Οι επιθέσεις σε πλοία και λιμάνια απειλούν κρίσιμες εξαγωγικές ροές
Σε βασική εστία αβεβαιότητας για το παγκόσμιο εμπόριο σιταριού μετατρέπεται η Μαύρη Θάλασσα, καθώς η κλιμάκωση των επιθέσεων σε πλοία, λιμάνια και υποδομές περιορίζει τη δυνατότητα ασφαλούς διακίνησης αγροτικών προϊόντων από τη Ρωσία και την Ουκρανία.
Μετά τις ουκρανικές επιθέσεις σε 13 ρωσικά πλοία στη Θάλασσα του Αζόφ, μεταξύ των οποίων δέκα δεξαμενόπλοια, η ναυσιπλοΐα μέσω της Διώρυγας Αζόφ–Ντον και των Στενών του Κερτς περιορίστηκε για λόγους ασφαλείας. Από τη συγκεκριμένη διαδρομή περνά περίπου το ένα τέταρτο των ρωσικών εξαγωγών σιταριού, γεγονός που καθιστά μια παρατεταμένη διακοπή ιδιαίτερα κρίσιμη για τη διεθνή αγορά.
Η πρώτη αντίδραση των αγορών ήταν άμεση, με τα συμβόλαια σιταριού στο Euronext να ενισχύονται έως και 4%, φτάνοντας σε υψηλό έξι εβδομάδων, καθώς οι εμπορικοί φορείς αξιολόγησαν τον κίνδυνο περιορισμού των ρωσικών φορτώσεων.
Την ίδια ώρα, η Ρωσία έχει εντείνει τα πλήγματα στις ουκρανικές λιμενικές εγκαταστάσεις της Οδησσού. Η Ουκρανία έχει χάσει περίπου το ένα τρίτο της μηνιαίας δυναμικότητας εξαγωγής σιτηρών μέσω των λιμανιών της Μαύρης Θάλασσας, με τη δυνατότητα διακίνησης να υποχωρεί από περίπου 6 εκατ. σε 4 εκατ. τόνους τον μήνα. Περισσότερο από το 90% των ουκρανικών εξαγωγών σιτηρών και φυτικών ελαίων περνά από τα τρία βασικά λιμάνια της περιοχής.
Οι επιθέσεις έχουν ήδη προκαλέσει προβλήματα στις αγορές, στις φορτώσεις και στη συγκέντρωση των προϊόντων. Μεγάλα τερματικά έχουν αναστείλει τη λειτουργία ή τις αγορές σιτηρών, ενώ η απροθυμία πλοιοκτητών να προσεγγίσουν τα ουκρανικά λιμάνια αυξάνει τα ναύλα και δυσκολεύει περαιτέρω τις εξαγωγές.
Η βαρύτητα της περιοχής είναι καθοριστική. Για την εμπορική περίοδο 2026/27, το USDA προβλέπει ρωσικές εξαγωγές σιταριού 47,5 εκατ. τόνων και ουκρανικές 14,5 εκατ. τόνων. Οι δύο χώρες αντιστοιχούν μαζί σε σχεδόν 29% του παγκόσμιου εμπορίου σιταριού, το οποίο εκτιμάται σε 214,5 εκατ. τόνους.
Η μεταφορά τόσο μεγάλων ποσοτήτων σε άλλες διαδρομές θεωρείται εξαιρετικά δύσκολη, ιδιαίτερα κατά την περίοδο κορύφωσης των εξαγωγών της νέας σοδειάς. Η περιορισμένη δυναμικότητα των σιδηροδρομικών δικτύων και των εναλλακτικών λιμανιών δεν επιτρέπει την άμεση αντικατάσταση των διαδρομών της Μαύρης Θάλασσας.
Εφόσον οι επιθέσεις συνεχιστούν ή επεκταθούν στα μεγάλα ρωσικά λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας, οι κίνδυνοι δεν θα περιοριστούν στις δύο εμπόλεμες χώρες. Η αύξηση των ναύλων, οι καθυστερήσεις στις φορτώσεις και η πιθανή μείωση των διαθέσιμων ποσοτήτων μπορούν να ενισχύσουν τη μεταβλητότητα των διεθνών τιμών και να επιβαρύνουν ιδιαίτερα τις χώρες που εξαρτώνται από τις εισαγωγές σιταριού της περιοχής.