, Τάρας Βισότσκι, η μετάβαση στα ψηφιακά εργαλεία αποτελεί τόσο προϋπόθεση της ευρωπαϊκής ενσωμάτωσης όσο και μέσο απλοποίησης των διαδικασιών για τις ουκρανικές επιχειρήσεις.
Στο μικροσκόπιο η λίστα των φυτοφαρμάκων
Πέρα από την ψηφιοποίηση των ελέγχων, το Κίεβο καλείται να επανεξετάσει το σύνολο των φυτοπροστατευτικών προϊόντων που κυκλοφορούν και χρησιμοποιούνται στη χώρα.
Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τις εξαγωγές, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση κινείται προς αυστηρότερους περιορισμούς ακόμη και για εισαγόμενα αγροτικά προϊόντα που έχουν παραχθεί με φυτοφάρμακα απαγορευμένα στα κράτη-μέλη για λόγους υγείας ή προστασίας του περιβάλλοντος.
Η προσαρμογή στους ευρωπαϊκούς κανόνες αναμένεται να διευκολύνει την πρόσβαση των ουκρανικών προϊόντων στην ενιαία αγορά, δημιουργεί όμως σημαντικές προκλήσεις για τους παραγωγούς, οι οποίοι θα χρειαστεί να αλλάξουν καλλιεργητικές πρακτικές και να αναζητήσουν εναλλακτικές δραστικές ουσίες.
Φόβοι για μείωση της παραγωγής
Ουκρανικές αγροτικές ενώσεις προειδοποιούν ότι η γρήγορη απόσυρση φυτοφαρμάκων τα οποία χρησιμοποιούνται σήμερα θα μπορούσε να προκαλέσει απώλειες εκατομμυρίων τόνων στην παραγωγή σιτηρών και ελαιούχων σπόρων.
Οι εκπρόσωποι του κλάδου ζητούν η μετάβαση να γίνει σταδιακά, με επαρκείς μεταβατικές περιόδους, πρόσβαση σε αποτελεσματικές εναλλακτικές λύσεις και οικονομική στήριξη για τους παραγωγούς.
Το βασικό στοίχημα για το Κίεβο είναι να ισορροπήσει ανάμεσα στις απαιτήσεις της ευρωπαϊκής ενσωμάτωσης και στην ανάγκη να προστατεύσει την παραγωγική δυναμικότητα ενός αγροτικού τομέα που παραμένει κρίσιμος τόσο για την ουκρανική οικονομία όσο και για τις διεθνείς αγορές σιτηρών.